Зөвлөлт засгийн үеийн “10 халуухан онигоо”

2008 оны 06-р сарын 28 Нийтэлсэн First Love
Миссис Хадсон тухайн үедээ доктор Ватсонд хамгийн үнэн зөв мэдээлэл хүргэдэг хэмээн рекламдаж байсан Британийн “Таймс” сонин Зөвлөлтийн үеийн хамгийн халуухан гэж англичуудын үзэж буй 10 шилдэг онигоог уншигчиддаа санал болгожээ. Заримд нь инээд бага ч “эргийн цаанаас” бид холдон ядаж байгаа социализм далд ороогүй харагдах нь “нэг л дотно”. Ха. ха. ха! Гурван ажилчин шоронд уулзав. Эхнийнх нь ярихдаа: -Би ажилдаа ямагт 10 минутын өмнө ирдэг байлаа. Гэтэл тагнуул хийсэн гээд ийшээ ирлээ. Хоёр дахь нь: -Би Ажлаасаа үргэлж 10 минут хоцорч очдог байтал хорлон сүйтгэх ажиллагаа явуулсан гээд энд ирэв. Гурав дахь нь: -Би яг цагтаа ажилдаа очдог байдал импортийн цагтай гэх ял авлаа гэв. Навсгар байранд өвгөн амь тавьж байлаа. Гэнэтхэн үүдийг хүчтэй цохив. -Хэн бэ? -Би үхэл ирлээ. -Аа, ашгүй, би КГБ байна гэж бодлоо шүү. “Үнэн” сонин уншигчдын захидлыг дуртайяа хүлээн авна гэж зарлав. Зохиогчид заавал нэр, овог, хаягаа бичихээс гадна хамаатан садныхаа хаягийг бичнэ. КГБ-гийн туршуулууд яагаад гурвуулаа явдаг вэ? Нэг нь уншиж чадна, нөгөө нь бичдэг. Гурав дахь нь нөгөө хоёр сэхээтнээ харж тагнах ёстой. 5. Леонид Брежнев Парист айлчлав. Түүнд Парис хотыг сонирхууллаа. Тэр Елисейн ордны сайхан тамхимуудыг үзэв. Царайд баяр гэгээ алга. Луврын шилдэг үзмэрийг үзлээ бас л адил. Эцэст нь Эйфелийн цамхагт авчрав. Брежнев сэргээд л “Танай Парис чинь есөн сая хүнтэй… Та нарт бас нэг ажиглах цамхаг хэрэгтэй болох нь дээ” гэв. 6. Нэгэн удаа Сталин ард түмэн ямар амьдарч байгааг харахаар нүүрээ хувиргаад сэмхэн Кремлиэс гарч кино театр руу оров. Кино дуусаад Зөвлөлтийн сүлд дуу эгшиглэж дэлгэцнээ Сталины хөрөг гарлаа. Бүгд босоод алга ташиж байв. Сталин суугаад үлдтэл ард нь байсан хүн түүнд шивэгнэн “Бүгдэд л ийм хүсэл байгаа ч аюулгүй байдлаа бодоод босчихсон чинь дээр” гэж хэлэв. 7. “Штазийн” (Зүүн Германы КГБ) ажилтан байсан хүмүүс яагаад Берлины хамгийн сайн таксичид бэ? -Нэрээ хэлэхэд л тэд чамайг хаана амьдардагийг мэднэ! 8. Зөвлөлтийн иргэн мөнгөө хурааж байгаад машин авахаар болов. Дэлгүүрт түүнд хэлэхдээ –Гурван жилийн дараа машинтай болно гэлээ. -Хэддүгээр сард нь? -Наймдугаар сард. Наймдугаар сарын хэдэн бэ? -Наймдугаар сарын хоёронд. -Өглөө юу орой юу? Орой, -Эх! Яг тэр орой сантехникч ирэхээр амласан юмсан. 9. Москва. Нэгдүгээр дэлгүүрт мах ирнэ гэсэн яриа таржээ. Дэлгүүр онгойх цагаар хэдэн арван хүний дараалал үүссэн байлаа… Үдийн цайгаар махны худалдагч гарч ирээд: –Нөхөд өө, над руу сая намын Төв хорооноос утасдлаа мах бүгдэд хүрэлцээгүй учир жүүдүүд бүгд харьцгаа гэв. Жүүдүүд үг дуугүй яваад өгцгөөв. Оройн долоо цагийн үеэр худалдагч гарч ирээд: –Нөхөд өө, над руу сая намын Төв хорооноос утасдлаа. Мах ирэхгүй, бүгд харьж болно. Цугларсан олон: –Энэ жүүдүүдэд дандаа л аз таарах юм! 10. КГБ-гийн офицер цэцэрлэгт ном уншиж суугаа өвгөнийг харав. -Хөгшин, юу уншиж байна? -Иврит хэл сурахаар оролдож суна, -Иврит хэлээр яах гэсэн юм бэ? гэж офицер гайхаад –Израильд виз авах гэж үү? Баримт бичиг чинь гарах гэсээр байтал нас чинь хүрэхгүй шүү дээ. -Би үхсэнийхээ дараа тэнгэрт халиад тэнд Авраам, Моисей нартай хөөрөлдөх гээд иврит хэл сурч байна. Тэнгэр бүгд л иврит хэлээр ярьдаг юм. -Тамд унавал яахав? -Би орос хэлтэй шүү дээ.

Амьддаа бие биеэ хайрла... LOVE ONE ANOTHER, MY PEOPLE O Dashbalbar

2008 оны 06-р сарын 28 Нийтэлсэн First Love
Амьддаа бие биеэ хайрла... Амьддаа бие биеэ хайрла, хүмүүсээ Алив сайхан бүхнээ бусдаас битгий харамла! Хэрэггүй үгийн зэвээр зүрхийг минь бүү шархлуул, Хэн нэгнийгээ харанхуй нүх рүү битгий түлх! Архинд орсон нэгийгээ шоолж бүү инээ, Аяа, чиний аав чинь ч байж мэднэ шүү. Амжиж, чи өөрөө алдрын зэрэгт хүрсэн бол Аз жаргалын хаалгыг бусаддаа нээж өг! Ачийг чинь тэд бас бүү мартаг. Ганц сайхан үгээр дутаж яваа хүнд Гарцаагүй түүнийг нь олж хэл. Гадаа нартай ч, гэрт хүйтэн өдөр Газар дээр нэг бус удаа тохиолдоно. Чамд дурласан сайхан хөвгүүнийг Чанга хатуу үгээр битгий гомдоо, бүсгүй минь Чамайг хайрласных нь хариуд хайрла! Чамаас сайхан хүүхэнд ч дурлаж ч болох шүү. Бидний амьдрал ав адилхан, Бидний хоолой дээр үг хүртэл нэг янзаар зангирч Бидний хацар дээр нулимс хүртэл нэг янзаар бөмбөрч Бидний зам дээр ав адилхан учрал тохиолддог! Бүсгүйн доголон нулимсыг асуулгүйгээр арчиж Бүдэрч унасан хүүхдийг дээр өргөн аргад! Өнөөдөр чи инээж, нөгөөдөх уйлдаг ч Өөр нэг өдөр чи гуньж, цаадахь чинь дуулна. Өлгий, авс хоёрыг хүн бүхэн дамждаг болохоор Өөр юу ч хэрэггүй, бие биеэ л хайрла! Өргөн хорвоод хүн хайраар л дутаж болохгүй! Аз жаргалыг би, хүний сэтгэлийн галаар төсөөлдөг болохоор Алтан нар гэрлээ бидэнд ав адилхан хайрладаг болохоор Амьд явахыг би бусдад хайраа түгээхийн нэр гэж бодном. Аз жаргалыг би бусдаас хайр хүлээхийн нэр гэж ойлгоном! 1980 он, Москва хот. О.Дашбалбар Шидэт ертөнц I боть, 2003 он. LOVE ONE ANOTHER, MY PEOPLE by O Dashbalbar Love one another, my people, while you are alive. Don’t keep from others whatever you find beautiful. Don’t wound my heart with heedless barbs, and Don’t push anyone into a dark hole. Don’t mock someone who’s gotten drunk, Think how it could even be your father. And, if you manage to become famous, Open the door of happiness to others! They should also not forget your kindness. To someone who is lacking a single word of kindness, You should search for it and speak it out. Whether outside in the sun or at home when it’s cold, Don’t spend one moment at rest. Don’t use harsh words to complain, you women, About the kind young man you remember. Speak lovingly to those who loved you! Let them remember you as a good lover. Our lives are really similar, Our words constrict our throats the same way, Our tears drop onto our cheeks the same way – Things are much the same as we go along the road. Wipe away a halt woman’s tears without a word, Talk your lover up when she’s tripped and fallen! Today you’re smiling, tomorrow you’ll be crying. Another day you’re sad, and the next you’ll be singing. We all pass from the cradle to the grave - If for no other reason, love one another! People must not lack love on this wide earth! I grasp happiness with the fire of my human mind, The golden shines lovingly upon us all the same, and So I think that loving others is the path of life, I understand that to be loved by others is great joy.

Эрчүүдээ өмөөрч бичсэн шүлэг

2008 оны 06-р сарын 28 Нийтэлсэн First Love
Эр хүнийг ойлгож мэдэрч чаддаггүй бүсгүйчүүд үүнийг уншихад илүүдэхгүй л болов уу. Яагаад ч юм таалагдаад оруулмаар, хүнд уншуулмаар санагдчлаа... Үнэн үнэн үнэн... Эр хүнийг та нар хааяа ч болов өршөө Эрлэгт явчихаас нь өмнө ханийн жаргал эдлүүл ээ Эр нөхөр чинь үгүй бол гэрийн чинь зай эзгүйрнэ Эрдэмт хөвгүүд чинь үгүй бол төрийн чинь зай эзгүйрнэ Эр цэрэг чинь үгүй бол эх орон чинь эзгүйрнэ Эр хүнийг та нар хааяа ч болов өршөөж бай Эрлэгт явчихаас нь өмнө ханийн жаргал эдлүүл ээ. Хэл нь тагнайгаа олохгүй тульдчиж Хөл нь дэлхийгээ онохгүй тэмтчиж Хааяа нэг халамцуухан ирэхэд нь Хараалын үг урсгаж халаасыг нь битгтй хоосол оо Янагын захиа л лав гарахгүй шүү дээ наадахаас чинь Яахав дээ хөөрий шараа тайлах юмыг нь үлдээ Эр хүнийг та нар хааяа ч болов өршөө Эрлэгт явчихаас нь өмнө ханийн жаргал эдлүүл ээ. Халуун залуу насыг нь хамт элээснээ бод оо Хайрын галзуу дурлалд хамт элэгдсэнээ бод оо Өөрийг чинь ээж болгосон эрийн тэнгэр юм шүү дээ Үрийн чинь эцэг болсон хүний дээд юм шүү дээ Хичнээн жил амьд явахыг мэдэж болдоггүй орчлонд Хэзээ хаана жаргана гэж хэрүүлийн алим хуваах юм бэ Хазайсан газар нь тэдэнд чинь бүүвэй ээж түшиг болдог юм Халтирсан газар нь тэдэнд чинь бүсгүй хайр нөмөр болдог юм Уул шиг юм гэж дандаа битгий давар Үүл шиг нүүгээд явчихдаг юм Ус шиг уян гэж дандаа битгий самар Уур болоод дэгдчихдэг юм Төгөлдөр их урмыг нь бүр хугалчихвал Төрсөн шигээ уруугуу хараад уначихдаг юм Эр хүнийг та нар хааяа ч болов өршөө Эрлэгт явчихаас нь өмнө ханийн жаргал эдлүүл ээ. Дээл бүсэн гоёлтой Дээрээ малгайн хиймортой Андынхаа дэргэд цовоожиж Аавынхаа харцанд томоождог Янагын сэтгэлд нялхарсан эрчүүдийг Янжинлхамууд минь өршөө Олон олон авааль гэргий та нараасаа Олон олон аавын хөвгүүдийг Өмөөрч бичсэн шүлгийг минь болгоо Өөрийн минь биеийг битгий болгоо Эр нөхөр чинь үгүй бол гэрийн чинь зай эзгүйрнэ Эрдэмт хөвгүүд чинь үгүй бол төрийн чинь зай эзгүйрнэ Эр цэрэг чинь үгүй бол эх орон чинь эзгүйрнэ Эр хүнийг та нар хааяа ч болов өршөөж бай Эрлэгт явчихаас нь өмнө ханийн жаргал эдлүүл ээ.

Ижийдээ баярлалаа...

2008 оны 06-р сарын 28 Нийтэлсэн First Love
Намрын уулнаа буга урамдахыг сонсоорой Намайг ухаажихыг үзэх гэж ижий минь та урт наслаарай Манцуйтай ирж таныг би ганцхан удаа жаргаасан Магадгүй тэрнээс хойш дандаа зовоосон Ганцхан намайг гэж ижий минь та Газар дээр хичнээн мэргэжил сольдог юм бэ? Баривчий минь эсгэж, хурмын өмсгөл чимэглэж Балчираас минь өдий хүртэл та оёдолчин явлаа Оточ маналын хувилгаан ийм байдаг юм уу гэлтэй Орон дээрээс минь алгасалгүй тонгойж Дэрэн дээр минь намайг бүлээрч хонох болгонд Дэлхийд хамгийн сайн эмч та минь байлаа Аягаа эвдэж эрхэлж ядсан намайг Аргадахдаа алиалагч болж өмнө минь эргэлдсэн "A" үсэг бичих гэж будилж цөхөж суухад минь Алдаатай байхад улаан цайн онц тавьдаг багш явлаа Цаг оройтсон болзооноос эргэж ирэхэд Цагдаа эсвэл үүдний манаач Сар нарны ээлжгүй гал сахисан тогооч Сангийн бойлорт арц уугиулж маани уншидаг лам аа Шүхэрт тэнгэрийн дор алдаж эндэх тоолонд минь Шүүхийн тогтоол уншидаг яллагч нь та мөртлөө Даамай их хайр тань аанай л хэвээрээ Давж заалдсан өмгөөлөгч болж зовлонгоос намайг суллана Жигжид бурхныг олон мутартай л гэлцэнэ Жижигхэн энэ бие тань түүнээс ч олон гартай юм шиг Элбэг их хайр ижий гэдэг нэр тань Энэ орчлонгоос авсан хамгийн том алдараа Зүүний сүвэгчээс ч багатах олон жилийн урсгалд Зүгээр л дэргэд минь байж хайрла Ижий гэж дуудах болгондоо баярладаг Ижил хэдэн хүүхэддээ урт насалж хайрла ижий минь

худалдаа

2008 оны 06-р сарын 28 Нийтэлсэн First Love
Хотын гудамжинд шөнө болжээ. Ийм шөнөөр согтуу хөлчүү юм уу, олз хайсан хүмүүс л гудамжинд гарч ирдэг дээ. Зарим нь асахаа байсан, зарим нь унтарч асахын хооронд анивчин, цөөн хэд нь шөнийн харанхуйд дөнгөж гэрэлтэхтэй үгүйтэй бүүдийж байгаа гудамжны гэрлүүдийг сүлжих мэт шөнийн ажилтай машинууд сүнгэнэнэ. 24 цагийн үйлчилгээтэй дэлгүүрийн үүдэнд хэдэн тамхи ширхэглэн зогсож байгаа хөгшний хажуугаар гуйвлан явсан 30 орчим насны залуу гэнэт зогссоноо хажууд нь ирээд хоёр зогисов. Дух руугаа дарж өмссөн хар бүрх нь хажуу тийшээ донхойж, өглөөхөн өмссөн цагаан цам нь бөөлжисөндөө халтартсан байлаа. Залуу, -Эмээ, зарах юм байна уу хэмээн нэлээд нухацтай асуув. Эмгэн залуугийн согтуу нүд рүү нэг харснаа хайхрамжгүй байдалтай тонгойгоод, -Хүү минь, цаг орой болжээ. Харьж амрах хэрэгтэй гэж бодогдохгүй байна уу гэхэд залуу инээд алдсанаа, -Эмээ минь, би чинь бүтэлгүй амьтан шүү дээ. Над шиг бүтэлгүй хүнд юу ч тохиолддоггүй юм гэхэд эмгэн, -Тэгээд чамд юу хэрэгтэй юм бэ дээ гэж асуув. Залуу мөрөө хавчсанаа, -Юу ч байж болно. Архи ч юмуу, сайхан халуун цай ч юм уу эсвэл бүр чихэр ч байж болно гэж үнэхээр утгагүй байдалд орсноо илэрхийлэхэд эмгэн, -Надад хэзээ ч хэрэглэж байгаагүй нэг үзэг л байна даа. Яахав чи авбал ав л даа гэвэл залуу муухан мушийгаад, нөгөө л хайхрамжгүй байдлаар мөрөө хавчсанаа, -Үгүй ээ, яахав дээ. Үзэг ч бас хэрэгтэй л эд. Тэгээд хэд юм бэ дээ, би тэрийг чинь авъя гэхэд эмгэн, -100 доллар… гэж маш тодорхой хэлэв. Залуугийн согтуу гарчихав уу гэлтэй эрүүл дуугаар, -Та юу гэнэ ээ. 100 долларын үзэг гэж юу байсийм? Тэгээд ч тань шиг хөгшин гудамжинд зосгож байгаад л тийм үнэтэй үзэг зараад байвал нэрийн дэлгүүрүүд байгаад яах юм бэ гэж шоолон хэллээ. Эмгэн ч бас залуугийн адил мөрөө хавчаад, -Би чамайг ав гэж шахаагүй шүү. Чи өөрөө л зарах юм байна уу гэсэн надад түүнээс өөр зарахсан гэж үнэхээр хүсэж байгаа юм алга даа гэлээ. Залуу амандаа шүгэлдэх мэт чимээ гаргаснаа, -За яахав, тэрний чинь барааг нэг харъя л даа гэвэл эмгэн өврөөсөө жирийн л дунд сургуулийн сурагчдын хэрэглэдэг хар үзэг гарган ирэв. Энэ удаад залуу үнэнээсээ хөхөрч, -Эмээ, энэ чинь зүгээр л нэг үзэг байна шүү дээ. Та намайг шулъя гэж бодоо юу гэвэл эмгэн санаа алдсанаа, -Юу л гэж бодвол бод. Ямрыг нь би мэдэхгүй, намайг 100 доллараар л зараарай гэж даалгасан. Тэгээд ч би энэ үзгийг тавин жил биедээ авч явж байна. Жинхэнэ эзэн нь мөн бол ямар ч үнээр хамаагүй авах л ёстой юм гэнэ билээ гэж бувтнав. Залуу гараа халаасандаа шургуулаад цааш явахаар эргэсэн боловч гэнэт дороо зогсоод ямар нэг зүйл бодолхийлснээ, буцаж ирлээ. -Эмээ, би наад үзгийг чинь авлаа. Өглөөний нар хамрынх нь үзүүр дээр тусахад залуу арайхийн нүдээ нээв. Толгой дотор нь тэр чигээрээ хутгалдсан зуурмаг шиг болсон ч гэлээ тэр ажилтай гэдгээ ойлгож, арайхийн өндийгөөд гоожуурны хүйтэн ус залгиллаа. Өчигдөр оройны өмсөж байсан хувцас нь авах юм байсангүй. Тэр өлгүүрээс солионы ганц цамцаа амч өмсөөд цуваа углан ажил руугаа явав. Уулзалт тавхан минутын дараа болох тул түүнд даргатайгаа уулзаж зөвлөгөө авах зав байсангүй. Цаашид ажилдаа үлдэх эсэх нь одоо очих уулзалтаас шалтгаалах хэдий ч анхнаасаа энэ бүхэн бүтэлгүйтнэ гэдгийг тэр сайн мэдэж байлаа. Зочдыг орж ирэхийн өмнө тэр уулзалтын өрөөнд суугаад цувныхаа халааснаас өчигдөр орой худалдаж авсан нөгөөх хар үзгээ гарган сонины булан дээр хэлэх үгээ тэмдэглэн суув. Шидтэй юм шиг үг хэл нь хурц болох төдийгүй, хэзээ ч толгойд нь орж байгаагүй мэргэн санаанууд урган гарч ирнэ. Гэнэт мөрөн дээр нь хэн нэгний хүнд гар тавхийн буухад тэр цочин харлаа. Дарга нь түүний эхүүн үнэрээс сэжиглэх байртай хялалзан зогсох агаад төлөөлөгчид тэдний мэндлэхийг хүлээн сандлуудын ард зогсоно. Энэ өдрийн ажил тун ч амжилттай болох нь тэр. Залуу урьдчилан тэмдэглэсэн санаануудаа хэлж байх үед даргынх нь хөмсөгний дундах олон атираа нэг нэгээрээ тавирч, түүний санааг дэмжсэн төлөөлөгчид эх адаггүй толгой дохин, зарим нь бүр сайшаан дуу алдаж байсан юм. Ингээд нэгэнт бүтэхгүй тал руугаа эргээд байсан ажил компанийнх нь бүрэн мэдлийнх болсон төдийгүй өөрийнх нь мэргэн санаанууд бөөн мөнгө үйлдвэрлэж эхэллээ. Залуу урамшиж, тун удахгүй нэмэгдэх гэж байгаа цалингаа хэрхэн зарцуулах тухайгаа тэмдэглэж, ер нь л сурсан зангаараа бүх үйл явдлыг урьдчилан тэмдэглэж, тэдгээр нь ч түүний төлөвлөн бичсэнээр бүтэх болов. Гэрэл гэгээ түүнийг сая л анзаарч байх шиг нүд гялбуулан тусаж, сайшаал магтаал, шагналт цалингийн хууль ёсны эзэн боллоо. Ажил хэргийн санал ширээг нь нураачих шахан дарж, шидэт тэмдэглэлүүд нь жинхэнэ утгаараа биелэлээ олно. Ид шид чухам юунд байгааг харин эргэцүүлж бодох зав байсангүй. Нэгэн өдөр нөгөөх шөнийн дэлгүүрийн хажуугаар өнгөрөхдөө сая л энэ бүхэн үзэгнээс болоод байгааг ойлгох шиг болов. Тэгээд жолоочоо зогсоож, шөнийн харанхуйд ганцаараа бөөвийн зогсох эмгэний дэргэд дэгдэн очилоо. -Эмээ, эмээ. За сайн л биз дээ? Та зогссоор л байна уу? Алив ямар нэгэн зарах юм байна уу гэж асуувал эмгэн түүнийг урьд өмнө нь огт харж байгаагүй мэт танихгүй нүдээр ширтсэнээ, -Хүү минь чам шиг ганган хүнд хэрэгтэй юм надад юу байхав дээ гээд мөрөө хавчихад залуу, -Юу ч байсан болно. Та чинь ховор сонин юмсын эзэн биз дээ гэж дуу алдаад салах шинжгүй ээрэн зогсов. Эмгэн залуугийн шавдуулан гуйхыг сонсож зогссоноо, -За яахав, надад хэзээ ч дэлгэж байгаагүй нэг шүхэр бий. Чи авмаар байвал…гэж үгээ дуусгаагүй байтал залуу, -Авъя аа, авъя. Хэлсэн үнээр чинь л авъя. Зуун доллар уу, хоёр зуу юу…гэж сандран асуухад эмгэн, -Таван зуу гэж хайхрамжгүй хариулав. Залуу үүнийг сонсоод тээнэгэлзсэн боловч, түүрийвчээ гарган ирээд, -Таван зуун доллар сугалж эмгэнд атгуулав. Энэ өдрөөс хойш тэр аюул ослоос гайхамшигтайгаар аврагдаад байгаагаа анзаарсан юм. Хөдөө томилолтоор явж байхдаа осолдсон онгоцноос ганцаараа цоо эрүүл гарч, газар хөдлөхөд гэртээ унтаж байгаад юу болсныг ч мэдэрсэнгүй. Харин энэ аймшигт гамшгаас цөөнгүй хүн сураггүй алга болж, хэд хэд хэдэн айл нурангинд даруулжээ. Тэр ч бүү хэл замын хөдөлгөөнд оролцож явсан автомашинууд тэр чигээрээ хар зам дээр асгарсан бензиний галд нүүрс болтлоо шатахад мань эрийн машины будаг ч халцарсангүй. Хүмүүс гангаар бүтсэн мэт биетэй энэ эрийн аз хийморийг гайхан шагшиж, гэнэт ахиж дэвшсэн амьдралынх нь жинхэнэ од гийж байгааг анзаарсан юм. Залуу удалгүй нөгөөх эмгэнийг дахин олж очилоо. Эмгэн нөгөө л танихгүй царайлсан хэвээр түүнийг угтсан боловч, хэзээ ч хэрэглэж байгаагүй баллуурыг ердөө л зуун төгрөгөөр түүнд зарчихав. Эмгэнээс авсан бүхэн түүнд аз хийморь авчирдагийг залуу сайн мэдэх тул дээр нь 10 мянган төгрөг нэмж өгөөд баярлан харилаа. Харамсалтай нь ид шид гэж байдаггүй гэсэн энгийн томъёог тэр хэзээ ч ойлгоогүй явсан тул оргүй зүйлд хэтэрхий итгэсэн байсан юм. Баллуурыг худалдан авснаас хойш бичиж тэмдэглэсэн бүхэн нь арчсан мэт алга болж, урьдын бүтэлгүй ертөнц рүүгээ аажимхан гулсан бууж эхэллээ. Тэр нөгөөх үзгээрээ юу ч бичиж чадахаа больжээ. Үзгийг гартаа авах мөчид л толгой нь тэр чигээрээ хоосорчих шиг болж, юу ч төлөвлөж чадахгүй болдог байлаа. Олсон бүхэн гараас нь аажимхан алдууран алга болж, хөлдүү цэвдэг агаарт урьдын адил цор ганцаар үлдэхэд хүрэв. “Тэр залуу эмгэнийг эрж хайсан уу” гэж үү? Мэдээж хайлгүй яахав. Эмгэн усанд хаясан чулуу мэт сураггүй алга болсон. Шөнийн дэлгүүрийнхэн тийм эмгэн хэзээ ч үүдэнд нь зогсдог байгаагүй гэж барин тавин баталснаас хойш түүнд тохиолдож байсан бүх гайхамшиг баллуурдсан мэт алга болжээ. Харин тэр мөчөөс л нөгөөх залуу жинхэнээр амьдарч эхэлсэн юм даа.

Үхлийн дараахи амьдрал

2008 оны 06-р сарын 28 Нийтэлсэн First Love
Агаарын даралттай орчинд орох гэж байгаа тул суудалынхаа бүсийг бүсэлнэ үү!гэсэн үйлчлэгчийн дуунаар Ганзориг ухас хийн бүсээ бүсэллээ....Солонгост 5 жил болоод эх орондоо буцаж ирж байгаа нь энэ билээ....боломжийн хэдэн төгрөг хураан хийе гэснээ хийсэн боловч тэрхэмжээгээр өөр байсан аз жаргал нандин сайхан бүхэн нь нисэноджээ.Хураасан мөнгөө эхний 2 жил эхнэрлүүгээ явуулан байр авсан боловчцаадах нь өөр хүнтэй болон түүнийгээ даган хаашаа ч юм бэ явчихаж. Энхриймаа хэмээх торомгор алаг нүдтэй хүүхнийг сайхан амьдруулах гэж Солонгосорныг зорисоныг тэр хүүхэн үл ухаарсанд гомдоллон нэг хэсэг архинд оронсүүлдээ найз нөхөд нь залхан бүгд нүүр бууруулан зугтааж ажил төрөлгүйхэцүүдэх үед нь нэг солонгос өвгөн ажил олж өгсөн нь цогцос чандарлахажил байлаа. Цалин гайгүй өгөх боловч нар салхи үзэхгүй сардаа л нэггардаг учраас нүүр цонхийн цайж хүүхэд хараад цочин уйлах өөрийгөөхараад заримдаа энэ ариухан амьтан чухамдаа л амьд хүүр болчихсоннадаас айж байна хэмээн өөртөө гутардаг байлаа. Гэхдээ авах ганц юм ньавгай хүүхэд найз нөхөд гэж байхгүй болхоор харин мөнгийг ч сайн хураажгэхдээ дандаа хүүрнүүд дунд 3-н жилийг үзсэн хүн юу нь сайн байхав дээнүднийх нь гал бүдгэрч жожиг гаднаас нь харвал дүүнгэдүү юм шигганцаардмал хүн болон хувирсанаа өөрөө ч сайн мэддэг байлаа...Тэгээд чүхэлийн дараахи амьдрал гээчид итгэн амьрал бас нэг их сонин бишболсоны учир нь сүүлийн гурван жил тэнд ажиллахдаа нэгэн хүүхэнтэй,хүүхэн ч гэж авто-ийн осолоор нас барсан Ён-У хэмээх бүсгүйн сүнстэйнөгцжээ.Тэр уг нь сайхан бүсгүй мэт Ганзоригт санагдана хэл мэдэхгүйгэхийн зовлон байхгүй бодож байгаа үйлдэл тархинд нь уншигдана Түүнтэймөн адил Ганзоригийн бодол Ён-у д ч уншигддаг болхоор муу юм бодох юмбол гомдоллоод сүйд болно ... Ингээд нь амьд үхсэн хоёр хүн тэр хүүршатаах газар хэдэн жилийн нүүрийг үзжээ Сүүлдээч бүр дасаад ирдэхийнүед Ганзориг сэтгэл шуудран нутагийн зүг жолоо залах болоход Ён-У ч нэгих дургүйцсэнгүй зөвшөөрчээ .... Тэгээд нисэж яваа нь энэ ..... Чингисхаан нисэх онгоцны буудал хэмээн зарлахад за хаана буух юм бол оо Төваймагийн нутагт шинэ онгоцны буудал барьчихсан юм болов уу гэж бодожамжаагүй байдал онгоц газардаж хүмүүс ч ирчихлээ хэмээн шуугилдажэхлэхийг харвал нөгөө хуучин Буян-Ухаа маань нэрээ өөрчилсөнийг эстооцвол бараг л хэвэндээ угтлаа ....Ганзориг ч бичиг баримтаа шалгууланмуу ээж дээрээ очхоор яаран *Taxi* барин дэнжийн мянгаруу хурдаллаа...Эх ороны минь газар шороо ийм л сайхан хэмээн бодох зуураа бас нөгөөмуу Ён-У минь ганцаараа хэмээх бодол орж ирэхүйд албаар өөр юм бодонөөрийгөөн сатааруулж явтал машины урд Ён-У инээчихсэн зогсож байх ньхарагдахуйд өөрийн эрхгүй нүдээ аньлаа ......Сэхээ ороод харвалэмнэлэгт байх юм бие нь орон дээр хажууд нь бөөн хүмүүс уйлаад муу ээжнь ээрч буураад нэмэр алга аа ......Хараад байж болохоос харин ярьжхэлж болохгүй байх юм . Би үхчихсэн юм болов гэж Ганзориг бодлоо гэхдээайгаад ч юм уу самгардаад ухаан балартаад байх хэрэг байсангүй тиймболхоор кордорт гаран хэсэг зогссоноо хажуу талын өрөөрүү шагайвалнөгөө тахи-ний жолооч нэг хүүхэн орж ирээд машин хөмөрчих шиг л болсонгээд цагдаа хувцастай хүн ярьж байх нь харагдлаа . Бүх юм ойлгомжтойболоод ирлээ .Нээрээ би үхчихсэн юм байна Ён-У намайг аваад явж байгааюм байна гэж бодлоо ээждээ үнсүүлдэг байж энэ тэр гэж бодоод байххарамсал байсангүй яагаад ч юм нэг л тайван амгалан орчинд жингүүдээд лзовлонгоос салчихсан үхэх чинь ийм сайхан юм уу гэж бодож байна ....Нөгөө өрөөнд биен дээрээ орвол ээж нь уйлаал эгч нь харин Монголд Буянгээд компани байгуулагдсан цогцосыг нь шатаачихвал сүнс нь дээд төрөлдочдог гэсэн ядаж байгаль бохирдуулахгүй хэмээн ярьж байлаа ... орчлонгэж сонин юм даа юм даа үхэн хатан ажилаж ажилчихаад аваад үхчихэжболохгүй тэр мөнгөний төлөө муу ээжийгээ би амьдын зовлонд унагаж байждээ. Өөрөө хүүр шатааж олсон мөнгөөрөө өөрийнхөө хүүрийг шатаалгах гэж өгч байдаг хэмээн бодоод...... Ээждээ дөхөж очиж духан дээр нь үнсээд алгуурхан

Шуламын инээд

2008 оны 06-р сарын 28 Нийтэлсэн First Love
Шуламын инээд За залуусаа аймшигын зохиол унших дуртай бол шуламын инээд гэсэн номоо татаж аваад уншаарай. pdf форматаар байгаа шүү."Хөргөгч " гэсэн хэсэгээс нь оруулав. 100 гаруй хуудастай юм билээ. Орой унтахаасаа өмнө уншчихаад унтвал ч сайнхан байдаг юм даа. татаж авахыг хүсэж байгаа бол: www.nyamkhuyag.blogspot.com хаягаар орон татаж авна уу! ХӨРГӨГЧ Хөргөгчний моторын хүнгэнэсэн чимээ яагаад ч юм Бурмаагийн нойрыг бүр хулжааж орхижээ. Уг нь зүгээр л нэг хөргөгчний дуу шүү дээ. Энэ шөнө Бурмаагийн дүү нь түүнтэй хань болж хонож байгаа бөгөөд хааяа хааяахан зөөлхөн хурхирах чимээ гарах нь Бурмаагийн жихүүцсэн сэтгэлийг тайтгаруулах мэт. Хэрвээ үе үе дуулдах дүүгийн нь хурхирах амьсгалах чимээ гарахгүй байсан бол Бурмаа гэрээсээ гараад гүйхэд бэлэн байсан биз. Өөрийгөө чухам яагаад айгаад байгаагаа сайн ойлгохгүй байгаа ч сүүлийн үед өөрийнхөө жихүүцсэн сэтгэлийг тайтгаруулж чадахаа ер больжээ. Нөхөр нь нас бараад зургаахан сар болж байгаа түүний хувьд харин хаа очиж ганцаардаж нөхрөө үгүйлээд байхаа хэдийн больсон. Чухам яагаад ч юм бүү мэд нөхрөө ослоор өөд болоход нь бүр тэгтлээ их харамсаагүйгээ бодохоор Бурмаа өөрийгөө хааяа гайхаад бардаггүй ажээ. “Би нөхрөө өөд болоосой гэж хүсч байсан хэрэг үү. За үгүй дээ, яалаа гэж тэгэх вэ дээ. Би түүндээ хайртай л байсан. Хорвоо биднийг салгасан учраас үхсэний хойноос гуниглахгүй байгаа нь харин сайн хэрэг. Хувь заяатайгаа эвлэрээд ингээд л болох бүтэхээрээ сайхан а мьдрах хэрэгтэй” Бурмаа ийн бодол болон хэвтсээр. Гэр хороололд тохилог хашаа бүхий хоёр давхар хашаанд амьдрах түүний хувьдэнэ шөнө үнэхэр ямар нэгэн юм болох гээд байгаа юм шиг л зөн совин татаад байв. ...Үгүй бас гайхалтай юмаа. Энэ хөргөгч ингэж чанга дуугардаг билүү. Уг нь шинэхэн хөргөгч юмсан. Шөнө дунд болоод ирэхийн үед л ингэж трактор шиг дуугараад байгааг нь ердөө ч ойлгохгүй юм хэмээн Бурмаа өөрөө өөртөө хэлж босч үзэхийг завдсанаа орон дээрээ хэсэг тээнэгэлзэх нь тэр. Ядаж тогтасарчихсан, сарны гэрэл ч тусахгүй энэ шөнө гэр гадаа тэр аяараа л харанхуй. Хав харанхуйэнэ байшин дотор зөвхөн ор хөнжлийн цагаан хэрэглэл нь л ялгарч харагдана. Бурмаад өчигдөр шөнийн зүүд нь бодогдоод энэхэн агшинд бүр хөшиж орхижээ. Тэр зүүд ёстой муу ёрын зүүд байсан. Тэрээр зүүдэндээ тачигнаж дуугарсан хөргөгчөөчухам яагаад байгааг нь очиж шалгасан. Гэтэл тэндээс үнэхээр аймшгийн дүр зураг олж хараад эгээтэй л зүүдэндээ цус харвачихаагүй. Бурмаа хоёр давхарт байхунтлагын өрөөнөөсөө яаран бууж галын өрөөнийхөө гэрлийг асаагаад хөргөгчөөхартал...тийм ээ, үнэхээр хөргөгчин дотор нь ямар нэг юм пижигнэтэл буцалж, тэндээ багталгүйцагаан мөлгөр хаалгыг нь даван улаан цус урсаж байсан. Дотор нь чухам юу байгааг очиж үзэхээр хөргөгч рүүгээ алгуурхан дөхөж байгаад цочоод сэрчихсэн. Тэгээд л айсандаа үүр цайтал унтаагүй. Өглөө нар гарсан хойно бага зэрэг тайвширч өнөөдөр ийн охин дүүгээ гэртээ авчран хамтдаа хонож байгаа билээ. Тар тар хийн хүчтэй дуугарах тэр чимээ яах аргагүй хөргөгчнөөс нь дуулдаж байгааг Бурмаа зөнгөөрөө мэдэж байлаа. Магадгүй өөрийгөө зүүдэлж байна гэж бодоодхацраа хүртэл чимхээд үзтэл өвдөж байна аа. Тэгэхээр би сэрүүн байна хэмээн хэлээдзүүд биш байсанд харамсах ч шиг болов. Ядахдаа хөргөгчнөөс гарч байгаа тэр дуу яг л урьдшөнийн зүүдэнд дуулдаж байсан тэр хэмнэлээр дуугараад болдоггүй. Бүр сүүлдээ тэрчимээ нь Бурмааг нэрээр нь дуудаад байгаа ч юм шиг санагдаж эхлэх нь тэр. “Хэрвээ одоодоошоо буугаад очвол яг өчигдрийн зүүдэндээ үзсэн тэр дүр зургийг олж харах юм бишбайгаа” хэмээн бодсоноо гэнэт энэ бодлоосоо цочих шиг боллоо. Бурмаа айсандаа бүрдагжин чичирч байв. Хамаг биеийн нь хар хөлс цутгажээ. Тэр хөргөгч ердөө чимээгүйболсонгүй, улам л чанга дуугараад байв. Бурмаа бүр яахаа мэдэхээ байж дүүгээ татажсэрээлээ. Дүү нь нойроо харамлан “яав” хэмээн дурамжхан асуух нь хэзээ мөдгүй эргээд унтахад бэлэн байгаа нь илт. -Тэр доор юу дуугараад байна аа. Трактор дуугарч байгаа юм шиг л сонсогдожбайна. Энэ дуу яах аргагүй хөргөгчнөөс гараад байна даа. Хоёулаа очиж үзье тэгэх үү Одноо? -Бурмаа эгч ээ унт л даа. Юу ч сонсогдохгүй л байна даг. Алив чимээгүй сонсоё. Тээр та бид хоёрын амьсгалаас өөр чимээ энэ гэрт гарахгүй л байгаа биздээ. -Чамд үнэхээр сонсогдохгүй байна уу? -За за унтаа, би өглөө эрт хичээлтэй. Ингэж хэлээд дүү нь хөнжлөө толгойдээгүүрээ нөмрөн таг чиг боллоо. Бурмаа бүр мэл гайхаж хоцров. Яах аргагүй л дуугарсан даа. Одоо ч гэсэн дуугарч л байна. Одноо л нойрмоглоод юу ч сонссонгүйхэмээн хэдийн унтчихсандүү рүүгээ зэмлэнгүй харснаа чимээ гарч буй доод давхар луу зүглэлээ. Гартаа лаа асаан шатны гишгүүр дамжин алгуурхан доошлох Бурмаагийн зүрх хурдан хурдан цохилох аж. Доод давхар луу дөхөх тусам хөргөгчний тачигнах чимээ улам чанга сонсогдож байлаа. Бурмаа хэдй буцаж гүйгээд дүүгийнхээ өвөрт ормоор болсон ч энэ удаа зориг гаргахаар хатуу шийдэв. Хэрвээ гэрт өөр хүн байж гэмээнэ нь унтлагын цагаан хувцастай үсээ задгайлж гартаа лаа барин сэмхэн гэтэх Бурмааг хараад үхтлээ айх байсан нь дамжиггүй биз. Одоо Бурмаад гал тогооны өрөөнд ороход ердөө долоо эсвэл наймхан алхам үлдээд байв. Гартаа барьсан лаа нь чичигнэж буйгаас үзэхэд Бурмаа маш ихээр айжбайгаа нь илт. Ийнхүү Бурмааг яг галын өрөөний үүдэн дээр тулаад ирэх үед хөргөгчний дуугэнэт зогсч асаалттай лаа нь унтран өрөөний гэрэл ч мэлс хийтэл аслаа. Бурмаа чгартаа атгасан лаагаа алдаж орхиод орь дуу тавин гүйсээр нэг л мэдэхэдунтлагынхаа өрөөнд орсон байв. Дүү Одноо нь юу ч болоогүй юм шиг тайван унтах аж. Удалгүй үүр цайж гэгээ орсноор Бурмаа тайвширч нам унтаж орхижээ. Дөнгөж зүүрмэглэх төдийд л нөгөө зүүд нь давтагдаж хөргөгчнийх нь хаалгыг давж нэлий улаан цус урсаж байгаа мэт зүүдэнд нь үзэгдэнэ. -Бурмаа эгч ээ, өглөөнийхөө цайг уугаарай гэх дүүгийнхээ цовоо дуунаар Бурмаа нойрноосоо бүрмөсөн сэрлээ. Шөнө тачигнаж байсан хөргөгчний дуу одоодуулдахаа больжээ. Бурмаагийн шөнийн айдас нь ор мөргүй алга болсон ч царай нь их лшаналангуй харагдах аж. Гал тогооны өрөөнд дүү нь хоёр хүний өглөөний цай бэлдчихсэн хүлээж байлаа. Одноо өчигдөр шөнийн тухай юу ч дурссангүй. Харин ум хумгүй цайгаа ууж дууссаныхаа дараа “Өглөө хөргөгчний чинь шалан дээр цус тунарчихсан байхаар нь арчсан. Доторх махаа хөлдөөж чадахгүй, их л муу хөргөгч байнадаа” гэж хэлээд гарч одов. Энэ үгийг сонссон Бурмаа дотор палхийгээд явч

Замд дайгдсан бүсгүй

2008 оны 06-р сарын 28 Нийтэлсэн First Love
Дэрэм ачаагаа ачиж хоноод өглөө гарахын өмнө хашир жолоочийн сурсан зангаар тос, шатахуун, татлага, дугуй гээд юм бүхнээ нямбайлан шалгаж дуусаад бүхээг рүүгээ тонгойн замын хүнс, пүүгээ тэргүүтнээ эвцүүлж зогстол ард нь, -Ах аа! Сайн байна уу? гэх эмэгтэй хүний дуунаар эргэж харвал 20 лав хүрээгүй байлтай булцгар шар охин зогсож байв. Дэрэм хажуудах модон хайрцаг руу нь хяламхийн харснаа төвөгшөөж байгаагаа үл нуун хайнгадуухан хариу мэндлээд хийж байсан юмаа үргэлжлүүлэв. Нөгөө охин, -Ах аа, таныг Архангай явах юм гэж сонслоо, та намайг аваад явахгүй юу? Энэ хайрцагнаас өөр ачаа бараа байхгүй. Сургууль тараад гэртээ харин гэж унаа эрж явна гэж учирлахад Дэрэм, -Би гарахдаа хүн авна гээд хэлчихсэн. Ер нь зуур замд айл хунараар орох ажилтай. Ийм яаруу, гэрээ санасан хүний аяар явж чадахгүй. Ачаа хүнд, замд шавар шалбааг ихтэй гэж шалтаглав. Уг нь тэр ганцаар гарах гэж байгаа бөгөөд хүн дайгдахаас тээршээхдээ л ингэж хэлсэн байлаа. Юмаа янзалж дуусаад явах гэтэл нөгөө охин гуйгаад ер салах янзгүйд Дэрэм дургүй ч гэсэн бас өрөвдөж авч явахаар болов. Охины нэрийг Цэцэглэн гэх агаад нүдээр олзломгүй сүрхий яриа хөөрөөтэй, аманцардуу бололтой, танилцангуут л нүүр хагарч Дэрэмээс зам зуур элдэв зүйл асууж, өөрөө амандаа орсноо шулганан ярьж явах нь бас ч зугаатай аятайхан санагдаж байлаа. Гэвч түүнийг Дэрэм эр хүний хувьд шохоорхох сэтгэл төрсөнгүй. Дэрэмийн хамгийн бага дүү нь мөн энэ үе насных болохоор тэр л сэтгэхүйгээр ахархуу байдлаар харилцаж явлаа. Дэрэм одоо 37 настай. Арав гаран жил жолоо мушгихад авгай хүүхний адал учрал тохиолдож байсан нь цөөнгүй ч эм сүвтэй болгоны элдүүрийг хангахын төлөө хамгаа хайрлахгүй зүтгэгчдийн тоонд орохооргүй хэдийд, хэнтэй... гэдгээ мэддэг хашир “анчны” нэгээ. Бүрий болох үед тэд нэгэн намагтай хөндийн эхэнд хүрч зогсов. Бороо элбэгтэй ийм цагт шөнө байтугай өдөр туулахад бэрх учир Дэрэм эндээ хоноглохоор шийдлээ. Энэ тухайгаа Цэцэглэнд хэлбэл дурамжхан шинжтэй, үг яриа нь татуураад эхлэв. Тэр хоёр хүнсээ задлан цай хоол хийж идэж уугаад унтахаар болоход Дэрэм Цэцэглэнг бүхээгэнд багталцахаараа яаж ийгээд өглөө болгоё гэсэн боловч тэрээр өөрөөс нь их л болгоомжилж байгаа бололтой. -Дулаахан, сайхан байна. Би гадаа, ачаан дээр чинь унтая, надад хучлага дэвсгэр хийх юм байгаа гээд юмаа авч тэвшин дээр гарав. Дэрэм түүнд: -Шөнө бороо орж магадгүй гэж анхааруулсан боловч Цэцэглэн шийдвэрээ өөрчилсөнгүй. Дэрэм, өөрөө ч дээр гарч унтдаг байж уу гэж бодсоноо замд дайгдсан аль хүний аяыг тааруулж тух алдаж байхав гэсэн гэдэн санаа нь дийлж төдөлгүй өдрийнхөө алжаалд автан нойрны ертөнцөд шилжлээ. Шөнө дундын үед ямар нэгэн чимээнээр сэрж гэрэл асаавал гадаа бороо шаагиж шалба норчихсон Цэцэглэн бүхээгний нь цонхыг балбаж зогсоно. Тэрхэн зуур Дэрэм Цэцэглэнг орой өөрөөс нь болгоомжлоод байсныг санан “бас их хүүхэмсүү” гэж бодсоноо хаалгаа тайлаад зориуд царай өгөлгүй, -Би хэлээгүй юү, бороо орноо гэж. Дүү охин нойтон хувцаснуудаа бүгдийг тайлж наанаа тавиад өвөрт орвол ор. Ах нь чамайг яав л гэж. Тэгэхгүй бол наад хувцаснууд чинь хамаг юм норгочино гэв. Цэцэглэн хэсэг тээнэгэлзсэнээ их даарсан байртай хувцсаа тайчин бүхээгт орж ирэхэд Дэрэм, -Наад хөхөвч, агтавчаа ч тайл, чи чинь бүр хуурай юмгүй болоо шив дээ гэхэд Цэцэглэн, -Тэгвэл та гэрлээ унтраа л даа гэв. Гэрэл унтрангуут Цэцэглэн эхээс төрсөн биенийх нь эмзэг хэсгийг халхалж байсан тэр ёс төдий хувцаснуудаа тайчин өвөртнь шурган орж ирлээ. Түүний бие хүйтэн, нойтон бас даарснаасаа дагжин чичрэх ажээ. Давчуухан сандал дээр зассан орон дотроо Цэцэглэнг багтаах гэж түүнийг цээж рүүгээ шахаж тэвэрлээ. Цэцэглэн ч түүнд наалдан хэвтлээ. Түүний үс хэдий нойтон ч эмэгтэй хүний тэр гэмээргүй өвөрмөц сайхан үнэр ханхалж Дэрэмийн цээжийг томбогор хоёр хөх нь гижигдэн хүрэлцэхүй өдрийн турш өдөөгдөөгүй өнөөх айхтар сэрэл тачаал үүсэж бүх биеийг нь эзэмдэн баргийн бүсгүйг “Ямар том, сайхан юм бэ?” гэж уулга алдуулдаг эмзэг эрхтэн нь өндийж гүрэлзэн чинэрч гарлаа. Дэрэм хэзээний хөнжилдөө ямар ч хувцасгүй унтах дуртай. Энэ удаа ч тэр заншлаасаа гажаагүй байв. Залуу бүсгүйн зөөлөн булбарай, чийрэг бие цогцост өдөөгдсөн Дэрэмийн хуял туйлдаа хүрч Цэцэглэнгийн хөхийг цээжиндээ улам шахаж гараа доошлуулан махлаг тонтгор хонгыг нь илэн нөгөөдөх рүүгээ дөхүүлээ. Цэцэглэн, -Дэрэм ах аа, та яаж байгаа юм бэ? Яах юм бэ, болохгүй шүү дээ гэсэн боловч амьсгаа нь түргэсэж биеэ түүнд улам наалдуулан гантайтал боссон эрхтэн рүү нь Дэрэмийн гарын аясаар бөгсөө шахаж гуяныхаа завсар хавчуулсан байлаа. Дэрэм өдий хүртэл өөрөөсөө нас залуу хүүхнүүдтэй энгэр зөрүүлж энхрийлэлцэж, янаглалцаж явсан ч гэсэн одооных шиг олон дүү өндийж ургаж байгаа нялх хэнз цэцэг шиг эмзэгхэн булбарай биеийг тэвэрч эдэлж үзнэ гэж зүүдэлж ч байсангүй. Дэрэм, Цэцэглэнгийн өхөөрдөм хөөрхөн тонтгор зөөлөн хонгыг нь ажилд эвэршсэн том алгаараа илэн тэр аяар нь атган өөрийнхөө омогт хатуу “догшин сахиус руу” улам нааж байсан боловч бүсгүйн салтаан дахь шидэт сүв рүү оруулахыг яарахгүй, зөвхөн гуяны нь завсар эрхтэнийх нь тачир үстэй зөөлөн амсар уруулыг нь шүргүүлэн хөдөлгөж байлаа. Цэцэглэн ч салтаа гуяыг нь нойт оргиулан нялцагнуулж гүрс гүрсхийн тэмтчих Дэрэмийн түрэмгий эрхтэн рүү өөрийнхийгөө өөрийн эрхгүй дөхүүлж байв. Цэцэглэнгийн уруулыг Дэрэм шимэн үнсэхэд Цэцэглэн чухам л ингэхийг хүлээж байсан мэт харилцан шимэлцэж биеэ барьсан байдал нь огтоос алга болж янцаглан янаглалцаж эхлэв. Дэрэм чих, хүзүүг нь үнсэж улмаар мээмний нь жижигхэн товчийг хэлээрээ оролдон хөдөлгөж мээмийг нь үнсэж хөхөж байхад Цэцэглэн дур нь улам хүрч байгаа бололтой нуруу нь хотолзон хөлөө байдгаараа алцайн нөгөөх “шүлс” нь савирсан “галзуу” эрхтэнг нь атгаж авлаа. Ямар гоё зөөлхөн, энхрий гар вэ гэж Дэрэм бодон түүний гарын аясаар эрхтэнээ явуулсан хэдий ч хараахан оруулсангүй. Хэдийгээр тэр урьд өмнө чухам ингэж байсан гэж чадахааргүйгээр дур сэрэл нь дээд цэгтээ хүрсэн хэдий ч өөрийгөө хязгаарлаж цэцэг цэврүү шиг залуу бүсгүйг тийм гэхийн аргагүй болтол нь үүл борооны ертөнц тийм удирдан тэсч чадахгүй болох тэр мөчийг нь туршлага заан хүлээж чадаж байлаа. Энэ бол насны, амьдралын туршлага, хэнээр ч заалгаагүй түүний зөвхөн өөрийнхнь эрдэм билээ. Харин Цэцэглэнд эр хүнтэй эвцэлдэн цэнгэх энэ нандин чухаг ажил урьд нь танил болсон хэдий ч эм хүний илбэ жилбэийн эрдэм ухаанд нэвтрээгүй өөрийнхөө л мэдрэмж зөнгөөр аяглаж байгаа нь Дэрэмд харин ч аятай санагдаж түүнийг бүрэн эзэмшиж эдлэх хүслийг нь улам бадрааж байв. Дэрэм Цэцэглэнгийн биеийг үнсэн доошилсоор “ялалтын хаалганы нь үүдэнд” хүрснээ эргэж уруулыг нь озон яраглахад түүний хүсэн хүлээсэн мөч ирж Цэцэглэн эрхтэнг нь атган өнөөх рүүгээ чихэнгээ -Хийгээрэй... түлхээч... ёо, ёо... ямар гоё юм бэ! хэмээн гиншин янцаглаж салтаагаа байдгаар нь дэлгэн умдаг руу нь шахаж байв. Дэрэм ч одоо бүх л хүлээлт тэвчээрээ зад татан азарганых шиг зантгар толгойтой агсан эрхтэнээ Цэцэглэнгийн чийрэг бариу сүв рүү углаж угт нь тулгахаар оцогнон оволзон хөдөлж, хөдлөх болгондоо лавлуулан углаж байлаа. Энэ үедээ ч гэсэн Дэрэм өөрийнхөө хуял хөөрлийг зөнд нь тавилгүй Цэцэглэнг аль болох олон хангахыг хичээн түүний эвхрэн чичирхийлэн дураа тавихыг мэдрэх болгондоо нас тогтсон идэр эрийн ёсоор өөртөө ханамж авч дахиад өнөөх багтаж ядсан аварга хэрэгслээрээ бэлгийг нь зугуухан бүлж хөдөлгөөнөө үе үе өөрчлөн дурыг нь дахин дахин өдөөн хөөрөгдөж чадаж байв. Цэцэглэн Дэрэмийн тэрхүү хур мэдлэгийн үр шимийг хүртэж байгаагаа үл ойлгон зөвхөн л бөгсөн бие рүү нь бөглөж таглан холхиж буй эр бэлгийн шуналд бүрэн автаж үүл борооны ертөнцөд мансууран умбаж авай. Тэр одоо өөрийгөө ухаарахаа нэгэнт больж хамаг ухаан биеийг нь залуу халуун насны бадрангуй тачаалын бурхан эзэмджээ. Ингэсээр Дэрэмийн өнөөх харамлаад байсан халуун хайлмаг оргилон гарах цаг болж өөрийн эрхгүй арынхаа хоёр бөндгөрийг амсарт нь тултал Цэцэглэнгийнх рүү эрхтнээ шахаж хэдэн цагийн турш биенд нь зангиран хөвчрөөд байсан бүх зүйл хөхөлцөн эвцэлдсэн хоёр эрхтнээр дамжин бүсгүйн биед юүлэгдлээ. Залуу бүсгүйн үтрээний ёроол руу эр бэлэг эрхтэн гүрэлзэх болгонд сар сар хийн асгарах тэр халуун шингэн энэ шөнийн үргэлжилсэн их цэнгэл, дур, хүсэл тачаал, мансуурал, согтуурлын тайлал байлаа. Одоо тэдний хэн хэнийх нь бие сулран тайвширчээ. Дэрэм түүний дээрээс өндийх гэтэл Цэцэглэн, -Жаахан байг л дээ. Таных яасан гоё юм бэ! хэмээн цээжийг нь тэврэн уруулыг хүч муутай хөхөн үнсэж сульдсан гараар бөгсийг нь илж байв. Дэрэм Цэцэглэнг тэвэрсэн чигээр хөлбөрөн түүнийг дээрээ гаргав. Цэцэглэн ч бүх биеэ сул тавин түүнийг цээжийг дэрлэн хэвтлээ. Гэхдээ алгуурхан ухрах түүний эрхтэнг гаргах дургүй дагуулан бөгсөө шахаж байлаа. Гэвч нэгэнт хэргээ бүтээсэн тэрээр амсар руу нь гулган түүнийг даган Цэцэглэнгийн эрхтэнээс тэр хоёрын нийлэн үерлэсэн өтгөн цайвар шингэн Дэрэмийн хушгыг нь даган урсаж байв. Тэр хоёр хөлсөндөө, шингэндээ норж эр эм хүний аль нь үл ялгарах хурц содон үнэр бүхээг дүүрэн ханхлах ажээ. Цэцэглэн, -Тантай байх яасан гоё юм бэ, би энэ шөнө шиг сайхан байж үзээгүй л юм шиг санагдлаа. Таны энэ /эрхтэнийг нь атган нөгөөх рүүгээ буцаан шахаж/ ямар том гээч. Дотор нь байлгаад л баймаар. Би орой таныг яах бол гэж бодож айж цэрвэж байсан. Одоо бол өглөө битгий болоосой гэж бодож байна. Ямар хурдан юм бэ үүр цайчихаж гэв. Дэрэм өндийж харвал үнэхээр үүр манхайтал цайж байна. Цэцэглэнг түүний өвөрт хөөж оруулсан “гэмт” бороо хэдийн зогссон бололтой юунаас ч юм ганц нэг дусал бүхээгний төмөр дээр тог тог тогших ажээ. Дэрэм Цэцэглэнг тэврэн хонго нурууг нь илэн энхрийлж байснаа -За хоёулаа босож эртхэн газар дөхөх үү дээ гэв. Хурмастын хураар дэлхий дэвтэж хоносон тэр шөнө өнгөрдгөөрөө өнгөрч хорвоогийн шинэ өдөр айсуй. Хүмүүний тавилан болоод учрал гэдэг

Нvцгэн заяа

2008 оны 06-р сарын 28 Нийтэлсэн First Love
Онгоцонд удаан сууж явна гэдэг Золоогийн хувьд ёстой нэг уйдаж vхмээр санагдаж Майклын зvvн мєрєн дээр толгой тавин япон дуу аялан сууснаа –Хонгор минь чамд уйтгартай санагдахгvй байна гэж vv? Би яг уйдаж vхэх гэж байна бас ч чилж гvйцлээ. Нэг газраа ингэж удаан тав зургаан цаг сууна гэж ёстой байхгvй юм байна гэж эрхлэнгvй єгvvлж Майклд улам наалдаж –хоёулаа хамт ариун цэврийн єрєє ороод ирэх vv? хэмээн чихэнд нь шивнээд гараас нь хєтлєн бослоо. Оройн нислэг болоод ч тэр vv онгоц хєєрєєд хоёр цаг хиртэй болсон учир ихэнх зорчигчид зvvрмэглэн, хvн бvр єєрсдийгєє зугаацуулах аргаа олсон бололтой нам гvм сууцгааж байлаа. Урт vргэлжилсэн суудлын завсраар тєгсгєл хvртэл сэмхэн алхаж ариун цэврийн єрєєнд орлоо. –Найз нь жаахан ядраад орхивол унтах юм шиг байна. Чи ч яахав онгоцоор аялаад сурчихсан хvн хичнээн ч цаг ниссэн суугаад байж чадах юм шиг байна. Алив энд чинь дисертний vvрмэг наалдчихаа юу даа хэмээн яаж vнсдэг бол гэмээр дур булаам янаг уруулыг гарынхаа алгаар зєєлхєн шудран арчлаа. Энэ бvх байдал Майклд тєвєгтэй гэж хэлэхээсээ илvvтэй харин ч сонирхолтой санагдаж-Чингисийн Золоо хэмээн хочлон энхрийлж vнсээд, найз нь чинийхээ сэрэлийг ингэж их хєдлєж буйг мэдэж байгаа атал яаж зvгээр хараад єнгєрєх вэ?Миний бяцхан гvнж хэмээн дур булаам янаг уруулаар Золоогийн урт нарийхан цагаан хvзvvг маш удаан шуналтайяа зєєлєн шимэн vнсэж, хагас задгай цамцны захыг баруун мєрєєр давуулан шувталж цээж нvцэглэн алгуурхан доошилсоор -чи єнєєдєр даруулга хэрэглээгvй байна уу, гэсэн юм шиг хєхний товчийг хуруугаараа хэдэнтээ ирмэн, хэдэнтээ базалтал Золоогийн бvхий л биеэр ямар нэгэн тааламжтай биет гvйх адил эрвэгнэн байлаа. Тэдний энэхvv байдал бид хаана яваа юунд байгаа билээ гэж бодолцсон ч юмгvй бие биедээ тэмvvлэн хамаг хувцасаа хагас тайлан зvтгэцгээв. Угаалтуурын хvйтэн палан дээр гараа тавин бєгтрєн хагас эргэн харах Золоогийн мєрєн дээгvvр задгай асгах тас хар vс Майклын дур тачаалыг улам хєдєлгєж, богино хар банзалыг бvсэлхий хvртэл шуун хэн нэгний шунал тєрvvлхvйц тонтгор цагаан єгзєгийг базлан байж –хонгор минь чамд эр хvнийг єєртєє татах ямар нэгэн далдын хvч байдаг байх аа. Энэ асаж буй хvслийг дарахгvй бол найз нь яг хэцvvдэх гээд байна гэж аяархан шивнээд ємдний цаанаас арай ядан чихцэлдэн гарч ирэх хатуурч чангарсан эрхтнээ араас нь шургуулж орхив. Майклын алгуурхан нэгэн хэмнэлээр зєєлєн нааш цааш гулгуулан хєдлєх хєдєлгєєн хэтэрхий дутуу амтагдсан мэт санагдаж Золоо хэдэнтээ урдаас нь займчин хєдлєхєд Майкл байдлыг ойлгосон бололтой –Хонгор минь битгий яар энэхvv тєрж буй мэдрэмжийг жаахан удаан vргэлжлvvлбэл зvгээр биз дээ. Надад маш сайхан байна гэхэд -Yгvй ээ,Майкл би яг галзуурах нь жаахан хvчтэй хэмээн таазаараа займчин хєдєлж Майклын єгзєгнєєс базан авч єєр лvvгээ наан тэмvvлэв. Майклын ч тэвчээр барагдсан бололтой амьсгаадан хэдэнтээ тултал хvчтэй цохиод Золоогийн ээж ээ,ээж хэмээн хашгирах дуугаар сая зэрэг дур тавьлаа. Тэд уртаар санаа алдан дутуу шувталсан хувцасаа гvйцээн татаж нэг нэг тамхи асаалаа. Майкл Золоогийн духан дээр vнсэн –Би олон сайхан европ, ази бvсгvйчvvд мэднэ,чамайг гvйцэх хvн аль аль талаараа байхгvй байсан юм байна гэдгийг сая мэдлээ. Yнэхээр хэнтэй ч зvйрлэшгvй гэдгээ ямагт санаж яваарай хэмээн мєрєн дээгvvр нь давуулан тэвэрч ариун цэврийн єрєєний тvгжээг мулталтал гадаа гурваас дєрвєн хvн дараалан зогсож байсанаа, тэднийг харан инээмсэглэн Майклд хандаж буй бололтой эрхий хуруугаа гозойлгон ок гэж тохилоо. Золоо шарсан тахиа адил минчииж улайсаар суудалдаа суув. Тэр хоёрыг харсан ч хэн ч гэсэн атаархмаар сайхан хос бvхий л нислэгийн турш явлаа. Ёстой нэг тэнгэр баганадсан єндєр єндєр барилга, шил толь, гэрэл гэгээ болсон нарийхан гудмаар дvvрсэн тvм тvжигнэж бум бужигнасан Нью-Йорк хотын vзэсгэлэнг бишрэн онгоцноос буулаа. Майкл эртнээс vvрэг болгон бэлдсэн бололтой жижигхэн хоёр єрєє наран талдаа цонхтой тохилог сууцанд оруулав. Нью-Йоркд байх эхний нэг сар харавсан сум шиг єнгєрсєн ч Золоогийн vзэх харах юм дуусаагvй л байлаа. Аргагvй л их хєлийн газар гэлтэй Хятадад vхэн хатан цуглуулсан хэдэн тєгрєгний тал нь шахуу явчихсан байлаа. Энэ бvх хугацаанд Майкл хvртэл бараг мартагдах шахаж єнжєєд нэг шєнєдєє уулзах боловч бага анхаарал тавьлаа, хэмээн зэмлvvлэхэд хvрлээ. Америк оронтой танилцсан цагийг зугаатай єнгєрєєж байсан ч халаас нимгэрч байна даа гэсэн бодолд автан суулаа. Зєєлєн цагаан буйдан дээр TV vзэн тухтай нь аргагvй хэвтэж байтал хонх дуугарав. Золоо ч хэн ирж буйг мэдэж байсан учир хэн бэ? гэж ч асуулгvй тvгжээг мултлав. Хаалга нээмэгц цаад хvн нь харагдахааргvй тэвэр дvvрэн улаан сарнайн баглаа барьчихсан харагдав. Майкл хєгжилтэй дуугаар “тєрсєн єдрийн мэнд хvргэе””тєрсєн єдрийн мэнд хvргэе” гэж хэдэнтээ дуулаад цэцгийн араас хоёр тор дvvрэн амттан чирсээр орж ирлээ. Яг энэ мєч тээр жилийн тєрсєн єдрийг санагдуулж єєрийн эрхгvй “Эрка” хэмээн амандаа чимээгvй шивнэхэд хvргэв. Золоод олон жил унтаж байгаад сэрсэн мэт сэтгэгдэл тєрж хамгийн сvvлд Бээжингийн их сургуульд шалгалт єгч явахдаа Ай Хайтай тєрсєн єдрєє тэмдэглэж байсанаас хойш худалч хvнд бараг тєрсєн єдєр тэмдэглэх нь байтугай хэзээ тєрсєнєє ч мартчихсан явж байсан гэхэд хилсдэхгvй биз. Энэ бvгдийг эргэн сануулсан Майкл тvvнийг юу эргэцvvлэн бодол хийж байгааг гадарласан ч vгvй –Хонгор минь чи єнєєдєр ийм сюрприз хvлээж авна гэж бодож байгаагvй юм аа даа.Энэ орой хэзээ ч мартагдахааргvй сайхан vднэ гэдгийн найз нь чамдаа амлаж байна гэхэд-Майкл чи сайн залуу шvv, маш их баярлаж байна. Би єєрєє энэ єдрийг олон жил бараг мартах шахсан байна. Харин надад дахин шинэ баяр тэмдэглэсэнд баярлалаа гэж хэлэх ч багадах биз. За за зогсоод яах юм бэ? Хоёулаа ширээгээ засаж баяраа эхлэх vv хэмээн сандрануй хоёр тортой амттаныг аван гал тогоонй єрєєг зvглэв. Тэд баярын бялуу, ориглуун дарс, олон тєрлийн жимс, хvйтэн зууш, хав халуун жинхэнэ америк пиццагаар ширээгээ чимээд сууцгаалаа. Майкл ингэхэд чи яаж миний тєрсєн єдрийн мэдсэн юм бэ? Америк явах бичиг баримт хєєцєлдєж явах vеэр чи юу гэж хэлж байсанаа санаж байна уу? Чи ч монгол гэдэг улсад данстай байхаас єнгєрсєн.Яг єнєєдрєєс эхлэн Америкт дахин шинэ бvсгvй нэгээр нэмэгдлээ. Тэр нь бол чи минь. Чамайг Америкийн иргэн гэдгийг хvлээн зєвшєєрч паспорт олгосон. Женни Бvрэнбэх хатагтай хэмээн халааснаасаа хэсэг бичиг баримт гарган тавьлаа. Миний хонгор нэгэнт энэ улсын иргэн болсон учир дуртай цагтаа хvссэн ажилаа эрхэлж болно. За за ориглуун дарсаа буудуулж энэ олон баярыг тэмдэглэх ажилаа эхлэх vv дээ. Золоо Майкл хоёр ханаж цадталаа амттан зооголж ориглуун дарсаа ууж дуусгасан тул нилээд халамцаж хэн хэн нь оройжин тэсэн ядан хvлээж байсан бололтой. Майкл хуримын анхны шєнийг єнгєрєєх гэж буй мэт хоёр гар дээрээ єргєн хонгорхон Женни минь гэсээр унтлагын єрєєг чиглэн алхлаа. Тvvнд Золоо гэж дуудхаас илvvтэй єєрийнх нь єгсєн Женни гэх нэр тун их таалагдаж байгаа бололтой, дахин дахин дуудан єхєєрдєж байлаа. Золоо ч Майклын цамцны товчийг нэг нэгээр мулталж тайлаад урт хvрэн тэлээг дутуу сугалан тайлтал чинэрч чагарсан хагас тохой шахам эрхтэн дотуур ємдний цаанаас багтаж ядан чихцэлдэн тvнтийж харагдав. Майкл ч хариу болгож байгаа бололтой Золоогийн ємд цамцыг яаран тайлтал нимгэн дотуур хувцасны цаанаас даллан зvрхэн хэлбэрт дvрс бараантан сэрийтэл боссон хєхний товчийг торон даруулганы дор нуугдах чавга адил товойж, энэ бvхэн Майклд эгээ л зvvд мэт санагдаж урлагийн бvтээл адил гоо биенд шимтэн байлаа. Тvvний торгомсог арьсанд хурууны єндгєєр хvрч ядан ямар нэгэн зvйл хайх мэт тэмтчин, тасралтгvй ширтэн нvдээ анивчих тєдийд алга болох гэж байгаа мэт толгойноос хєл, хєлєєс толгой хvртэл зєєлєн vнсэн энхрийлэв. Золоод энэ энхрийлэл 18-хан настай тэр vеийг санагдуулж, бvхий л биеэр гvйжонцгой мэдрэмжинд хєтлєгдєн займчин тэмvvлхvйд гvйцэд болсон гадил адил чинэрч гантай сан эрхтэнээ євдчихвий нэсэн юм шиг алгуурхан ханыг нь дагуулан дутуу амлуулж гаргах нь Золоод vнэхээр гайхмшигтай агаад дур хvсэлийг улам оволзуулж єєрийн эрхгvй улам ноцон Майклын урьдаас биенд шингэж дуу алдан айхлаж Майкл лав лав хий л дээ оо ямар гоё байна аа жаахан хурдан єшєє еэ аа…аа бvр бvр хурдан жаахан тулаад байна уу даа ээж ээж ээ гэж янз бvрийн дуу авиа гарган Майклын нурууг улаан эрээн болтол базлан маажин байж сая дур тавилаа. Майклын махан бороохойн судлууд хагарах адил тэлэлдэн сум харвахад ганцхан секунтын ємнє хав халуун агуйгаас суга татан гаргаж Золоогийн аман дээр задгай асган нvvр нvдгvй булах цагаан рашаанаас хоцрох вий гэсэн аятай шимтэн амтлах нь таатай байгаа бололтой инээмсэглэн хэвтлээ. Тэдний жаргал шєнєжин vргэлжилсэн авч vvр гэгээрэх vеэр бяцхан завсарлаж дахин бvтэн нэг єдєр vргэлжлэв. Арван хэдхэн настай халуун дориун цустай залуу хосууд шиг єдєр шєнийг ялгалгvй сексийн тачирхан амтанд хэзээ энхрийлэх эс эхрийлэх гэсэн цаг хугацаа байдаггvй гэдгийн нотлох шиг єдєр шєнийг ялгалгvй хэдэн сарыг vдэв. Энэ мэт удаан байх золоод дэндvv уйтгатай санагдаж их газар олж авсан муу зуршилдаа хєтлєгдєн ямар нэгэн ажил эрхлэж мєнгє хураах бодолд дарагддаг болов. Ямар ч алха хийсэн эхний ээлжинд Майклаас тусламж авахгvй л бол Нью-Йорк хэмээх их хотын хєлтэй зэрэгцэн алхана гэдэг Золоогийн хувьд хvндхэн асуудал байлаа. Золоо олон хэлтэй учир хэнтэй ч харилцаж чадах авъяастай учир энэ бvгдийг ашигласан vйлчилгээний газар эрхлэхээр шийдэв. Тэрээр харилцуураа аван есєн оронтой тооны дугаар оруулж хонх дуудах чимээ хэсэг зогсож байтал утасны цаанаас Майклын хєгжилтэй дуу цангинан –Хонгор минь юу болоо вэ?Єнєєдєр чамтайгаа vдшийг хамт єнгєрєєж чадахгvй нь.Виктория бид хоёрын дунд жаахн vл ойлголцох байдал vvсээд. Бидний хоорондын маргаан намайг хятад явахад хзvргэсэн гэж би чамд ярьж байсан даа. Хэдийгээр би тvvндээ хязгааргvй хайртайг чи надад чам шиг ойр санагдах нь тун ховор юм. –Майкл минь чамайг миний дэргэд vргэлж бай гэж би шаардахгvй шvv дээ. Гэрт удаан байх уйтгартай юм. Бт нэг шинэ ажилын санаа олсон, харин тvvнийг хэрэгжvvлэхэд чиний тусламж хэрэгтэй байна. Маргааш би чиний албан ёсны vйлчлvvлэгч Женни Бvрэнбэх гэдгийн санах хэрэгтэй. За за єглєє ажлын єрєєннд чинь уулзъя. Ажлын байр олоход зуучилж єгнє гэдэгт итгэж байна. Баяртай гээд харилцуураа тавьлаа. Майкл хэсэг алмайрч дуугvй дvнсийж байсанаа монгол гэлтгvй зайтай сэргэлэн хvvхэн шvv гэсэн бодолд автан vлдлээ. Золоо єглєє эртлэн босож хvйтэн шvршvvрт орон хичээнгvйлэн будаад эгээ л америк ажил хэрэгч бvсгvйн шинжтэй хувцаслаад хавтас сугавчлан гарч явлаа. Майклын ажлын єрєєний гадаа очтол vл хєдлєх хєрнгийн зуучлагч Майкл Костнер гэсэн хаяг хадаатай байлаа.Женни –орж болох уу хэмээн зєвшєєрєл автал уриалгаханаар тэг тэг гэсэн хариу єглєє. Женни хаалга зєєлхєн тvлхэн ортол Майкл ширээний ард сэтгvл уншин сууж бйасанаа сэтгvvлээ алгуурхан хааж тавингаа урьд ємнє золоог хэзээ ч ийм албархуу хувцастай байхыг хараагvй тэрээр єєрийн эрхгvй дуу алдан хадагтай Женни та маш гайхамшигтай харагдаж байна.Алив суугаач за тэгээд ямар хэргээр явна даа. Аньд vйлчилэхэд надад маш таатай байна гэх эртний хальтхан танилтайгаа харьцаж байгаа мэт зан гаргав. Женни єєртэй нь дєнгєж єнєєдєр нvvр нvvрээ харж буй мэт харьцах Майклыг огтхон ч гайхширсан шинжгvй таныг миний ажилд туслаж чадах хvн гэж дуулаад єєрийг тань зорьж ирлээ. Надад олны хєл дагуу байршил сайтай vйлчилгээ явуулах бvрэн боломжтой 240 м квадрат талбайтай газар хэрэгтэй байна. Yйлчилгээ явуулах чиглэл мань vсчин, гоо сайхан, саун билъяард жижиг кафе мєн жижиг буудалтай байх маягаар ашиглаж болхуйц талбай бvхий барилга хэрэгтэй байна. Тэгээл таниас хэд хоногийн дараа сайн мэдээ сонсох бол-Yгvй Женни ийм олон vйл ажиллагаа явуулах зєвшєєрєл бэрх шvv дээ. Тэгээд байр чинь хvртэл єєрєє vнэтэй орж ирж болно. Мєнгєний хувьд их газарт хятад vлдээсэн бизнесийн минь тєлєєсєнд цугларсан мєнгє таны ч миний ч толгойг євтгєж асуудал биш гэж бодож байна. Эрхийн хувьд авсан байраа тохижуулж байхад асуудлыг шийдэж болно гэдэгт итгэлтэй байна.Надад єнєєдєр монгол хятад япон зэрэг гурван улсын гvйлгээ ухаан байна, дээр нь аерик ажил хэрэгч бvсгvй шинж тєрх нэмэгдсэн байхад айх зvйл огтхон ч алга. За баяртай гээд эргэн хагас єсгийтэй цэвэрхэн хар ботинк дээр хєл зєрvvлэн алхах тvvний гялалзсан цагаан шилбэ гайхамшигтай харагдаж байлаа. Майклд хэлэх ч vг олдсонгvй дэмий л тэвдэн харц салгаж чадалгvй байсаар хаалгаар гарахын даваан дээр –Уучлаарай та надад найдаж болно шvv. Гурав хоногийн дараа гэхэд хэд хэдэн байрны санал тавина хvсэнээ авч болно шvv гэсээр хоцров. Золоо ч долоо хоногийн гараа хvссэн байраа олж авлаа. Тэрээр олон байр сонирхсон боловч хотын захын буйдхан газрын хоёр давхар сууц авав. Майклтай тєрсєн єдєр тэмдэглэсэн сар шахам дэргэдээ байлгаснаас хойш таван сарын нvvр vзэж нэг л мэдэхэд он солигдоход хэдхэн хоног vлдсэн байв. Шинэ жил гэдэг баярыг хамгийн сvvлд сэтгэл vлдэхээр монголд тэмдэглэж байсанаа єчигдєрхєн юм шиг тодхон санах боловч хэдэн мянган км-ийн цаанаас эцэг эхийнхээ сургийг гаргаж чадахгvй яваадаа єєрийгєє хууран тайвшруулж явлаа. Америкт vзэж буй Золоогий анхны шинэ жил маш хариуцлагатай чухал зvйл гэдгийг тун сайн ойлгож байсан учир сарын ємнєєс бэлдэж гvйснийэцэст Нью-Йорк хотын даргын том багт наадамд оролцох урилга олж авсан нь цаанаа бас л нэг бодолгын чанартай тєлєвлєгєє байлаа. 12сарын 25ны єдєр Майклтай хрисмасын баярыг америк маягаар тэмдэглэн єндєр лаатай амттан єрсєн ширээний ард Yvрдийн Цолмон нэртэй vйлчилгээний тєв нээгдэхийн тєлєє хэмээн хундага тулган vдшийг vдлээ. Золоо ч маргааш чухал хvлээн авалттай учир Майклыг удаан хажуудаа барихыг хvссэнгvй халамж тавин эхнэр хvvхдvvддээ очихыг зєвлєж Майклд хандан-Хонгор минь би чамайг мєнх дэргэдээ байлгахыг хvсч байгаа ч ганцхан єєрийнхєє аз жаргалын тєлєє гурвын гурван аз жаргал инээд хєєрийг булааж авмааргvй байна. Чи надад хангалттай их эрхчєлєє аз жаргал хайрласан шvv дээ. Энэ л надад хангалттай.Хэдийгээр би чамайг над дээр хэзээ ч битгий ир гэж хэож чадахгvй ч чи минь энэ шинэ жилэр тэдэнтэйгээ очиж уулзвал ямар ч том бэлэгнээс илvv том бэлэг болно гэсээр vдэх тvvний сэтгэлийн vгэнд Майкл аргагvй уярч-чи минь тал нутгийн ухаалаг бvсгvй шvv гэсээр духан дээр нь зєєлєн vнэрлэн гарч одлоо. Золоо хэдийгээр Майклд дэндvv их дасч байгаа ч єєрийгєє хэзээ ч эр хvнийг хайрлаж болохгvй гэсэн хvмvvжлээр цэгнэж аль болох биеэ татаж авахыг хичээж байлаа. Нарийн нэхээстэй гялгар утсан сvлжээс бvхий зоо нуруу нь ил гарсан нарийхан мєртэй урт даашинз гэрэлтсэн шаахайтай хослуулан ємсєж vсээ дээш нь овоолн цэцгийн мандал гэлтэй эвлvлэн зассан нв харсан хvн бvрийн сэтгэл булаам алмайруулахаар байлаа. Тааз тулам єндєр ногоон гацуурыг нvд алдам чимэглэсэн нь модны ёроолд ориглуун дарс шимэн зогсох Золоотой энгvй зохицон харагдана. Урт цагаан бээлийтэй баруун гаран дээрээ хvзvvний зvлтний хослол бvхий том алмаазан шигтгээтэй бєгж долоовор хуруундаа чаимрхан зvvсэн нь содон агаад дэгжин харагдаж, ирсэн зочид бvрийн нvд унагаж байсан нь хотын дарга Ричард Кивд анзаарагдахгvй єнгєрсєнгvй. Тэрээр нvдэнд туссан цагаан хун лугаа єндєр гуайлиг ази бvсгvйд яаж хvрэх арга замаа хайж ядаж буй аятай харц улуудан хамар сєхн дээгvvр харах тэргvvн хатагтай байгаа эсэхийг ч умартан мартсан бололтой. Ричард туслахдаа хандан тэр олон хvний харц булаах бvсгvй хэн болохыг мэдэж ирэхийг vvрэг болгосон ч Женни Бvрэнбэх гэх нэрээс єєр илvv мэдээлэл олж ирсэнгvй. Ричард овгийн учрыг олоогvй ч тvvнтэй нvvр тулан ярилцах хvсэлд автан нvд салгалгvй дагуулан ширтэж зогслоо.Золоо ч тvvний харцанд єртсєндєє бvх ажил бvтсэн мэт дотроо бачрлан хотын даргын ємнєєс айлгvйхэн нялуун харц зєрvvлж чулуудан муухан инээмсэглэн олон хvний дундуур гунхан алхлаа. Хvндэтгэлийн гурван бvжгийная тавихад ёс болгож анхны бvжгийг эхнэртэйгээ хийж дуусгаад дараагийн аяыг дутуу эхэлмэгц сvлд модны дор чамин боодолтой бэлэг адил гунхан зогсох Золоог чиглэн алхав.

ХАРААЛ

2008 оны 06-р сарын 28 Нийтэлсэн First Love
Тэр тун аятайхан хvvхэн. Бас дутах, гачигдах юмгvй, гадаад, дотоод олон газраар явж, нvд тайлсан болохоор хэр барагтайг vл тооно. Найз минь намайг тvvнтэй нилээн дээр танилцуулсан ч гэлээ, аль ч талаараа миний толгой дээгvvр харах тэр хvvхэнтэй дотносоогvй, хонгилын vзvvрээс тийм гэрэл байтугай гэгээ харагддаггvй л байлаа. Гэлээ ч хvvхэн бvр эхлээд дургvйцдэг, дараа нь дасдаг гэсэн бат нот итгэлтэй найзынхаа санаачлагаар бид гурав хааяахан уулзацгааж, хєгжим нvргэлж хэнгэрэг нvдэхээргvй уушийн газар зузаан шилэн аяга мєргєлдvvлэн, хєєс vлээн сууцгаадаг байлаа. Мэдээжийн хэрэг, ам хатах аюулгvй тул vгийн vер буулгацгааж, Африкаас Америк хvртэл элдэв сонин хачинг, орцныхноосоо ордоныхныг хvртэл толгойтой бvхнийг танил болтлоо хэлэлцэн, хоногийн цагийг, уухын хэрээр, аяга аягаар нь хоослодог байв. Тэр нэгэн єдєр найзын наран мандаж, сайны саран гийсэн тул уламжлалт ширээний ар дахь уулзалт тохиов. Харин ярианы сэдэв бэдрэн явсаар тvvнд таалагддаг залуу руу, тэр залууг нь єєртєє татсан хvvхэн рvv хєтлєн авчирлаа. Тэр агшинд, итгээгvй ч гэсэн бєхєєгvй байсан сvvлийн горьдлого шvлстэй хуруунд хавчуулагдсан дэнгийн гол хиншvv vнэртvvлэн шажигнах мэт унтрав. - Тэр хvvхэн юугаараа надаас илvv юм бэ, царай . . . царайгvй, мєнгє. . . мєнгєгvй, яаж тийм амьтаныг тоодог байнаа. . .? Ходоодны халуун хорсолыг дотроос нь шатааж, тэр нь нvд, амаар нь сад тавин гарахыг хараад хvйтэн гvрвэл нуруу даган дээш авирав. Ямар их уур хилэн бэ? - Миний урдуур ордог чи хэн юм бэ? Хэрвээ хараал, жатга гэж байдаг бол чамд хийлгэнэ дээ гэж хэлэнгvvт єєдєєс хараад сууж байсан найзын минь царай зэвхийрч, нvд нь гєлийж, єєрийн ухаантай байна уу, vгvй юv гэмээр болоод гараа салгануулан хvvхний шанаанд аажуухан хvргэн, алгуурхан дээшлvvлж духанд нь хvргэв. Тэгснээ удалгvй гараа буулгаж, нvдээ анин хэсэг сууснаа, бєглvvхэн дуугаар нэг юм хэллээ. Улаа бутарч, хамаг ухаан санаа дотор минь бужигналдаж байсан болохоор хэлснийг нь би сайн сонссонгvй, ойлгосонгvй, тэдний хооронд юу болоод байгааг сайн анзаарсан ч vгvй, харин, энэ хоёр ямар холбоотой юм болоо гэсэн бодол зурсхийгээд єнгєрсєн юм. Харин энэ vед хотын хаа нэгтээ хэдэн жил машин барьсандаа эрэмшсэн ойворгон залуу хоёрхон хоромыг хvлээлгvй хийсгэж, хvний амьдралыг тємрєндєє хайрцаглав. Єдєр тутмын ажил, амьдралдаа тvvртэн хорвоогийн бор хоногуудыг vдсээр нэг л мэдэхэд нилээд хугацаа єнгєрсєн байлаа. Дараагийн уулзалт онцлог болов. Хоюулахнаа уулзсан болохоор хэнээсээ юу нуух вэ, янз бvрийн юм ярьж байлаа. Гэтэл найз маань миний танилцсан хvvхэн санасандаа хvрч таалагдсан залуутайгаа уулздаг болсон, харин нєгєє залуугийн хvvхэн азгvй тохиолдлоор нас барсан тухай ярилаа. Таньж мэдэхгvй ч тэр хvvхнийг єрєвдлєє. Тэгсэн мєртлєє, яагаад ч юм бэ надад энэ нь болох байсан зvйл болдгоороо л болсон юм шиг, тvvнийг нь би урьд нь сонсож, мэдсэн байсан юм шиг санагдаад байлаа. Нэгэн орой ажлаасаа ирчихээд, зурагт vзэж, зvгээрийг хийгээд хэвтэж байтал утас дуугарав. Найз маань ярьж байна. “ . . . Тэр хоёр машинтайгаа хотоос зайдуу газар хоносон байжээ. Ирж явах замдаа автомашины осолд орж тун хvнд байцгааж байна гэнэ. . . “ Хvн єєрийн биш хvний жаргалаар жаргах гэвэл бvтдэггvй юм байна шvv. Муу зvйл л битгий болоосой доо. Эмнэлэгийн жижигхэн тасаг. . . Нааш цааш, орж гаран гvйлдэх эмч, сувилагч нар... Бид хоёр хана дагуулан тавьсан сандал дээр тvгшин хvлээж суулаа. Гэнэт найз маань битvvхэн дуугаар “хараал эзэндээ буцдаг юм шvv” гэж бєвтнєв. Цочин харвал, тэр миний урьд нь нэгэнтээ харсан шиг аймаар болсон байлаа. Ухаан санаагvй болон гєлийсєн нvд рvv нь харвал нvдэнд нь бид гурав ширээ тойрон сууж байсан, тэр хvvхэн уурлан хараасан, тvvний духанд хvрч юу бодож байгааг нь мэдсэн, нєгєє хvvхэн осолд орсон, тэр тvvнд “чиний хvссэнээр боллоо” гэж хэлсэн зэрэг нь эгээ л амьдралын эцсийн мєчид хvний амьдрал нvдэнд нь харагддаг гэдэг шиг жирэлзэн єнгєрєв. Зvрхний хэмнэлийг нь тоолон байсан дохио vргэлжлэн дуугарлаа.

Хайрт минь би чиний эцгийн нууц амраг...

2008 оны 06-р сарын 28 Нийтэлсэн First Love
Уудам хөх тэнгэрт хөөрөн нисэх шувуудын жиргээ хоршин сонстох нь зүрх сэтгэлийн гүн дэх хүсэж хүлээсэн нэгэн аялгууг цогцлоох мэт, хязгааргүй үргэлжлэх хээр талын дундуур эрхлэн гүйхэд алаг эрээн цэцэгс өөдөөс инээмсэглэн байх тэр мөчид гэнэт хаа нэгтээгээс түнэр харанхуй нөмрөн авч, өнөөх шувуудын уянгалаг жиргээ хахир зэвүүн чимээгээр солигдон, алаг эрээн цэцэгс харлан өмхөрч бүхий л биеийг нь ороож баглах төмөр тор болон хувирав. Гэвч тэрээр нэг л хүнийг хүлээж, аврал эрэн хашгиравч хэн ч түүнийг сонсохгүй, сонсохыг ч хүсэхгүй алсран холдоно. Энэ мөчид Нансалын амьсгаа боогдон тийчилсээр цочин сэрлээ. Шөнө болгон ингэж хар дарах нь жирийн үзэгдэл болтлоо удсан ч энэ зүүд цаанаа л нэгийг хэлээд байх шиг санагдана. Унтлагын өрөөний томыг ч хэлэх үү, хажууд нь ганц бие эмэгтэй хүн шөнийн уртыг ийм байдалтай өнгөрөөнө гэдэг аймшигтай там мэт. Ганц охиноо хар нялхаар нь гадаадад амьдруулахаар явуулчихсан болохоор улам ганцаардана. Ойрын үед Шарав чимээ сураггүй болчихоор бүр ч ихээр гансарч суугаа нь энэ. Нансал цээжинд нь багтаж ядан цохилох зүрхээ алгаараа даран хэсэг тайвширч аваад бослоо. Хэдэн өрөөгөө дамжин хийх ажлаа олж ядан хэсэг гиюүрч байтал утас дуугарлаа. Шараваас өөр хэн утасдах ч билээ гэж бодон утсаа автал Шарав -Ашгүй чи гэртээ байна уу? Би одоо гэрийн чинь гадна очлоо. Чи хувцаслаад гараад ир гэхэд Нансал -За гэхээс өөр юу ч хэлэх билээ. Нүүр амаа янзалж, хувцсаа өмсөн дуртай дургүй гартал Шарав аль хэдийнэ ирчихсэн хүлээж байв. Шарав Нансалыг харан машиныхаа хаалгыг онгойлгон урьханаар инээмсэглэж -Миний шувуухай ойрд юу хийж өдрийг өнгөрөөв хэмээхэд Нансал машинд суун инээх аядан -Юу хийхэв дээ. Утасдахыг чинь хүлээж гэрийн мухар сахисаар байтал эмгэн болох шахлаа гэхэд Шаравын зан их л сайхан байгаа бололтой худлаа инээн унжиж цүдийсэн гэдсээ илэн тухлан суугаад -Хөгшин намайг дамшиглаж яахнав дээ. Ойрд ажил ихтэй болохоор чамтай уулзах зав гардаггүй гэж хэлэхэд Нансал урьдын адил түүнд эрхлэн нэг их санаж хүлээсэн царай гаргаж баахан нялуурлаа. Тэр хоёр ойрд уулзаагүй болохоор өдөржин хамтдаа гадуур явж, Нансал хүслээ гүйцээх гэж хэрэгтэй хэрэггүй юм авхуулан өдрийг өнгөрөөнө. Нансалын хувьд амьдрал зохиож үр хүүхдийнхээ зулайг үнэрлэн айл гэрийн эзэгтэй болох насандаа яваа ч хүнтэй сууна гэдэг бол тэр чигээрээ насаараа хоригдох гяндан мэт бодогддог билээ. Түүний гэрийнхэн хүнтэй суулгах гэж өчнөөн шахаж шаардаад нэмэргүй явсаар өдий 26 нас хүрсэн болохоор өөрөө мэдээд амьдралаа авч яваг хэмээн зөнд нь орхисон. Гэвч түүнийг өөрөөсөө өчнөөн ах хөгшин хүнтэй амраглаж явдгийг мэдээд нэгэн хэсэг бөөн дайн болох шахжээ. Нансал гэрийхнээсээ хөндийрч биеэ даан ганцаар амьдрахаар болж Шарав түүнийг юугаар ч дутаахгүйн тулд гурван өрөө байр авч өгөн элдэв зүйлсээр хангадаг үүрэгтэй болжээ. Нансалын амьдрал сүүлийн есөн жил нэг иймэрхүү янзтай явсаар өдийг хүрсэн. Нансал анх оюутан болох гэж хотод ирээд Шаравтай танилцан дотноссоор сүүлдээ эхнэр нөхөр хоёр шиг л байдаг болжээ. Шарав олон жил эхнэр гурван хүүхдээсээ нуун ингэж хоёр амьдралаар амьдарч явахдаа нэлээн сайн нууж чадсан билээ. Дөнгөж арван долоохон настай танхилхан охинд өөрийн мэдэлгүй татагдаж байгаа бүхнээ зориулахад ч бэлэн тэрээр энэ хугацаанд түүнтэй хамт байхдаа нэгэн хөөрхөн охинтой болж Уянга гэж нэрлэн ижий аав болцгоосон юм. Нансал Шарав хоёр охиноо гадаад явуулж бүх л зүйлээр ханган суралцуулж байгаа билээ. Зуугийн талыг насалж яваа хөгшин эр гэхэд дэндүү азтай эр гэж найзууд нь Шаравт атаархана. Арга ч үгүй биз. Нансал бол хэн ч харсан гунхсан сайхан хүүхэн болохоор зөрөөд өнгөрсөн хүн бүхэн эргэж хардаг, үнэхээр хүний сэтгэлийг татах увидастай нэгэн юм. Шаравтай хамт есөн жил болохдоо мэдээжийн хэрэг залуу сайхан эрчүүдийг харж явалгүй л яахав. Гэвч түүний хувьд эд хөрөнгө юу юунаас эрхэм болохоор Шараваас сална гэж бодохоор аймшигтай санагдана. Орой болсон хойно тэр хоёр Нансалын гэрт ирлээ. Шарав ч хэзээний гэрийн эзэн төрх гарган буйдан дээр тэрийн сууж Нансалыгаа эрхлүүлнэ. -Удахгүй ажлаар япон явах гэж байгаа. Чи надтай явж амрахгүй юмуу? гэж Шарав хэлэхэд Нансал түүний бууралтсан үсийг илбэн -Чи бас л өмнөх шигээ намайг буудалд орхичихоод ажил гээд л яваад өгөх байлгүй. Би явахгүй ээ гэхэд Шарав -Өөрөө л мэд. Би тэнд бараг нэг сар болох байх. Чи тэгээд уйдахгүй бол тэгдээ. Харин ирэхдээ чамд бэлэгтэй ирнээ гэж малилзтал инээнэ. Шарав удалгүй Япон руу ажлаар явлаа. Нансал нэг хэсэг гэртээ суун, хааяа нэг гадуур сэлгүүцэвч үнэндээ найз нөхөд гэх дотны хүн байдаггүй болохоор их уйдаж байв. Шаравыг дагаад явдаг ч байж уу гэж бодно. Ганцаардлаас зугтах гэсэндээ оройд гэрийнхээ ойролцоо байдаг нэгэн намуухан хөгжимтэй кафед суун өнгөрүүлсэн амьдралаа эргэцүүлнэ. Ингэж суухдаа цаашид амьдрал маань ямар янзтай болохыг олон янзаар төсөөлнө. Тэрээр ганц охиноо хэний ч дор орохооргүй баян тансаг байлгаж баяр жаргалаар дүүрэн байлгахыг хүснэ. Сүүлийн үед охиноо маш их санаж хэд хоногоор ирүүлэхээр боллоо. Нэг удаа Нансал өнөөх кафедаа гүн бодолд автан дарс шимэн суутал дэргэд нь нэгэн залуу ирж -Уучлаарай саад болохгүй бол хамт сууж болох уу? гэхэд Нансал дуртайяа зөвшөөрөн түүнийг ширээндээ суулгалаа. Өнөөх залуу харахад нэг л нүдэнд дулаахан өөлөхийн аргагүй цэвэрхэн сайхан залуу байв. Түүний яриа өдөхийг хүлээн суутал залуу гар сунган -Намайг Галхүү гэдэг. Гэхдээ найзууд маань намайг Галаа гэдэг юм. Харин бүсгүй таныг хэн гэдэг вэ? гэхэд Нансал түүний гараас атгахад булбарай зөөлөн атлаа халуун оргиулан төөнөх нь маш таатай санагдан -Намайг Нансал гэдэг. Ингэхэд та бусад хүмүүсийг бодвол их боловсон юм гэж хэлтэл Галхүү түүний өөдөөс ширтэн -Би чинь жирийн л хүн шүүдээ. Ялгарах юм гэвэл эх орноосоо хол удаан байсан болохоор хэл яриа жаахан өөр санагдаа биз. Харин та орой болгон энд ганцаараа юм бодоод сууж харагдах юм гэхэд Нансал юу ч хэлсэнгүй. Тэр хоёр оройжин энэ тэрийг ярилцан сууна. Галаа хар багаасаа гадаадад амьдарч байгаад гэрээ бас эх нутгаа санаад эргэж иржээ. Түүний энгийн боловсон зан, нүдэнд дулаахан царай зүс гээд ер нь бүх л зүйл нь Нансалд маш их таалагдаж байлаа. Тэр хоёр өдрийг хамтдаа өнгөрөөж өөрсдийн амьдралынхаа талаар ярилцан бие биедээ өдөр ирэх тусам дотносон дассаар. Удалгүй Нансалын охин гадаадаас ирлээ. Ээж нь охиноо их санасан болохоор давхар баяр тохиож охиноо Галаад танилцуулан гурвуулаа бүр ч илүү аз жаргалтай байх болов. Нансал юунд ч санаа зовохгүй байсан ч Шаравын ирэх дөхөх бүр сэтгэл зовиноно. Галаа Нансалд гэрлэх санал тавьж цаашдаа охиныг чинь төрсөн эцэг шиг нь хайрлаж хамтдаа амьдаръя хэмээхэд Нансал түүнд баярлан бас түүнийг хайрласан болохоор зөвшөөрөхгүй байхыг хүссэнгүй. Ингэж байтал Шарав ч ирлээ. Юм бүхэн давхцан өрнөхөд Нансал яах ч учраа олохгүй байсаар Шарав ирсэн өдрөө л Нансалынд ирлээ. Охиноо ирсэнийг хараад их л баярлан -Та хоёрыгоо их саналаа хэмээн Нансалыг тэврэн үнсэхэд Нансал юм хэлж чадсангүй. Шарав охинтойгоо тоглон эрхлүүлж сууснаа -Өө мартах шахлаа. Би чамд бэлэгтэй ирсэн шүүгээд кирмагаа уудлан нэг түлхүүр гаргаж ирээд Нансалд өгөн -Цонхоор хардаа гэж инээмсэглэхэд Нансал гайхан цонхны дэргэд очин хартал их л чамин хийцтэй улаан өнгийн машин гялалзан харагдана. Нансал түүнийг хараад баярласан ч үнэндээ яагаад ч юм тэгтлээ их хөөрч догдолсонгүй. Шаравын сэтгэлийг бодсондоо баярласан царай гарган түүний гүнсээд -Чамдаа баярлалаа гэж албаар шахам хэллээ. Нансал Шаравт үнэн учраа хэлж амьдралаа бодох цаг болсон болохоор би хүнтэй суух гэж байгаа гэж хэлье гэсэн ч энэ үгс хоолой даанч давахгүй байв. Шарав Нансал охин хоёртойгоо гурвуулаа хэд хоног хөдөө салхинд гарахаар болж эхнэртээ элдэв шалтгаан тоочин явлаа. Нансал түүнийг үг дуугүй даган амралтын газар хэд хоног хамт байхдаа нэг л гунигтай харагдана. Тэдний амралтын өдөр дуусч эргээд иртэл санаанд орохооргүй хэргүүд ар араасаа цуварлаа. Шарав машинаас буун охиноо хөтөлж, Нансал түүнийг сугадан гэрлүүгээ орохоор инээлдэн алхаж байтал Шаравын эхнэр урд нь зогсож байв. Улайрсан өлсгөлөн чоно мэт байж ядан зогсох даналзсан авгай хүрч ирэн Нансалын нүүрэн дундуур гал бутартал алгадаж орхиод байдаг чадлаараа хашгичин -Та нар яана гэнээ. Яасан айхтар улс вэ? Муусайн бузар амьтад хэмээн элдвээр хараан зүхтэл Нансалд үнэндээ хэлэх үг байхгүй болохоор түүний харааж зүхэхийг сонсон зогсоно. Шарав сандарч эхнэрээ аваад явах гэтэл өнөөх нь улам асан дайрч гарлаа. Уянгаа охин юу болоод байгааг ойлгохгүй дэмий л аав ээж хоёрыгоо ээлжлэн харсаар. Аргагүй биздээ. Долоохон настай балчир жаахан охин юугий нь ойлгох билээ. Айсан охин уйлж аавынхаа дэргэд очин -Ааваа явья тэгэх үү гэхэд үүнийг сонссон Шаравын эхнэр бүр ч их уурлан дайрсаар. -Айлын амьдралыг бусниулсаны чинь хариуг чамаар төлүүлнэ дээ хэмээн бахирсаар явлаа. Энэ өдрөөс хойш нэлээд хугацаа өнгөрлөө. Шаравын эхнэр энэ бүгдийг зүгээр орхихгүй гэж дайрч давшлан шүүхэд хандахаар болжээ. Нансал охинтойгоо хамт гэрээс ч гарахгүй суусаар. Ойрд Галаа утасдахгүй болохоор санаа зовон түүнийгээ санан сууна. Ингэж бодон суутал Галаа утастлаа. Тэр хоёр орой уулзахаар болж цаг товлон өнөөх кафедаа уулзав. Хэд хоног уулзаагүй болохоор бие биенийгээ үнэхээр их санажээ. Дандаа л инээмсэглэж явдаг Галаагийн царай нэг л уйтгартай харагдана. Нансал яагаад ч юм түүнээс эмээж бүх учрыг мэдчихсэн юм болов уу гэж бодсон ч хэрэв мэдсэн бол ингэж дуугай суухгүй гэж бодон өөрийгөө тайвшруулан түүнээс -Чи яагаад ингэтлээ гунигласан юм бэ? гэхэд Галаа түүнийг харан инээмсэглээд -Санаа зоволтгүй ээ. Харин ч чамтай уулзаад сэтгэл минь онгойх шиг боллоо гэхэд Нансал түүний гарыг атган хацартаа нааж дур булаам ягаахан уруулаараа түүнийг үнсээд -Юу болсон юм бэ? Хэлээч дээ миний хайрт гэхэд Галаа санаа алдан -Чамаасаа би юу нуухав дээ. Манай гэрт жаахан үл ойлголцсон байдал үүсээд л гэж хэлснээ хэсэг чимээгүй сууж байснаа -Нансалаа чи надтай суухаараа намайг хэзээ ч хуурахгүй биздээ гэж итгэж ядсан харцаар харахад Нансал -Хонгор минь дээ. Би чамдаа амьнаасаа илүү хайртай юм чинь яалаа гэж хуурах юм бэ гэхэд Галаагийн сэтгэл амарсан бололтой сая нэг сэтгэл нь онгойж тайвширлаа. Тэр хоёр оройжин хамтдаа сууж ирээдүйн амьдралаа төсөөлөн хамгаас илүү жаргалтай байв. Хэд хоногийн дараа Нансалд нэгэн бичиг ирлээ. Хэнээс ямар учиртай бичиг ирсэн юм болоо гэж бодон унштал шүүхэд дуудсан бичиг байв. Түүнийг хараад бараг ухаан балартах шахсан Нансал гар нь салганан нүд нь бүрэлзэн цааш нь уншлаа. Бусдын нөхрийг хуурч мэхлэн, эд хөрөнгийг нь залилсан, гэр бүл салгасан гэх утгатай цаасыг уншиж байхдаа Нансал ямар их айж ганцаардаж буйгаа мэдэрлээ. Цаашид чухам юу болохыг бодохоос ч зүрхшээнэ. Орой бүрэнхий болсон хойно Галаа утастлаа. Тэр хоёр утсаар нэлээд удаан ярилцаж Галаа түүнд маргааш нэг хүнтэй уулзах гэж байгаа болохоор сэтгэл тавгүй байгаагаа хэлтэл Нансал түүнээс ямар хүнтэй уулзах гэж байгааг асуусанд Галаа -Манай гэр бүлийг бусниулсан хүнтэй уулзах гэж байгаа юм. Чамаас би юуг нь нуух билээ. Миний хайрт ойлгохыг хичээгээрэй. Манай аав өөр хүнтэй болсон юм байна. Тэгээд бүр үүнийгээ олон жил нууж явсаар саяхан ээж мэдээд шүүхэд хандсан. Би аавыгаа ямар их хүндэлдэг байсан гээч. Хамгийн гол нь аавын маань нууц амраг нь их залуухан хүүхэн байдаг гэсэн. Тэгээд бүр тэр хоёр хүүхэдтэй болсон юм байж. Сүүлийн үед манай гэр бүлийнхэн тамын орон шиг л болоод байна. Шууд шүүхийн танхимд уулзахаасаа өмнө тэр хүнтэй нь уулзаж хэдийгээр муу ч гэсэн мах цусны тасархай юм чинь төрсөн дүүгээ очиж харья гэж бодсон юм гэж ярихад үүнийг сонсож зогссон Нансал өөрийн эрхгүй харилцуураа алдан амьгүй болсон мэт газар сулбайн уналаа. Галаа харилцуурын цаанаас -Нансалаа байна уу? байна уу? гэсээр утас тасрав. Нансал уйлсаар. Бурхан тэнгэр минь би юу хийх нь энэ вэ? гэж өөрөөсөө асууна. Шаравын эхнэр элдэв хуульч өмгөөлөгч хөөцөлдөн явсаар мухардалд оржээ. Учир нь анх Шарав Нансал хоёр амрагийн холбоотой болох тэр үед Нансал 17 настай байсан болохоор хэрэв шүүхээр шийдүүлье гэвэл Шаравыг насанд хүрээгүй хүүхдийг садар самуунд уруу татсан гэж буруутган тэрнээсээ эс юм болохыг ойлгож шүүхэд өгсөн бичиг баримтаа буцаажээ. Шаравын эхнэр аргагүй байдалд орон ийм алхам хийсэн ч тэр хоёрыг дахин уулзуулахгүйн тулд бас Нансалыг элдэв асуудал үүсгэхээс болгоомжлон гэр бүлээрээ гадаад гарахаар болжээ. Нансал бүх л шөнөжин өөртөө бас хувь заяандаа гомдоллон уйлсаар өглөө болголоо. Яах ч учраа олж ядан байж байтал гэрийн гадна Галаа иржээ. Өөрийнх нь гэр бүлийг зовлонд унагаж эцгийнх нь толгойг эргүүлэн таньж мэдэхээргүй дүү төрүүлж өгсөн нөгөө эмэгтэйн гэрийг хайж явсаар иртэл хайрлаж, ханилах гэж байсан бүсгүй нь байсныг мэдээд зүрх нь зүсэгдэх мэт болов.Үнэндээ Галаа бүхнийг ухаарч хайртай бүсгүйдээ гомдон юу ч хэлэлгүй явж одлоо. Нансал түүний араас гүйж очоод уучлал гуйя гэвч ямар нүүрээрээ очих билээ. Галаа хайрт минь хэмээн дэмий л аман дотроо дуудан уйлсаар. Хайр сэтгэлээ өөрийнхөө гараар булшилж орхисон бузар эм чи үхвэл таарна гэж өөрийгөө хараасаар. Яг л Нансалын зүүд амьдрал дээр өрнөж байхыг тэрээр анзаарсан ч дэндүү хожимдсондоо гутарна. Тэр өдрөөс хойш хоног хугацаа өнгөрсөөр. Нансал Галаагийн царайг ганц удаа ч болов харахыг хүссэн ч дахиж олж харсангүй. Түүний амьдрал дэндүү эмгэнэлтэй ч тэрээр өөрөө л ийм замаар явахыг хүссэн болохоор яалтай билээ. Хорьж болдоггүй хорин хэдэн насныхаа гал халуун хайр сэтгэл болоод ирээдүйн сайхан амьдралынхаа өмнөөс өөрөө тэрсэлсэн энэ бүсгүй ийнхүү хожуу ухаарчээ.

Айдсын хот

2008 оны 06-р сарын 28 Нийтэлсэн First Love
Хаалга онгойлгох агшинд ухасхийн дайрсан зомбинуудад хэд хэдэн хүн ноцуулсанаар бүх байр байшингийн хаалга, үйлдвэрлэл үйлчилгээний 1-р давхрын нүүрэн талыг тэр чигээр нь шилээр хийх шийдвэр гаргасан нь оновчтой хэдий ч эвгүйцмээр. Учир нь зомби шилний цаанаас тусах гэрлээс айдаггүй, хэрхэн ялгаж чаддагыг нь мэдэхгүй ч тэд бөөн бөөнөөрөө үсрэн ирж ойролцоо зогсох хүнрүү дайрах бөгөөд цонх хаалганы зузаан шилэн хаалтыг мөргөн доош гулган унацгаах нь туйлын зэвүүн үзэгдэл. Бидний айдас, тэднээс жихүүцдэгийг тэд хэдийнэ мэддэг бололтой. . . Хот тэр аяараа тас харанхуй мэт санагдана. Эргэн тойрон хангалттай гудамжны гэрэлтүүлэг байхад л тэгж санагдаж байгаа нь гагцхүү миний сэтгэлийнх мэт. Гэвч эргэн тойронд үл үзэгдэн сүүмэлзэж байснаа гэнэт хаа нэгтээ харанхуй булангаас үсрэн гарч ноцох зомбинуудаас л болоод тэгж санагдсан байх. Хот тэр аяараа зомбитой тэмцэж бас залхаж гүйцжээ. Өнөөдрийн сонин дээрх материалыг эргэн санав. Цагдаагийн газрын нэгэн томоохон албан тушаалтан өгсөн ярилцлагадаа цагдаагийн бие бүрэлдэхүүн зомбиг устгаж нэгэнт дийлэхгүйд хүрсэн жирийн иргэдээс бүрдсэн устгалын тусгай анги шаардлагатай байгаа тул эрчүүдийг саналаараа энэхүү ангид элсэн орж туслалцаа үзүүлэхийг гуйсан байсан. Харин хотын иргэд тэднийг хотоос зайлуулж, амар тайван хүн шиг амьдрах боломж олгохыг хүссэн хэвээрээ. Хотын өрх бүрийн нэг иргэн цагдаагийн зомби устгалын ангид ажиллах тухай хууль. Шинэ хуулийн төсөл төв хэвлэлээр гарсан, хотын иргэд дуу нэгтэйгээр дэмжсэн удахгүй батлагдах байх. Иргэд залхуу, биеэ нөөсөн арчаагүй зангаа аль хэдийнээ гээсэн ажээ. Эрчүүд нь устгалын үндсэн албанд харин бүсгүйчүүд нь арын албанд хангамж, зэвсгийн үйлдвэрлэл, мэдээлэгч гээд л салбарлаж ажиллана. Ганц авах зүйл гэвэл хотод хэрэг зөрчил огт гардаггүй болсон зөвхөн авто ослын хэрэг гэсэн хэлтэс л үлдсэн. Авто ослын хэрэг дэгдээгч нь зөвхөн улигт зомби байх учир тэрхүү хэлтэс мэдээллийн дагуу хүрэлцэн очиж хохирогч иргэдэд тусламж үзүүлэн автомашиныг зайлуулж замыг чөлөөлнө. Гэмт хэрэггүй хот боллоо гээд ямар нэмэр байх билээ. Хотод одоо хулгай дээрэм, танхай гээд ямар ч гэмт хэрэг гарахаа больсон нь сайхан хэдий ч хүн бүр амиа хамгаалах, зомбиг устгах ганцхан зорилготой нэгдсэн энэ үед гайхах зүйл огтхон ч биш гэж бодогдоно. Сар тутам нийт хэдэн хүн ор сураггүй алга болсон тухай иргэдэд телевизээр нээлттэй зарлана. Бас хэдэн зомбиг устгасан тухай баримтын хамтаар. Харамсалтай нь алга болж буй хүнээс устгагдаж буй зомбинуудын тоо ямагт бага байдаг нь ганц миний ч бус хүмүүсийн айдсыг улам ихэсгэсэн хэвээр. Мэдээллийн төгсгөлд нийт хэдэн иргэд шинээр устгалын ангид элсэн орсон болон шинээр туршиж буй зэвсгүүд үйлдвэрлэлийн явцын тухай танилцуулахад дахиад л гайтай зомбинуудаас салах итгэл найдвар төрүүлнэ. Зомби устгалын ангид онцгой гавъяа байгуулсан залуусыг шагнаж, шууд нэвтрүүлгээр оролцуулна. Охид утасдаж дэмжиж, баяр хүргэж зарим нь бүр танилцах хүсэлтэй тухайгаа шууд нэвтрүүлгээр зарлах нь хөгжилтэй ч юм шиг. Зомби аймаар, кинон дээр гардаг сүг дүрс нь яг тэр хэвээрээ. Харамсалтай нь тэд удаан биш хурдан шаламгай хөдөлгөөнтэй, ямар ч жирийн хүний багтаж үл чадах нүх хонгилоор чихэлдэн орж алга болох нь биеийнх нь хамаг яс хайлан урссан юм уу гэлтэй. Бас нилээдгүй өндөрт үсрэлдэж чадах нь гайхалтай. Зомбинууд өдөр бүр ихсэж байх мэт санагдана. Арван жилийн бага ангийн хүүхдүүд нисдэг зомби харсан хэмээн бие биеэ айлгана, бас бүх зомбиг устгах гайхалтай багаж зохион бүтээлээ хэмээн мөрөөдөнө. Азаар тэд нисдэггүй гэхдээ одоохондоо. Өдрийн цагаар хотыг амьдрал хэнбугайг ч харсан атаархмаар нам тайван баяр цэнгэл дүүрэн үргэлжилнэ. Учир нь зомби хэзээ ч өдрийн цагаар нарны гэрэлд хэзээ ч гарч ирэхгүй, тэр бүү хэл үдшийн гэрэлд ч гарч ирж үл зүрхлэх хулчгар амьтас. Гэхдээ үдшийн гэрэлд ганцаараа яваа хэнбугайруу ч болов дайрах тохиолдолд олон гарсанаар нар жаргасанаас хойш ажилтнуудаа хүргэж өгөх хамгаалалтын автобус, дуудлагын цөөн такси эсвэл устгалын ангиас өөр зүйл гудамжинд үл үзэгдэх нь хууль болжээ. Энэхүү гудамжний хуулийг зөрчсөн хүмүүс нь алга бологсдын тоог нэгээр нэмнэ. Цагдаагийн газар, тагнуулын төв газруудын хамтарсан алба хичнээн ч удаа шалгах гэж оролдоод зомбинуудыг хүмүүсийг хэрхэн авч явж, хаана аваачиж өөрийн адил зомби болгож буйг одоо болтол мэдэж чадаагүйдээ иргэдээс илүү ихээр шанална. Хүн ор сураггүй алга болно, хувцасны тасархай, хэрэглэж байсан эд зүйл, цусны дусал гээд юухан ч үлдээлгүй ор мөргүй алга болцгоож байлаа. Хамтарсан шалгалтын албаны хэд хэдэн залуус хотынхоо иргэдийн төлөө, гэр бүлийнхээ төлөө сайн дураар золиос болохыг зөвшөөрсөн. Хотын алслагдмал гэрэл багатай орчинд хэд хэдэн удаа отолт хийж үзсэн билээ. Ганцаараа зориглон үлдээд харанхуйд өрөвдмөөр сүүмийх залууг зомби довтолсонгүй. Залуугийн амийг аврах бус зөвхөн түүнийг хэрхэн яаж зомби болгохыг мэдэх, хааш нь яаж авч явахыг харах л зорилго агуулж байлаа. Хамтарсан алба хэд хэдэн удаа отолт хийж хамгийн сүүлд нь нэгэн бүсгүйгээр урхи хийж үзсэн. Хөөрхий бүсгүйгийн ар гэр зомбигийн гайгаар сүйрсэн ажээ. Тэрхүү зоримог бүсгүй шууд нэвтрүүлэгт оролцож дуусаад л отолтонд явахад хотын иргэдийн нулимс өөрийн эрхгүй урсаж байсан. Зоригт бүсгүйг урхи болгон тавиад урдын отолтоос хол илүү зохион байгуулалт нууцлалтай отолт хийсэн боловч бас л амжилтгүй боллоо. Зомби зальтай бас зохион байгуулалттай ажээ. Ийнхүү түүнийг устгахаас бус хүнийг хэрхэн яаж хулгайлан авч зомби болгож буй нь нууц хэвээрээ үлдэж байгаа нь гунигтай. Тэр өдрөөс хойш зомбиг зурагт үздэг байх гэсэн цуурхал ам дамжин тархсан. Магадгүй ч юм билүү. Хаалга онгойлгох агшинд ухасхийн дайрсан зомбинуудад хэд хэдэн хүн ноцуулсанаар бүх байр байшингийн хаалга, үйлдвэрлэл үйлчилгээний 1-р давхрын нүүрэн талыг тэр чигээр нь шилээр хийх шийдвэр гаргасан нь оновчтой хэдий ч эвгүйцмээр. Учир нь зомби шилний цаанаас тусах гэрлээс айдаггүй, хэрхэн ялгаж чаддагыг нь мэдэхгүй ч тэд бөөн бөөнөөрөө үсрэн ирж ойролцоо зогсох хүнрүү дайрах бөгөөд цонх хаалганы зузаан шилэн хаалтыг мөргөн доош гулган унацгаах нь туйлын зэвүүн үзэгдэл. Бидний айдас, тэднээс жихүүцдэгийг тэд хэдийнэ мэддэг бололтой. Тийм дээ ч тэд оройн цагаар шилэн хаалтуудыг мөргөн дайрч ойролцоох хүмүүсийн эвгүйцүүлнэ. Хэдийгээр нэвтрэн орж ирж чадахгүйг нь мэдэж байгаа ч гэлээ, тэднийг өөрсдийнх нь зүг үсрэлдэж байгааг харсан хүмүүсийн дотор өөрийн эрхгүй зарайн эвгүйцнэ. Баар цэнгээний газрууд ажиллах нь хэвээрээ боловч согтууртал уусан хүн тэнд байхгүй, харин албан газруудын хүлээн авагч болон харуул хамгаалалтууд нь аль нэг талдаа бус байрныхаа тэг дунд байрлах нь заншил болоод нэгэнт уджээ. Ажилдаа дарагдсаар суусны дараа гэнэт хамгаалалт бүхий ажлын автобус нэг л мэдэхэд явж ганцаар үлдсэнээ мэдлээ. Үүдний харуулын дэргэдээс такси дуудчихаад хүлээх зуураа ажлынхаа шилэн хаалгаар гадагш харан зогслоо. Гадаа хавар цагийн анхны бороо зөөлөн шиврэн орох нь үдшийн гэрэлтүүлэгт зүсэрч харагдаад, агаар бодвол хачин сайхан байгаа нь мэдээж. Харамсалтай нь такси иртэл хаалга онгойлгож болохгүй, учир нь гудамж гэрэлтэй хэдий ч эль хуль байгаа болохоор хаа нэгтээ муур адил гэтчихсэн байгаа өөдгүй зомби хаалга онгойлгох төдийд л холоос үсрэн гарч дайрах нь гарцаагүй. . . Ажлын үүдэнд тулган зогсох таксиг хараад хамгаалалтын ажилтан намайг гаргаж хаалга дангинатал түгжиж авахаар зэхэн хаалга тийш зүглэн ирэв. Түүнийг хараад хэдхэн сарын өмнө хамт ажиллаж байсан боловч одоо сэтгэл мэдрэийг эмнэлэгт амчлүүлсээр буй хамгаалалтын ажилтан залууг өөрийн эрхгүй дурсав. Тэрхүү залуу хэдийгээр хариуцлагатай ажилтан боловч ихээхэн сахилгагүй араншинтай байсан билээ. 3 сарын өмнө өөрөөсөө болсон нэгэн тохиолдлын улмаас тэр араншин нь ор мөргүй алга болж дуугүй ноомой төрх бүхий өөр хүн одоог хүртэл амналэгт хэвтсаар байгаа. Тэрээр өөрийнхөө харуулын ээлжтэй шөнө хамт харуулд гарсан нэгэн залууг ятгасаар 2 давхрын амралтын өрөөнд 1 цаг унтуулахаар явуулж дөнгөжээ. Ингээд сониуч зандаа хөтлөгдөн гэртээ дууриалган хийсэн зомбигийн дүр бүхий багийг толгойндоо углаад цээжиндээ ноорхой хувцас эгэлдэрч орхиод шилэн ханандаа тулж нүүрээ наагаад эргэн тойрноо харж гарчээ. Тун удалгүй хаанаас ч юм 2 зомби гарч ирж шилэн хананы цаанаас түүнийг хэсэг харан алмайрч зогсох нь түүнд ихэд таалагдсан бөгөөд сахилгагүй зангийнхаа эрхээр 1 давхрын голд байрлах хүлээн авах хэсгийг тойрон дээр дээр дэвхэрч бүр ширээн дээр авиран гарч хэсэг бүжиглэсэнийхээ дараа газарт бууж эргэн тойрноо харсаныхаа дараа бүрэн шоконд орсон байлаа. Тэрхэн богинохон хугацаанд ажлын маань байрыг тойрон 200-300 зомби бүлэглэн цугларсанаар үл барам шилэн хананы цаана зай завсаргүй овоороод, сэжиг хүрмээр хүнгэнэсэн авиа гарган тал бүрээс нь зэрэг зэрэг уулгалан дайрч шилэн хана тэр чигээрээ тэдний үхээрийн цусаар бүрхэж байлаа. Тэрээр өөрийн эрхгүй багаа хуу татан авч устгалын ангийг дуудахаар утасруу сарвайсан боловч чичрэн салгалах гар нь хэрэгтэй дугаараа цуглуулж чадсангүй. Нэгнийхээ ятгалаганд орж түр амрахаар явсан залуу битүүхэн нүжигнэсэн сонин чимээгээр сэрж нэг л биш боллоо гэдгийг ухааран доош харайлган 1 давхарт очсоноор тэрхүү аймшигт үзэгдэлтэй нүүр тулан уулзжээ. Хэргийн эзэн биеэ барих чадвараа бүрэн алдаад ширээ налан ухаан жолоогүй уйлж суух ажээ. Мөнөөх залуу тэр даруй устгалын ангид бодит байдлыг дамжуулсан бөгөөд устгалын анги онцгой түгшүүр зарлан бүр эргүүлийн алба болон ээлжийн амралттай байсан устгагчдыг онцгой бүсрүү дуудан илгээснээр ойрд болоогүй томоохон тэмцэл зомби болон устгалын ангийн хооронд өрнөсөн түүхтэй. Хэдийгээр нөгөө залуу нь сэхэл алдалгүй устгалын ангийг дуудаж чадсан боловч харамсалтай нь ажлаас хүсэлтээр гарах өргөдлөө өгөн албанаасаа халагдсан билээ. Тэрээр бас л сэтгэлийн гүн дарамт цочролд өртсөн байсан. Хэрэг гарсан өдрөөс хойш 2 хоногийн дараа манай ажил хэвийн үргэлжилж эхэлсэн бөгөөд бид нар хамгаалалтын камерын бичлэгээс энэ бүгдийг үзсэн сэн. Зөвхөн үзэх бичлэг төдийд л дотор муухайрч, хөлс чийхарсанаар ихэнх нь бүрэн үзэж чадаагүй орхисон. Энэ бүхнийг эргэн санах зуур таксины жолооч хамгаалагч 2 хурц гэрэл гялбуулсан гар чийдэн барьсаар гадаах хаалга онгойлгон намайг тосон авч таксинд суулгалаа. Би хамгаалагчаас гуйсаар хаалган талд нь суулаа хамгаалалтын такси бүр 2 хаалгатай нэг нь жолооч суух, нөгөө нь зорчигчоо суулгаад наад талд нь хамгаалагч суух хаалга. Харин шил нь тусгай даруулаар дээш доош өргөгддөг тэр янзаар. Хотын гудамжаар сүүн гэрэл гийж, анир чимээгүй нам гүм байх бөгөөд хааяа нэг хажуугаар дуудлагын такси сүнгэнэн зөрөлдөнө. Шөнийн гудамжаар олонтаа явж дассан хамгаалагч жолооч 2 огтхон ч ажрахгүй хоорондоо хууч хөөрч хөгжилдөн инээлдэнэ. Яагаад ч юм өнөөдөр сэтгэл ихээр догдолно, ямар гэм хийсэн гээд би хаврын анхны бороотой үдшийг чийглэг зөөлөн агаарыг цээж дүүрэн амьсгалж болохгүй гэж. Би хүсч байна. Ганцхан удаа цонхоо үл ялиг доошлуулж завсраар нь цээж дүүрэн амьсгалаад буцаагаад хаачихад ямар гэм учрах билээ. Хамгаалагчийг яг гар утсаа аван дуудлагад хариу хэлэн ярилцаж анхаарлаа сарниулах тэрхүү агшинд анзаарагдалгүйгээр гараа явуулан товчлуурыг үл ялиг доошлуултал, бурхан минь үгээр дүрслэн илэрхийлэхийн аргагүй таатай чийглэг зөөлөн агаар борооны хэдэн дуслыг агуулсаар сэнгэнэн орж ирлээ. Хаврын урьхан агаараар цээж дүүрэн амьсгалахад хичнээн жаргалтай, жижигхэн завсраар шургалан орж ирэх борооны цөөхөн дуслууд нүүрэн дээр минь салхины аясаар шидлэх нь учиргүй таатай. Исгэрэх мэт аяархан хахирган дуугарах мэт хачин эвгүй чимээ чихэнд гэнэт сонсогдохтой зэрэгцэн пид хийх чимээ гарч цусаа дуслуулсан аймшигт зомби таксины зузаан шилэн цонхыг үзлийн муухай нүүрээрээ мөргөх нь тэр. Цонхонд наалдах шахаад нүдээ анисхийн агаар залгин жарган сууж байсан миний бие дэндүү гэнэтийн энэ дайралтад цочирдох айх зэрэгцэн түүнээс ялгаагүй муухай дуугаар хашгиран ориллоо. Аймшигт зомбигийн үзлийн хуруу цонхны завсараар самардан орж ирэх харагдахуйд улам нугдайн суугаад нүүрээ даран эрхгүй хашгирсаар л байлаа. Азаар хамгаалагч самбаатай ажээ, магадгүй чамгүй туршлагатай нь илт. Яах ийхийн зуургүй миний өмнөөр гялс хийн зузаан савхин бээлийтэй гараараа цонхны завсраар сарвалзан ахих хурууг шаржигнатал хугалан цааш түлхээд цонхны шилийг бушуухан гүйцээж хаахдаа гар нь өөрийн эрхгүй чичирч байлаа. Зомби хурдан гэдэг нь даанч үнэн ажээ. Хурдтай давхих таксины хойноос том том үсрэн арын цонхыг хоёр гурав хүчтэй алгадаад чихэрсан муухай дуун түгээсээр зам дээр сүүдийн хоцорлоо. Замын хажуугаар өтгөн ургасан моддын доорхи өчүүхэн сүүдэрт атирсан өөдгүй зомби хажуугаар өнгөрөх таксины нээлттэй өчүүхэн хэсгээр хүний үнэр үнэртээд ухасхийн үсрэн довтолсон нь тэр байж. Арай чүү би хашгирахаа зогсоож өндийн суулаа. Айсандаа бараг л суудлаасаа гулсан шаланд наалдах шахжээ. Жолооч хурдаа хасалгүйгээр таксин доторх гэрлийг нэмэхэд хамгаалагч бид арай л тайвширч бие биеийнхээ өөдөөс харан инээмсэглэхтэйгээ болов. Намайг одоохон сайтар загнах гэж буй нь илт бөгөөд бас ч үүргээ биелүүлж амжсандаа хангалуун. Хамгаалагч савхин бээлийгээ тайлан ариутгасан уутанд савлаад дахин шинийг гарган өмсөх гэснээ царай нь цайран зог туслаа. Өрөөсөн савхин бээлийн дээр хэсэг том цусан дусал байх нь тэр. Надруу тэрээр мэргэжлийн ажигч харц чулуудан нүүррүү хурц чийдэнгээ дахин тусгав. Нүүр гарны чинь ил арьсанд зомбигийн цус хүрсэн үү хэмээн сандарсандаа үл мэдэг сөөж өөрчлөгдсөн дуугаар хашгиран асуухтай зэрэгцэн жолооч тэр дороо шууд замаа өөрчлөн шинжилгээний нэгдсэн төвийн байрлуу зүглэх нь тэр. Дотоод жолоочийн дотоод холбоогоор дамжуулсан мэдээг хүлээн авсан шинжилгээний төвийн хүлээн авахын үүдэнд хамгаалалтын хувцас өмссөн 2 эмч, намайг хянах үүрэгтэй болтой хоёр хамгаалагчийн хамтаар хүлээн авч шинжилгээний хэсэгт аваачив. Сувилагч нь битүү цагаан өмсгөл өмссөн хэдий ч ааш зан сайтайн дээр хүнийг тайвшруулах увьдастай нэгэн юм. Тайлбарлуулж дуусаад босоход намайг эмч нарыг баг хүлээж байлаа. Ингээд шинжилгээ эхэллээ. Дараа нь тусгаарлалтын өрөөнд оруултал 2 харгалзагч этгээд үүдэнд манаж эхлэв. Одоо 2 цаг хүлээх хэрэгтэй гэнэ. Халдвар авсан хүмүүсийг тэр дор нь хүчтэй вакцинаар тарьж, нойрсуулах бодисоор унтуулаад устгалд оруулна. Тэд ч үзэн яддаг зомбитой адил болохгүйн тулд аль болох хурдан устгалд оруулахыг гуйцгаана. Халдвар авсан хэн ч болов амьд үлдэхгүй. Халдвар бол халдвар, хүнд хөнгөн гэж байхгүй. Бурхан минь, бурхан минь шинжилгээний минь хариу эрүүл гараасай. Хэдийгээр би халдвар аваагүй байх гэж өөртөө хичнээн ч итгэлтэй байсан гэлээ, тусгаарлагдсан өрөөнд шинжилгээний хариуг хүлээн суухдаа өөрийн эрхгүй дагжтал чичрэн суулаа, уул нь би аймхай хүн биш л юм сан. Нүүрэнд хаа нэгтээ өөдгүй амьтасын ул мөр дусаж орхисоныг нь би нүүрээ даран хашгирахдаа арчиж орхисон бол яах вэ. Хэрвээ шинжилгээний хариу эсрэг гарвал би 3 цагийн дараа үлдэгдэлгүй устгагдах болно, ор мөргүйгээр. Гэхдээ үзэн яддаг зүйлсийнхээ нэг нь болчихоод хотын гудамжаар харанхуй шөнөөр тэнүүчлэхгүй, хэн нэгнийг айлгаж түйвээхгүй нь хэмээн сэтгэл арай онгойх хэдий ч. Амьдралын тансаг амтыг 2хон цагийн дотор бүрэн үнэлж мэдэрсэнийхээ дараа ор мөргүй тоос болон хувирна гэдэг юутай эмгэнэлтэй. Ариутгасан иж бүхэн хамгаалалтын хувцастай 2 эмч тусгаарлалтын өрөөний хаалгаар орж ирэхэд миний зүрх дэргэдэх хүнд чөлөөтэй сонсдохоор түгшүүр дүүрэн цохилж би өөрийн эрхгүй суудлаасаа бослоо. Харин өндөр тунтай унтуулах тариа бүхий тариуртай буугаар зэвсэглэсэн 2 биерхүү хамгаалагч намайг босохтой зэрэгцэн буугаа онилон өөдөөс зогслоо. Нэг эмч нь тэдний дэргэд яаран очиж буунд нь хүрч нэгэн зүйл шивнэхэд миний хөл өөрийн эрхгүй нугаран би сууж байсан зөөлөн буйдан дээрээ суух ч гэж унаад өглөө. Устга . . . Анхааралтай сонслоо. Зомби одоо цоож тайлж сурах бас багаж гартаа барьж шилэн хаалт эвдлэхээр суралцаж байгаа гэж үзэх үндэслэл. Тэд энд манай хотын хүн туслаж байгаа гэж үзэх таамаглал надад байна. Хүн, бүр цоо эрүүл амьд хүн. Харин яагаад гэдгийг даанч мэдэхгүй нь харамсалтай. Би судлагааны багийнхныхаа хамтаар зомбиг цоож эвдэх гэж оролдож буй 2 дах тохиолдолтой таарлаа. Энэ явдлыг зогсоох хэрэгтэй, тэр хүнийг нэн даруй олж устгах хэрэгтэй . . . Ингэж л шивнэсэн гэж би дотроо бодоод унаад өгсөн билээ. Намайг унахтай зэрэг нөгөө эмч нь миний дэргэд гүйн ирж амны хаалтаа авахад л би халдвар аваагүй юм байна хэмээн итгэж, биеэр амьд халуун цус гүйх маань өөрт мэдэгдэж эхэллээ. Тиймээ азаар би халдвар аваагүй байжээ. Шивнэж яриа ч үгүй юм байж, зүгээр л тарих хэрэггүй халдваргүй байна хэмээн ердийн өнгөөр хэлсэнийг дэндүү айсан миний чих шуугиад сонсоогүй төдийгүй харин ч устга хэмээн хий үг дуулсан нь тэр байжээ. Тусгаарлах өрөөнөөс гарлаа. Амрах өрөө. Халуун кофе уух уу, юу уух вэ амарч тайвширч энэ тасалгаанд хонож ч болно, хүсвэл хоол захиалгаар хийж өгье. Би зөвхөн харихыг л хүсч байлаа. Би амьдралын амтыг жинхэнэ утгаар нь ердөө өнөөдөр мэдэрч авлаа. Амьдралын хором бүр юутай үнэ цэнэтэй. Үүдэнд гартал надаас дутуугүй зэвхий царайлсан жолооч, хамгаалагч 2 хүлээлгийн танхимын сандал дээрээс илт царай нэмэн босч ирлээ. Би тэднийг хүргэж өгсөн дороо буцаад ажилдаа гарсан байх гэж бодож байсан. Гэтэл тэгсэнгүй. Тэд зөвхөн өөрсдийгөө буруутгаж, миний төлөө сэтгэл зовсоор шинжилгээний хариуг тэсэн ядан сууцгааж байсан аж. Хүмүүс зөвхөн хариуцлагатайгаас гадна хар амиа бодохгүй хүн чанартай хэвээр байгаад нь баярлана. Гэртээ орж орон дээрээ тэрийн хэвтлээ. Нөгөө ертөнцөөс дөнгөж сая амь мултран гарч ирсэндаа өөртөө туйлын ихээр баяр хүргээд тухлан хэвтээд бүрэн тайвширч амжаагүй өөртөө туслахаар зурагтаа асаалаа. Нилээд алдартай зомби судлаач эрдэмтний шууд ярилцлага хотын бүх телевиз болох 3 өөр сувгаар шууд цацагдаж байлаа. Энэхүү эрдэмтний хичээл зүтгэлийн ачаар зомбигийн довтолгооноос хамгаалах арга олныг нээсэн билээ. Тэрээр шилэн хаалга, хаалтууд хийх санаачлагыг анх гаргасан бөгөөд зомбиг аливаа зай завсараар шургалахаас бус ямар нэгэн түгжээг тайлж чаддаггүйг анх нээсэн бөгөөд түүний ачаар давхар давхар олон хамгаалалт гаргах үргүй зардлаар сэргийлж чадсан бөгөөд хотын иргэд түүний үг зөвлөгөөг анхааран дагадаг нь батлагдаагүй хууль адил болсон сон. Анхааралтай сонслоо. Зомби одоо цоож тайлж сурах бас багаж гартаа барьж шилэн хаалт эвдлэхээр суралцаж байгаа гэж үзэх үндэслэл. Тэд энд манай хотын хүн туслаж байгаа гэж үзэх таамаглал надад байна. Хүн, бүр цоо эрүүл амьд хүн. Харин яагаад гэдгийг даанч мэдэхгүй нь харамсалтай. Би судлагааны багийнхныхаа хамтаар зомбиг цоож эвдэх гэж оролдож буй 2 дах тохиолдолтой таарлаа. Энэ явдлыг зогсоох хэрэгтэй, тэр хүнийг нэн даруй олж устгах хэрэгтэй . . . Би өөрийн эрхгүй дахин дагжин чичрэв, тэр олон зомби гартаа зэвсэг барьвал шилэн хана хаалтуудаас маань юу үлдэх билээ. Айдас, бас дахин айдас, амьд үлдэх их хүслэн намайг зэрэгцэн эзэмдлээ. Арайхийн өглөөний нар мандахыг харлаа, энэ хотод дагжин чичирч амьдрахгүй, дахин сэрэхгүй унтах тухай шөнөжин бодсон ч өглөөний нар мандахыг насан эцэслэтэл харах хүсэл маань эрхгүй дийлэв. Гэвч тэр ярилцлагын дараа зөвхөн би бус, хот даяар айдаст автсан байжээ. Өглөө сэрэхэд гэрээр нь дүүрэн зомби тэнэж байгааг харахгүйн тулд хотын маш олон иргэд урд шөнө сайн дураар энэ хорвоогоос явсан байв. Ихэнх иргэдийн тэвчээрийн хязгаар төгсгөлдөө хүрсан байсан бололтой. Тиймээс ч өглөө хот даяар түгшүүр зарласан байлаа. Энэ нь манай хотын магадгүй сүүлчийн түгшүүр ч байж болох. Дахин шууд нэвтүүлэг эхэллээ, энэ удаа онц аюултай түгшүүрийн нэвтрүүлэг байсан. Амьд үлдсэн бүх хүн нэвтрүүлгийн үг бүрийг шунан сонсоно. Ажиллах нэн шаардлагатай үйлдвэр үйлчилгээний газруудаас бусад бүх албан газрын үйл ажиллагаа зогслоо. Үлдэгсэд сүүлчийн хүчээ дайчлан зомбитой тэмцэх хэрэгтэй болжээ. Тэднийг цоож эвдлэж, гартаа багаж барьж сурахаас нь өмнө. Хотыг эзэлсэн айдас хэдий хүчтэй ч, үлдсэн иргэдийн ялалтыг хүссэн сэтгэлийн галыг унтрааж дийлсэнгүй.

Зүрхэнд исэлдсэн дарс

2008 оны 06-р сарын 28 Нийтэлсэн First Love
Зүрхээр минь дүүрэн дарс байна нааш ир хамт ууяЗүгээр уух биш ээ бүр согтоё.. алив нэмээрэйГашуун дарс зүрхэнд хэрхэн эсэлдсэнийг хараарайГанцаардсан хүмүүний дотогшоо гуниглах мөрүүдийг сонсооройНаалинхай аашаар даруулан энэ начидийг хүртээрэйНадад байгаа чихэр шиг шаналангаар эсэлдсэн юм шүү уугаарайҮзүүр төгөсгөлгүй мөрөөдөлийн амтыг эндээс мэдрээрэйӨнөөдөр харамгүй дайлая ... алив хундагаа дүүргээр

Харанхуй Хад /өгүүллэг/

2008 оны 06-р сарын 28 Нийтэлсэн First Love
Зуны шөнө богино тул, өглөөний 8 цаг дор наран нэгэнт дээр гарчээ. Унтсан нойрноос арайхан сэрмэгц нэгэн янжуур гаргаж шившив. Чилсэн биеийг талбируулан түр зуур хэвтэхүйн завсар энэ өдрийн элдэв хэргийг бодох бөгөөд өдрийн тэмдэглэлийн дэвтрээ дэрэн доороосоо авч үзвээс, химчик харандаагаар бичсэн хэдэн үсэг бараг бүрэг үзэгдэх нь түүнийг шүлсээрээ норгон, улмаар сайтар ажиглаваас: Найман сарын гучны Ням гариг, Харанхуй хад Ина хэмээх хэдэн үсгийг тэмдэглэсэн байх нь утга ба учир нь тодорхой үгүй. Юун тухайбичсэн нь огт мартагдсан тул, дахин нэгэн удаа алгуурхнаар уншиж эцсийн үсэг дээр хүрвээс, Ина хэмээх миний хуучин амраг охины нэр, цахилгаан адил хоромхон зуур миний тархины дотор гэрэлтсэн бөгөөд мөнхүү охиныг хэдийнээ хайлаас модны сүүдэр дор тэврэн үнсэж агсан нэгэн цаг гэнэт санагдан, сормуусны сүүдэр дор даруй сэтгэл хөдөлж, улмаардор үзэгдэхүй дор даруй сэтгэл хөдөлж, улмаар эрт ба эдүгээ, хол ба ойрыг улируулан бодох тусам ийн тийн уяран мэлмэрч, зүүд мэт зэрэглэсээр агшин зуур үүрэглэсэн нь татаж бүхүй тамхины үнс хэнхдэг дээр минь унахуй дор, гэдрэг цочин сэрэхүй лүгээ уг тэмдэглэлийн утга учир юун болохыг эргэцүүлэв. Үүнд юуны урьд мөнхүү бичсэн хүний нэр дээрээс эхлэн бодвоос Ина хэмээгч нэгэн залуу цэвэрхэн охин бөгөөд 7 жилийн урьд би түүн лүгээ хязгаар үгүй янаглан ханилсан боловч, дараагаар хоёр бие уул далайн тэртээ энэтээ дор завсарлагдан, сэтгэл зүрх ташаалагдсан бүлгээ. Хожим хайртай Ина хааш одсоныг мэдэх үгүй, хэдийгээр эрэн сурвалжилсан боловч эс олоод элмэрэн гайхсаар агсан нь гэтэл энэ өглөө санамсар үгүй, өдрийн тэмдэглэлийг үзэхүй дор үл мэдэгдэх утга бүхий хэдэн үсгийн дор түүний нэр байхыг үзээд, зүрхний дотор зул ноцов. Эргэцүүлэн санаваас, эдгээр хэдэн үсэг нь түүний бие надаас салахуй дор миний дэвтэр дээр тэмдэглэж өгсөн сануулга лав мөн хэмээн сая мэдэвч, юу хэмээсэн нь утга басхүү далд болой. Мөнөө ухамсар авч бодвоос Ина болвоос энгийн хүн бус бөгөөд эрдэмтэн охин манлай мөний тул энэхүү бичсэн нь лав учиртай биз ээ. Үүний учрыг олвоос, Инаг олох нь магад хэмээн сэтгэгдмэгц нэгэн аяга цай авчруулан уугаад, мөнхүү хэвтээ хэвээр уг тэмдэглэлийн утгыг шинжлэн боловсруулж эхлэв. Энэ үе манай тогооч их л сүрхий царай гаргаж надаас асууна. Ай данжаад яасан. Бие өвдсөн? Үгүй зүгээр Ай би айж байна биш үү. Царай муу байна. Зүгээр ядарч байна Дараа нь би буруу харан хэвтэн хөнжлөө толгой дээгүүрээ нөмрөөд чинагш бодов. Манай тогооч "Ай" хэмээгээд гарч одов. Нэгэн цаг орчим зүйл зүйлээр эргэцүүлсний хойно нэгэн сэдэв олсон бөгөөд юун хэмээвээс 8 сарын 30-ны бямба гариг хэмээсэн нь болзоо тавьсан өдөр болмой. Харанхуй хад хэмээсэн нь тийм газар уулзах хэмээсэн юм байна хэмээн сэтгэсэн бөгөөд бас дахин нэг удаа шалган бодвоос, ер түүнээс зайлах үгүй агаад хуанлийг авч үзвэл 8 сарын 30-ны Бямба гариг нь яг энэ өдөр болсон тул даруй яаравчлан босмогц ”Морийг барьж эмээллэтүгэй” хэмээн тогооч дор хэлэвээс түүний бие өмнөөс их нүд гаргаж, "Яасан данжаад" хэмээн амандаа шивэгнэсээр гарч одоод “Ай эмээллэсэн биш үү” хэмээн гадна хашхирч байна. Миний бие даруй дор ташуурыг аван, шаламгайлан моринд мордсон боловч, аль зүг дор одох ба Харанхуй хад хэмээгч нь ямар ертөнц дор оршин байхыг огтхон ч мэдэх үгүй тул, дэмий л мориныхоо 2 чихийг ширтэн гайхаж хэдэн минут болов. Үүнд манай тогооч хажуунаас “Ай явах үгүй яасан? Юу мартсан? Хэмээн үглэж байна. Гэтэл миний морь удаан зогсохуй дор хөл нь чилсэн ба угаас омголон морь тул ийш тийш тэмүүлэн тогтож ядахуй дор жолоогоо султгаваас тэр баруун өмнө зүг алхуулав. Үүнд би нэгэн зэрэг бодоод морины хааш зүглэсэн тэр зүгт дор шууд явав. Түүнээс нэгэнт мэдвээс, хэд хэдэн арван газар дэв дэмий явчихсан байх агаад хүн амьтан үзэгдэхгүй цөл газар иржээ. Ам цангах нь хэмжээлшгүй бөгөөд сэтгэл уйтгарлахаас цаашгүй. Морин хэдийгээр их хөлөрсөн боловч, ядарсан байдал огт үгүй болохуяа салхийг сөрөн, хэнхдэгийг яран давхисаар хэд хэдэн ухааг давж, хужир ба бударгана элбэгтэй нэгэн цайдам газар хүрч очвоос, 4 зүг дор юу ч үзэгдэхгүй, харин тэртээгүүр бараан үүл хурж бороо орох янзтай. Угаас хот тосгоны газар өсч хүмүүжсэн тул зэрлэг уул газрын байдал төдий л тааламжгүй дэмий л гайхна. Намрын салхи сэржигнэн салхилахуй нь сэтгэлийн дотор гулин галин байдлыг төрүүлнэ. Амраг Инаг олж уулзана хэмээсэн нь харин зүүдлэн давхиж, хөндий тал дор төөрөх нь ч юм уу? Гэтэл унасан морины чих соотгонож, хамар нь хуухинахуй дор сэрхийтэл цочиж ийш тийш ажиглаваас тэртээ хажуу дор нэгэн амьтан явна. Юу ч болов очсугай хэмээн шууд давхин ойртвоос, үнэг буюу чоно буюу аль нь танигдахгүй нэгэн амьтан улам чинагш зугтана. Морийг ташуурдаж довтолгосоор гүйцэн очвоос, үнэг ч бус чоно ч бус харин нэг нохой явах бөгөөд өмнө хойгуур нэгэнт эргэлдэж, сүүлээ шарваад баруун зүг удирдан явахыг үзвээс, айлын ч нохой бололтой. Ангийн ч нохой байлтай тул лав нэгэн хүнтэй газар хүрэх биз хэмээн итгэж хойноос нь дагалдан шогшив. Чингээд цайдмаас холдон нэгэн ухааг давбаас, газрын байдал их л өөр болоод өвс ногоо сахлаг ургасан хангай газар тэртээ хойд тал дор өндөр уулс ханаран байхын наагуур, урт мөрөн урссан нь үзэгдэнэ. Нохойн явах нь алгуур болоод удал үгүй нэгэн толгой тойрмогц чинад нэгэн хар овоохой харагдав. Гадуур нь нэг ч мал үгүй, харин дэрс бут үргэлжилжээ. Нэгэн настай хүн гарч ирээд нохойгоо даллан дуудаж амой. Миний бие хагас өдөр явсан нь хэдэн сар аян хийсэн мэт болж, санаа галирсан тул айл гэрийг үзэхүй дор Ина лугаа учирсан адил баярлаж морио тушаад оров. Хар хүн дагалдан ороод зүүн хойно цомцойн суув. Би баруун хойно нь нэгэн гөрөөсний ширэн дэвсгэр дээр хагас завилан суусны дараа амар мэндийг мэдэлцэв. Мөнхүү хар хүн гуч илүү настай, элгэн дээл өмсөж, суран бүс бүсэлжээ. Үг хэлэлцэх аялгуу нь чихэн дор их л өөр сонсогдоно. Зүүн өмнө хатавчин дор үстэй дээлээр нэгэн хүн хучаастай хэвтэж буй. Дун буурал толгой цухуйж байна. Хар хүн нурман дор шигтгэсэн домботой цайг нэгэн тэвш тарваганы махны хамт над дор өгсөн нь гудамжны шалбааг мэт булингартай, мах нь халшгүй эхүүн үнэртэй боловч, ундаасаж өлссөн минь их тул арга үгүй идэж уув. Гэдэс бага тайтгарч, бие бага амарсны хойно Ина сэтгэлд орж ирэхүеэ харанхуй хэмээгчийг хар хүнээс сурваас: “Би энэ газар өсөхөөсөө аваад өтөлтлөө суусан бөгөөд угаас гөрөөчин хүн тул ойр хавийн газрыг бараг мэднэ. /энэ завсар миний сэтгэл дор баяр төрж байваа/ Гэвч тийм нэртэй газар сонссон нь үгүй” хэмээхүй дор миний урам хугарч, одоо хааш явахаа мэдэхгүй элмэрнэ. Алтан дэлхий уудам их, аль газар Харанхуй хад хэмээгч байхыг хэн яаж мэднэ. 4 зүг 8 зовхисыг тойрон, зуун жил, мянган он эрэвч, бас олдох үгүй байж болно. Ина хэмээх охины бичсэн нэгэн зурвас тэмдэглэлийн төлөөнөө сэтгэл хөдөлж, биеийг зовооно. Энэ мэтээр гайхан, царайг барайлгаж нэгэн үе суув. Гэтэл тэртээ хажуу дор хэвтсэн буурал эмгэн толгойгоо дааж ядан өндийн босоод баруун хоймор тахисан бурхан юм уу онгон юм уу алиныг нь мэдэх үгүй нэгэн юмны өмнө мөргөхүй дор хар хүн их л гайхсан байдлаар харж “Эмээ эмээ” хэмээж байна. Энэ үе би мөн гайхаж, хөөрхий энэ авгай нас болохыг гэрээс залбирлаа хийж байгаа нь энэ юм уу даа хэмээн бодож, эртхэн мордъё хэмээн сэтгэн авай. Гэтэл эмгэн тэрхүү тахилын тэндээс аваад хар хүн дор өгч: Хүү минь энэ бол манай эцэг өвгийн үеийн юм, энэ хүүгийн хэлж буй газар байх магад үгүй” хэмээмэгц миний чих сортойж, нүдэн ширтэн санаа тавив. “ Бараан цохио хэмээх нэгэн газраас ховор юм гэнэ билээ. Хэмээхүй дор хар хүн түүнийг авч үзээд: “Эмээ зөнөглөх гэж, аяны хүнийг төөрүүлэх нь” хэмээгээд ширээн дээр тавьсан дор би түүнийг яаран авсан нь тэр хэсэг чулуу болох нь хүнд тул, гараас мултран газар унамагц 2 хэсэг хагаран авч үзвээс яах аргагүйхир болсон нэгэн чулуу буй. Би хэдэн удаа эргүүлж үзээд хар хүний адил дэмий юм хэмээн сэтгэж ширээн дээр тавихын дор орой наран баруун хаяагаар тусаж буй гэрэл дор мөнхүү чулууны хагарсан хэсэг дээр гилтэгнэмэгц ажиглаваас онц нэгэн чулуу болохуйяа, энэ нь над дор хоёрдугаар тэмдэг болно хэмээн санаж, нэгэн талыг эмгэнээс гуйж аван баяртай байдал төрж мордов. Угаас түмэн бодисын зүйлийг их сонирхдог учир чулууны аймгийг нэлээн ялган салгаж танихын тул, мөнхүү айлын хаяанаас эхлэн тохиолдсон чулууны хавирах байдлыг шинжлэн энэ чулууны гарсан газрыг мөрдөн явав. Түүнээс хэдэн цаг болсны хойно тэртээ харагдаж байсан өндөр уулын хормой дор хүрсэн бөгөөд мөнөөх их мөрнийг усны хөл дор арайхын гарч, намаг үлэмж, нэгээхэн ч зам үгүй хааяа нэгэн хар хэрээ үзэгдэхээс өөр амьтан үл тохиолдоно. Наран нэгэнт унаж, бүрий баруй болсон тул, чулууны байдлыг шинжилж харагдах ч үгүй болов. Ердөө аливаа чулуун дээрээс өнхрөн буудаг жамтай тул, дэмий л өгсөн явсан бөгөөд гүн ой дунд нэгэнт лав оржээ. Өдрийн бүрхэж байсан бороо сая оров. Ширүүн салхи дор модны мөчир дор гуйвалзан шуугиж аянгын дуун сүртэйеэ хүржигнэнэ. Алхах дунд шавар намаг болоод гуу жалга тохиолдоно. Энд тэнд чоно ульж басхүү тас няс хийх чимээ гарах нь аймшигтай, даруй үс босож зүрх догдлон, сэтгэл зарайна, Өдөр 4 зүгийн алин тийш явахыг гайхаж байсан нь эдүгээ 4 зүг нь хаана хааш болохыг нэгэнт алджээ. Зорьсон хэрэг ба шинжлэх явдлыг нэгэнт умартсан, гагцхүү амиа хамгаалж явахыг урьтал болгов. Угаас шалгадаг ухааныг шүтэж, боловсронгуйгаар хүмүүжсэн боловч, буг чөтгөр санагдаж, эрэг тамын орон бодогдоно. Түүнээс бороо улам ширүүдэж дуун ба цахилгаан үргэлжилнэ. Газрын байдал улам бэрхтэй болж, айж цочих нь нэн олшров. Урагш явсугай хэмээвээс өмнө этгээдийн бартаа хавьтах арга үгүй, гэдрэг буцсугай хэмээвээс замыг нэгэнт төөрчээ. Дөрвөн зүг туршивч хад асга харанхуйлан хашиж, сүүхийлцэн хирдхийлгэхээс өөр үгүй. Хэдийгээр Харанхуй хад хэмээх нэр нь энэ газар лугаа нийцэлцэн санагдах боловч, ийм орноо энхрий Ина хэрхэн орших аж. Тиймийн тул даруй мориноос бууж суун, түмэнтээ цочиж, мянгантаа хирдхийн хэзээ наран мандахыг хүлээнэ. Гэтэл морин гэнэт үргэн харанхуй хадын дунд хангинатал янцгаах дуунясан дор тултал жихүүцүүлэх лүгээ нэгэн амьтан тулж ирэхүйг мэдсэн боловч ихэд цочсон тул нэгэнт мэдрэл зайлжээ. Нэлээд удсаны хойно сэргэж үзвээс толгойгоо нэгэн хүний дээр тавьсан буй, унтсан зүүдэлсэн ба гэртээ буюу хаана бүхүйг мэдэх үгүй цочин үзвээс янаг охин Ина хажуу дор зогсож байх бөгөөд үзэсгэлэнтэй залуу охины хасын царай нь Харанхуй хадыг гэрэлтүүлэн баймой. -Хайртай чиний тэмдэглэлийг ухсан боловч хааш үгүйг мэдэх үгүй байдал тэмүүлсэн морь нь чиний эцгийн морь болохыг нэгэн зэрэг бодож итгэсэнээр чамайг олж ирэв. -хүн их аюултай юм лугаа нөхөрлөхийн тул энэхүү Харанхуй Хадын газар чармайн намайг харилцан амраглаваас сая болно хэмээлцээд харилцан чанга тэврэлдэжгүнзгийгээр үнсэлцэн амьсгал дор цочин сэрвээс яруу найруулах хэмээн томоор бичсэн нэгэн дэвтрийг үнсэн хэвтэх бөгөөд эргэцүүлэн бодвоос цөм нэгэн зүүд ажгуу. Харанхуй хадын дунд халшралтай бөгөөд аюултай Харин түүний байдлыг хасын охин сонирхоно Яруу найруулга хэмээгч нь ертөнц дор гайхамшигтай бөгөөд Ина охины адил идэр хүний сэтгэлийг булаана

Энэ шүлгэнд минь гарчиг өгөөч..............

2008 оны 06-р сарын 28 Нийтэлсэн First Love
Чи бид хоёрын анх уулзсан, Чиний нүд рүү анх харсан, Чи намайг анх тэвэрсэн, Чиний уруулыг анх үнссэн өдрийг би санасаар л, Чи бид хоёрын дахин уулзах, Чиний нүд рүү дахин харах, Чи намайг дахин тэврэх, Чиний уруулыг дахин ирэх өдрийг би хүлээсээр л,

Уйлаад мартсан бол гунигаар дутах өдрvvд

2008 оны 06-р сарын 28 Нийтэлсэн First Love
Уйлаад мартсан бол гунигаар дутах өдрvvд Гурван жил хүлээлээ Гунигт сэтгэлийн минь нууранд шувууд үл ирнэ Гурван жил хүлээлээ Гундсан хайрын минь модноос навчис бүгд хийслээ Балар харанхуйд дэн барин зогслоо Бас л шаналал..... Өөр хэн ч үл ирнэ Баясал жаргалаа мартажээ....Гурван жил өнгөрч Байсан атлаа байгаагүй юм шиг чамайг би дурслаа Унтаад сэрэхдээ үгүйлэн санадаг төрхийг Уйлаад мартсан бол гунигаар дутах өдрүүдэд би амьдарна Нулимс хэлхсэн цэнхэр дурсамжиныхаа чанадад Нуугдчихаад ирээгүйг чинь би мэднээ Гунигт өнчин тогоруу адил өдрүүдэд Гурван жил навчисанд даруулж алхлаа

Аймшиг дагуулсан үхэл.........

2008 оны 06-р сарын 28 Нийтэлсэн First Love
Зуны тэр нэг орой гадаа хүүхдүүд орилолдон тоглоод,айлууд хоолоо хийж буй бололтой онгорхой салхивчаар төрөл бүрийн хоолны үнэр холилдон ханхална. Гадаа ид хөл хөдөлгөөнтэй үе. Өдрийн бүгчим халуун арайхийн намжин оройн сэрүүн орж эхэлж буй болохоор битүү байшингаас гаран хаа сайгүй нарлаж зуслан гарахыг мөрөөссөн хүүхэд хөгшид голдуу салхилсан хүмүүс харагдана. Нэгэн хороололын 12 давхар байрны чардакан дээр дөнгөж аравдугаар ангиа төгсөөд оюутан болох гараагаа тавьчихаад ид залуу халуун цус нь булгилж буй хэдэн хөвгүүд сууцгаана. Тэд бас ч үгүй нилээн хөлчүүдүү харагдаж байв. Эхэндээ сайхан ангийнхан хэмээн сууж байсан хөвгүүд уусан архиндаа мансууран нэг л том болсон улс шиг цээж төвхөлзүүлэн,дууг чангаруулан ямар нэг зүйлийн талаар маргалдан мэтгэлцэнэ. Тэдний дунд нэгэн хөвүүн чимээгүйхэн бодолд дарагдан ингэтлээ уудаггүй ч өнөөдөр ангийн хэсэг нөхдийн ятгалгаар,дээрээс нь өөрөө ч сэтгэл санаа нь маш хүн байсан тул яадаг юм ер нь хэмээн бодон уусаар их ч ууж,нилээн ч согтсон харагдана. Анхандандаа түүнийг тэд нэг их тоохгүй хоорондоо элдэвийн том зүйл ярьж,мөрөөдөн эгээ л яг одоо тэр хүсээд байгаа бүхнээ авчих,түүндээ хүрчих юм шиг хоорондоо маргалдаж байтал гэнэт гансарсан хөвүүн их дуугаар -Та нар чимээгүй байгаад өгөөч....хэмээн орилов.Түүний дуунаас бүгд цочин гайхан эргэн харсанаа: -Ёоох.....зүрх авангаа алдлаа юундаа уусан юмаа шингээж чадахгүй олон юм яриад байгаа юм бэ. Сэтгэл санааг чинь засах гэж жаахан юм долоолгож байхад дуугайхан гудраад тэр бүтэлгүй хайраа март хэмээн омогдов. -Үгүй ээ.......би энэ доторхи хамаг юмаа гаргамаар байна...би түүнд үнэхээр хайртай.....яаж ийм олон жилийн үерхэлээ ингээд орхиж чадаж байна аа. Бид хоёр юу гэж мөрөөддөг байлаа. Яах гэж намайг ингэж хуурч байгаа юм бол. Та нар хүнд хайртай болох нь битгий хэл,хайр гэдгийг ч мэдэхгүй ш дээ...... хэмээн хамаг байдгаараа орилон хэнхдэг заамаа дэлдэж гарав. Яагаад надаар ингэж тоглож байгаа юм. Би амьдралдаа өөр хэнийг ч ингэж хайрлахгүй...ингэж хайртай охиндоо хууртагдан итгэл найдвараа алдчихаад амьд явах ч хүсэл алга хэмээн уйлсаар л байв. Нөгөө хэд нь ч за чи эр хүн шиг байж үз. Муусайн охидууд захаасаа аваад олдож л таарна. Ингээд тэр хэд түүнийг орхин архиа үргэлжлүүлж уун хоорондоо элдэв яриагаа үүсгэн маазарцгаав. Энэ бүхнийг харж нилээн согтсон байсан нөгөөх хүү өөртөө зөвхөн яагаад....хэрэг байна уу хэмээн үглэсээр босон явлаа. Түүний босохыг хамт байсан хэдээс хэн нь ч анзаарсангүй. ***** Алтай,Хатнаа хоёр тэврэлдэн яаралгүйхэн салхилангаа хайрын баланд мансууран алхаж байв. Тэр хоёр ирээдүйгээ зөгнөн их л жаргалтай байгаа бололтой. Тэр хоёр үерхэж нөхөрлөөд удаагүй ч нэг л мэдэхэд аль хэдийн дотносон нэг гэртээ оржээ. Алтай зайрмаг идэнгээ хөгжилтэй нь аргагүй тас тас хөхрөн явтал гэнэт муур дуугарах шиг болсоноо тэднээс аравхан алхамын зайд дээрээс нэг юм пидхийн газар уналаа. Хүмүүс орилолдон,хүүхдүүд байдгаараа чарлан тэр хавьд юу болж байгаа нь мэдэгдэхгүй болоод ирэв. Алтай,Хатнаа хоёр сая ухаан орон харвал өмнө нь цэл залуухан залуу цусанд хутгалдсан хэвтэнэ. Түүний тархи нь няцарч өөх мах нь хажуугаар нь цуван гарсан харагдана. Баруун хөл нь хугаран тахимаараа эргээд гутал нь төө хол үсэрчээ. Төд удалгүй хэдэн хөвгүүд гүйлдэн гарч ирээд юу ч хэлж чадалгүй царай нь цонхийн зарим нь уйлж,байдгаараа чичрэн,нэг нь бүр ухаан алдаж унав. Хүмүүс ч түргэн цагдаа болон дороо тэр хавьд шаваад ирлээ. Алтай ухаан нь балартан унахгүйн тулд Хатнаагаас тас зууран газар нь гуйвлаад ирэв. Хатнаа хайраа эндээс явъя,би айгаад байна.....би яаж явах юм бэ хэмээн байдгаараа эхэр татаж гарыг нь налан сулбайгаад ирлээ. Хатнаа -Явъя хонгороо,ямар баларсан юм харчихваа алив чи минь явж чадах нь уу хэмээн мөрийг нь түшин авлаа. Эмнэлэгийнхэн ирэн цогцосыг өргөн эргүүлэн тавьтал Алтай санаандгүй хараад таарчихав. Тэрээр нэг нүд нь урагшаа бүлтэрэн нөгөө нүдээрээ гуниглангүй харах тэр л харцыг хараад тэсгэлгүй...хэг...хэмээн дуу алдсанаа ухаан алдан уналаа. Нэг сэрэхэд тэрээр эмнэлэгт хэвтэж байв. Хатнаа хажууд нь гарыг нь атган сандарсан шинжтэй сууж байгаа харагдана. Ээж нь арц уугиулж буй болтой. Алтайд тэр л нүд чамаас л боллоо гэх шиг өөдөөс нь ширтээд байх шиг болоход тэрээр...үгүй ээ би буруугүй ш дээ хэмээн уйлж,байж ядан орилж гарав. Хатнаа сандран түүнийгээ тэврээд тайвшируулах санаатай байтал сувилагч орж ирэн тариа хийгээд унтууллаа. **** Алтай анх 7 дугаар ангидаа шилжиж иржээ. Алтай цэвэрхэн цагаан цонхигор царайтай,нүдээрээ инээсэн турьхан нэгэн. Шинэ ангийн хөвгүүд нь бүгд түүнд илт анхаарал тавьж эхлэв. Өөрөө ч тэр байдлыг хэдийнэ мэдэж байсан шинжтэй...ер нь их нүүрэмгий охин. Харин ангийн дарга Хүдэрээ хэмээх намхавтар нуруутай,духаараа харсан бондгор борхүү чимээгүйхэн түүнийг ширтэн явна. Тэр хоёр нэг ширээнд суусан цагаас эхлэн нөхөрлөж эхэлжээ. Алтай сурлагандаа төдий л сайн биш. Харин Хүдэрээ сурлага сайтай,авъяаслаг гээд ангийнхаа төдийгүй сургуулийнхаа урдаа барьдаг сурагч байв. Хүдэрээ барагтай л бол үг дуугарахгүй. Тэрээр Алтайд эхэндээ чадлынхаа хирээр туслан үүний ачаар Алтай ч нэг их торох юмгүй болоод байдаг байв. Нэг орой урлагын үзлэг бэлдчихээд Хүдэрээ Алтайг гэрт нь хүргэж өгөөд явах гэтэл Алтай түүнийг илт өдөн орцондоо үнсэлдэж билээ. Тэр анхны үнсэлтээс хойш Хүдэрээ Алтайгын өмнө нь боол нь мэт болон түүнд анхны ариухан хайраа өгчээ. Алтай шинэ ангидаа аажмираар дасан дассаар нилээн хөдөлгөөнтэй хөнгөн болох нь ч мэдэгдэв. Гэвч Хүдэрээ түүнийгээ өмөөрөн хайрласаар. Ангийн болон сургуулийн хөвгүүд Хүдэрээг хүндэлдэг болохоор илт Алтайтай самбагнаад байж чаддагүй...харин ч бараг ийм сайн хүүг олж авчихаад хэмээн зэмлэх нь олонтой. Тэр хоёр үерхэж нөхөрлөсөөр нэг удаа Алтайгын ээжийг нь байхгүй үед хамт хонож Хүдэрээ мөн л хөвүүн насаа түүнд үлдээжээ. Алтай айлын ганц охин. Ээж нь ажил хэмээн бараг түүнийг хайхрах нь үгүй. Тиймдээ ч нилээн дураараа танхил өсчээ. Ганц охиноо хүнээс дутуугүй явуулах гэж хамаг байдгаараа хичээж юугаар ч дутаахгүй өсгөж байгаа ч тэрээр охиноо хэрхэн эвдэрч байгааг төдийлөн мэддэгүй байлаа. Байнга л орхиод ийш тийшээ явна. Багад нь эгчтэйгээ орхидог байсан бол томорсон хойноо Алтай дургүйцсээр байгаад зөвхөн өдрийн цагаар эргэж тойрдог болжээ. Төд удалгүй Алтайг тэр хавийн харчуул ч андахаа болив. Хүдэрээг олон хүн хорьж,ятгадаг ч Хүдэрээ дэндүү хайртай хэмээн бяцхан ухаандаа түүнийгээ хэзээ нэгэн цагт засарна хэмээн өмөөрсөөр л явна. Тэр нэгэн унталтаас хойш хоёр сарын дараа Алтай нэг өдөр ихээр уйлж гарав. Хүдэрээ аль ухаанаа олохгүй хий л сандран аргадана. Тэгсээр Алтай сая нэг тайвширан түүнээс хүүхэдтэй болсон авхуулахгүй бол есдүгээр ангийн хүүхэд ээж болмооргүй байна хэмээн ятгаж гарав. Хүдэрээ тэр үгийг сонсоод хүнд цохилтонд орлоо. Алтайгын ааш ч улам оодрон түүнийг хатгана. Тэгсээр байгаад Хүдэрээ ганц дотнын ахыгаа гуйн эмч олуулж үр хөндүүлжээ. Хүдэрээ цонхийсон царайтай Алтайгынхаа духан дээр бөнжийх хөлсийг арчин суухдаа өөрийгөө хэмжээлэшгүй ихээр зүхэн суусаар. Энэ явдалаас хойш Алтай арай томоотой болон Хүдэрээтэйгээ үерхэсээр нэг л өдөр ийнхүү сургуулиа төгсчээ. Тэдний ангийнхан хонхны баяраа хийн дискодож байтал ди-жи хийж байгаа залуу Алтайд таалагдаад эхлэв. Тэр илтэд өдөн өмнө нь очин аальгүйтсээр түүний харцыг ямарч байсан өөр дээрээ тогтоогоод авлаа. Хүдэрээ Алтайг нэг л өөр болж түүнтэй уулзах гэхээр л элдэв шалтаг заан зугатсаар байгааг анзаарсан хэдий ч юу ч хэлсэнгүй. Хамт хичээлээ бэлдсээр шалгалтуудаа ч хамтдаа амжилттай өгөн бүгд баяр хөөртэйгээр салан оджээ. Алтай Хүмүүнлэгийн Ухааны Их сургуульд орно хэмээн бэлдэж,Хүдэрээ харин МУИС-ын Хууль зүйн ангид урилгаар орохоор олимпиадаас шагнуулсан тул Алтайг л бэлдэж өнжинө. Нэг өдөр ирдэг цагаасаа арай эрт иртэл Алтай хаалгаа тайлж өгөхгүй байв. Хүдэрээ гайхасхийн ойрхон гарсан юм байх даа хэмээн шатан дээр нь хүлээж байтал тэдний хаалганы түгжээ мултран нэг залуу Алтайг үнсээд баяртай хэмээн салж ядан зогсож харагдана. Хүдэрээ энэ бүхнийг хараад чи арай ч дээ гэхээс өөрийг үл хэлэн гүйхээрээ уруудан буулаа. Түүний хойноос хэн ч дуудсангүй. Тэр өдрөөс хойш Хүдэрээгийн амьдрал утгагүй хар там болон хувирав. Алтай хэдий уулзахаар ирсэн ч Хүдэрээ уулзсангүй. Хүдэрээгийн ааш зан нэг л өөр болсоныг гэрийхэн нь анзааран хөдөө гарч жаахан амраая хэмээн шийдээд бэлдэж ажил төрөлөө зохицуулж эхлэв. Хүдэрээгийн хайртай ганц охин дүү нь түүн дээр ирэхэд тэр хэзээ ч загнах нь бүү хэл том ч дуугарч үзээгүй хүн нэг л мэдэхэд дүүрүүгээ орилчихсон зогсож байв. Ээж нь охиныхоо уйлах Хүдэрээгийн хашгирах дуунаар гүйн орж ирээд Хүдэрээг нэг алгадтал тэрээр ээжрүүгээ харж чадалгүй дальдчаад гэрээсээ гарлаа. Ийнхүү гараад хаачихаа мэдэхгүй зогсож байтал ангийнхаа хоёр хөвгүүнтэй тааран хамт явах уу гэхэд нь зорилгогүй байсан хүн дуугүй даган явлаа. 12 давхар байрны чардакан дээр тэр гуравыг хоёр шил архи аваад гараад иртэл ангийнх нь гурван залуу бас ууж суув. Тэд уусаар Хүдэрээ эхэндээ үгүй гэсэн ч нөгөө хэд нь наад зүрхний чинь шарханд сайн...эр хүн шиг байна шүү хэмээсээр хэд хэд татуулаад авав. Хүдэрээ эхэндээ ам хамар нь халуу оргин байснаа гэнэт л Алтайд гомсон тэр бүх гомдол нь гадагшлан байж ядаад ирэв. Түүний хэрхэн шаналж байгааг эд нар ойлгосонгүй,угаасаа ч хүссэнгүй. Тэрээр орилон тэднийг өөртэй нь зовлонг нь жаахан ч атугаа хуваалцаасай хэмээн хүстэл бүгд дургүйцлээ илэрхийлэн түүнийг орхив. Хүдэрээ бие засах санаатай гуйвасхийн өндийн шээх газар хайн явна. Түүний толгой нь дайвалзан,дотор нь муухай оргин,газар нэг ойртож нэг холдон,тэртээ доорхи юмс өөрт нь яг л тоглоом шиг хөдөлгөөнт жижиг дүрс болон харагдана. Гэнэт түүний хөлчүү нүдэнд Алтай харагдав. Алтай их л жаргалтай тэр нэг хүнд эрхлэн явж байгааг хараад хамаг уур нь буцалан та хоёрыг дээ одоо л нэгийгээ үзнэ хэмээн урагш алхан Алтай гэсээр арванхоёр давхараас доош уналаа........

"Хүүдээ унших шүлэг"

2008 оны 06-р сарын 28 Нийтэлсэн First Love
Аав нь хүүгээ согтуу явахыг үзлээ Азгүй хүнээ би ... Аманд багтдаг байсан тэр хөөрхөн хөл нь Агуу орчлонг олж ядан тэнчигнэнэ Залуу насны багтаж ядсан ааганд Заамны товч нулимс шиг унаж Дээл битгий хэл Дэлхий багадсан чиний насыг аав нь Үүл хуйлартал янцгаах морьдын Дэл сүүлний салхин дунд Үнэн дүнжгэр уулынхаа Дэнж бэлийн цэцгэн дунд Бүрэг номхон зантай Бүдрэхдээ гутдагүй зоригтой нь орхисонсон Аав нь хүүгээ согтуу явахыг харахад Алтан ургийн багана ганхаж байх шиг уйтай Аавыгаа чи лав хоёр болгон үзэж байгаа Нэг нь үхэхэд Нэг нь үлдэх юм шиг дэвэрч байгаа Чи бидэн хоёр хэн хэндээ ганц шүү үр минь

Харанхуй өрөө

2008 оны 06-р сарын 28 Нийтэлсэн First Love
Саруул шөнө сэрээд нүдээ нээлээ. Тас харанхуй өрөөнд нь нэг л хэвийн биш байгааг тэр шууд мэдрэв. Гэнэт хэн нэгэн хүнд бөгөөд хяхтнан амьсгалах сонсогдов. Саруул айсандаа нүдээ буцаад анилаа. Нөгөө хүнд амьсгал ойртсоор бүүр хөлийн чимээ сонсогдож эхлэв. Саруул айсандаа хөдөлж ч чадсангүй, нөгөө амьсгал, хөлийн чимээ түүний орны дэргэд ирснийг мэдэрлээ. Юу болоод байгааг ойлгох, яах вэ гэж бодох ч сөхөө түүнд байсангүй, нөгөө тас харанхуйн биегүй хар зочин түүнийг хар энергээр мансуурууллаа. Түүний айдас эцсийн цэгтээ хүрч хөдлөх гэтэл хөдөлж чадсангүй, орилох гэтэл орилж чадсангүй, бүх энергээ шавхан байж арай хэмээн ааааааааа... хэмээн хашгирваас тэр нойрноос сэрлээ. Өөө зүүд байсан байна ш дээ ёоох хэмээн сэтгэл нь амарлаа. Гэвч өрөө нь тас харанхуй тэр ганцаараа тул гэрлээ асааж жаал тайвширье хэмээн орны толгойн хажууд байдаг унтраалган дээр дартал гэрэл нь асдаггүй. Өө энэ чийдэн шатсан юм байх даа тэгвэл гадаа үүдний дэргэдэх чийдэнг л асаахаас хэмээн ганцаараа үглэсээр үүдний зүг тас харанхуйд алхаж явтал гадаа хаалганы бариулыг хэн нэгэн гэднаас эргүүлж байгаа сонсогдов. Саруул гүйсээр үүдэнд очоод унтраалгаа дарсан гэрэл мөн л асдаггүй. Хаалганыхаа бариулыг дотроос нь өргөөд л нөгөөх үл таних хар этгээд цаанаас нь дараад л айсандаа саруулын гар сульдаж дийлэхээ байлаа. Тэгээд дүүрсэн хэрэг яавал яаг нүүр тулъя гэж бодоод бариулаа тавиад хаалгаа онгойллоо. Тас харанхуй коридоор түүний урд мэлийв. Нөгөөх үл таних хар этгээд энэ харанхуйн дунд байгаа гэдгийг тэр мэдэрч байлаа. Бүх чадлаа шавхан - Чи надаар яах гэсэн юм бэ- хэмээн хашгиртал тэр нойрноос сэрлээ. Өнөөх л тас харанхуй өрөө түүнийг угтлаа. Яаран босч унтраалгаа дартал гэрэл асаж байлаа. Ёоох бурхан минь юу зүүдлээд байнаа гээд духаа дартал усан хулгана болтлоо хөлөрсөн байлаа.

Хорвоо буруутай гэж үү...

2008 оны 06-р сарын 28 Нийтэлсэн First Love
Өглөө наран дээр хөөрөн мандаж тооны завсраар шинэ өглөө ирж буйг илтгэх мэт гэгээ татуулан туслаа. Үүрээ нүүрэн дээр нь нарны туяа тусахад сэрэх гээд чадахгүй хэвтэнэ. Үүд онгорхой байгаа бололтой гадаа үнээ,мал мөөрөлдөн хөдөө талын ижил дасал болсон анхилуун цэвэр агаар хамар цоргих нь нэн тааламжтай. Тэрээр нүдээ нухалсаар хамаг биеэ тэнийлгэн нэг сайхан суниагаад өндийтөл ээж нь аль хэдийн босчихсон цай үйж суув. Үүрээ нэг өглөө ч болов эртхэн босоод ээждээ цай чанаад өгчихгүй хэмээн өөрийгөө бодсоор бушуухан өндийн -Өө ээж,бас л өөрөө үнээгээ саагаа юу,намайг дуудчихгүй дээ. Би ямар амралтанд ирсэн биш,нам унтчихсан байна ш дээ. Ямар сайхан байна аа. Таныг гэрээ ямар их санав аа гээд хошуугаа унжуулан саалийн үнэр нэвт шингэсэн ээжийнхээ хүрэн тэрлэгэнд наалдан хүзүүдэн автал Долгор охиноо зулай дээр нь үнэрлэн үсийг нь илбэнгээ: -Иш,миний муу охин л ижийгээ гэх юм даа. Амралтаараа ирсэн хүн жаахан амраад явалгүй яахав. Ээж нь ямар ганцаараа байж сураагүй биш. Ганц сар ч болов ээжийнхээ цайг уугаад сайхан амраад яв охин минь. Одоо сургууль соёлоо ч төгсөх болчихлоо нэг жил юу байхав. Муу эцгийн чинь үлдээсэн жаахан юм ямар ч байсан охиныг минь сургууль төгсгөчих байх. Миний охин их ядарсан бололтой хурхираад л унтаад байна лээ -Пээ,яанаа тиймүү,ямар шараа юм бэ...Эмэгтэй юм байж хурхираад байхдаа яахав дээ....ингэж хэлээд тэр хоёр инээлдэн байтал цай ч буцалж шинэхэн тогооны өрөмнөөс бялхатал хийнэ боорцог дэвтээн идлээ. Үүрээ цайлах хоорондоо ээждээ хотын сонин,сургуулийн сонин гээд хуучилж байснаа таван тугалаа бэлчээрээхээр гарлаа. Үүрээ бусдын л адил эгэл даруухан хөдөөний бор охин. Тэрээр багаасаа морь мал дагаж явсаных их эршүүд. Ганц ахтай. Ах нь багаасаа хот газар бараадан сургууль төгсөөд гэрлээд тэндээ суурьшсан. Жилдээ цагаан сараар л нэг ирж золгоно. Үүрээ хотод ахындаа байж болох боловч ааш муутай эхнэртэй нь муудалцан гараад дотуур байранд байх болжээ. Аав нь мэдээ ороогүй байхад нь өнгөрсөн болохоор Үүрээгийн хувьд ганц санаж сарвайх хүн нь ээж нь билээ. Үүрээ одоо төгсөх ангид орно. Зун болонгуут гэртээ ээждээ яаран ирдэг. Энэ удаа ирэхэд ээж нь нэг л ядруу байх шиг харагдав. Тэрээр дотороо хөөрхий муу ээж минь ганцаараа хэцүү л байдаг байх даа. Сургуулиа олигтойхон төгсчихөөд ажил хийн ижийгээ хажуудаа авчихаад нэг сайхан жаргаах юмсан даа. Ахаас өөр олигтойхон хүн байсан бол өдийд эхнэрийнхээ гарыг харалгүй ээжийгээ хажуудаа авчихсан бөмбийлгөж байхгүй юу. За тэр хүнийг хэлэх ч яахав. Тэрээр тугалаа бэлчээж ус авчирангаа ийнхүү бодож явлаа. Хоног хугацаа ч харвасан сум шиг өнгөрч нэг мэдэхэд л арваадхан хоноод буцах болчихсон байв. Яагаад ч юм ээжтэйгээ өнгөрөөсөн энэ хэд хоног нь түүнд дэндүү жаргалтай байлаа. Нэг орой Долгор охинтойгоо ярьж суусанаа урд нь хэзээ ч энэ талаар ярьдаггүй байж их л нухацтайгаар ийнхүү хэлжээ. -Миний охион,одоо нас биед хүрлээ. Сургуулиа ч төгсөх гэж байна. Миний охинд үерхэдэг хөвгүүн бий юу. Хэрвээ байдаг бол ээжээсээ зовох юу байхав. Хүн эрдэм номтой болох хэрэгтэй хэдий ч бүсгүй хүнд чинь сайн ханийн нөмөр,өмөг түшиг шиг чухал юм байдаггүй юм шүү. Миний охин томоотой ээж нь сайн мэдэж байна. Тэглээ гээд бусдаас хол хөндий,найз нөхөдгүй зожиг байж болохгүй шүү. Чамайг ажаад байх нь ээ ерөөсөө найз,нөхөд гэж юм ярихгүй юм. Ийм байж болохгүй ээ миний охин хэмээв. Үнэндээ Үүрээд хэлэх үг олдсонгүй өөрийн эрхгүй хоёр нүдийг нулимас бүрхээд ирлээ. Тэрээр арван жилд байхдаа сургуульдаа гайгүй нэр хүндтэй,найз нөхөдтэй байсан. Харин оюутан болоод нэг орой ангийнхантайгаа танилцах үдэшлэгт орчихоод жаахан оройтоод иртэл ах,бэр эгч хоёр нь зэрэг зэрэг загнан бүр гар хүрээд авав. Түүнээс болж Үүрээ хүнтэй найзлахгүй өөрийгөө хөндийрүүлсэнээр түүнд үнэндээ одоо ангид дотночилон найзладаг хүүхэд байдаггүй. Долгор охиноо уйлуулсандаа бантан хий л өөрийгөө буруутган дэмий юм ярьж байж охиноо уймруулав хэмээн дотороо шаналан суув. Түүнээс хэд хоногийн дараа Үүрээ явах нь бүр дөхсөн тул Долгор охиндоо ааруул базан,ээзгий үйж,өрөм загсаан,тос хайлаад тэр хоёр хирэндээ хөөрхөн завгүй байлаа. Нэг орой хоолоо идчихээд ээжийгээ харвал нүднийх нь гал сүүмийн, цаанаа л нэг зовиурлангуй харагдана. -Ээжээ, та зүгээр үү. Царай чинь нэг л базаахгүй харагдах чинь. Өвдөж бариагүй биз дээ. Охиндоо нуулгүй хэлээрэй -Ээж нь зүгээр ээ,жаахан хүзүү л хөших янз ороод байна. Одоо ч хөгширөөд баргын юмны ая даахгүй болоод байна уу даа. Миний охин юундаа санаа зовох вэ, энэ халуунд л ингэж байгаа биз хэмээв. Үүрээгийн дотор ч онгойн өвчин хууч хэлэх нь бүү хэл,хамрын ханиад ч хүрч үзээгүй шахам чийрэг биетэй болохоор тэгсгээд өнгөрлөө. Явахаас гурав хоногын өмнө Үүрээ мөн л өглөө босон усанд явчихаад гэртээ иртэл ээж нь харагдсангүй. Гайхан ийш тийш харвал аргал түүхээр явсан бололтой араг нь харагдахгүй байв. Үүрээ хүйтэн зэлгээн хярам залгилчихаад гэр доторхи ойр зуурын юмаа цэвэрлэн хэсэг хугацаа болтол ээж нь байдаггүй. Тэрээр гайхан өөрийнхөө ирсэний эсрэг зүгт хойноос нь явлаа. Гэтэл нэг дов даваад харвал тээр тэнд нэг бөөн бараан юм газар хэвтээ харагдав. Сайн харсанаа ээжийнхээ хүрэн тэрлэгийг таниад арай хэмээн бодохын зэрэгцээ нүднээс нь нулимас бөмбөрөн ЭЭЖЭЭ хэмээн хар хурдаараа бүдчин гүйлээ.

Нүцгэн биеийг алдаршуулая

2008 оны 06-р сарын 28 Нийтэлсэн First Love
Нүгэл хэмээн маяглаж нүдээн таглалгүйгээр Нүцгэн биеийн гоо сайхныг бахдая аа Шалиг завхай, шунаг тачаалыг цааш нь түлхэж Шалдан биеийн тэнгэрлиг сайхныг алдаршуулая Янаг минь чи хувцсаа тайл Ялгаа байхгүй өмдөө ч бас тайл Ядам хуруун дахь бөгжөө ч бүү үлдээ Яг л урд минь бүр мөсөн нүцгэл …Ялдамхан хорвоотой анх ингэж л мэндэлсээн гэж Яг л өмнө минь бүр мөсөн нүцгэл Газрын холоос цанган анган тэмүүлсээр Ган халуун уруулаа нүүрэнд наан мансуурдаг Гар хүрэхээр хиртчихмээр тунгалагхан ариухан Ган шиг цагаан цээжийг чинь би бахдая Залуу насны чадал дуудсан оргил шиг Замба тивийн тахилга болгон шүтмээр Гангар шаазан ижилдүүлэн хөмөрсөн юм шиг Ганган товчлуурт мээмийг чинь би бахдая Ай бүх л зуунаар шагшин дуулах найрагчдийн Бүжин хархан нүднээс албаар би доошилж Бүлээн халуун амьд эсээр цангаа тайлах Бүсгүй хүний нүцгэн биеийг алдаршуулая …Уруул хацраас чинь улам доошилж Уудам хорвоотой учран золгох ноо Уйлан хайлан тэмүүлэн гарсан Хамгийн анхны хаалгыг алдаршуулая Хүн болгон энэ л хаалгаар дуу алдан цуварч Хүж дэлхийтэй анх удаагаан мэндэлдэг Эр болгон энэ л хаалгаар дуу алдуулан зүтгэж Эм хүнийг анх хорвоогийн яруу сайханд хүргэдэг Хүн бүхний мах цусанд шингэсэн Хүндтэй ариун энэ хаалгыг алдаршуулая

Харанхуйг сүлэх цагаан сүүдэр *Ээждээ*

2008 оны 06-р сарын 28 Нийтэлсэн First Love
Харанхуй дотроос цагаан сүүдэр харсан уу? Харин ч би харсан шүү... Тэнгэрт очиж зүүдэлсэн зүүдэндээ юу? Тэнэг юм үгүй дээ ертөнц дээр ердөө л гэртээ Энүүхэнд хирнээ хайр нэхэж зовоодоггүй Энгийн нэгэн эмэгтэйгээс Ээжээсээ олж харлаа Тог тасарчихсан бүдэрхий дунд тэр Намайг айчихсан гэж тайвшруулхаар ирсэн юм Харанхуй дунд тэмтчин ирэх нь Хамгийн цагаан сүүдэр шиг харагдсан .............

”Цагаан хус” салатыг хэрхэн хийх вэ

2008 оны 06-р сарын 27 Нийтэлсэн First Love
Амралтын өдрүүд эхэллээ. Харин та ямар хоол хийхээр төлөвлөөд байна даа. Хэрэв ямар нэг шинэ хоолны жор туршаад үзмээр санагдвал манай зөвлөгөөг уншаарай. Юуны түрүүнд, “Цагаан хус” салатыг хийх жорыг танд хэлж өгье. Орц: Мөөг / ойн мөөг эсвэл шампиньон) - 200 г, Бөөрөнхий сонгино - нэг ширхэг, Тахианы ясгүй мах – 300 - 400 грамм, Өндөг – гурван ширхэг, Шинэ өргөст хэмх – хоёр ширхэг, Хар чавга - 100 грамм, Майонез, Ногоон навчит ногоо Бэлтгэх арга : Эхлээд тахианы ясгүй махаа болтол нь чанана. Харин мөөгөө усанд хийж арван минут хэртэй буцалгаад шүүрэн шанагаар шүүнэ. Шампиньоныг бол чанах хэрэггүй.
 Дэлгэрэнгүй»

Бодлоос бодолд

2008 оны 06-р сарын 27 Нийтэлсэн First Love
Хоосон амьдарсан хүнийг хэн ч дурсахгүй. Бэртэгчин хүнийг амьд байхад нь ч үхсэн байхад нь ч хэн ч дурсахгүй , үгүйлэхгүй. Нөгөө талд, хайрыг амьдралынхаа хамгийн дээд зорилго болгосон хүний үгс бусдын сэтгэлд хоногшиж, хайрлахдаа хүргэсэн мэдлэг хүнд асар их дэм туслалцаа болж, хайраа итгэлээрээ харуулсан үйл явдал нь түүхэнд дотогшиж, хайрлахдаа өөрийгөө өргөл болгосон хайрын сэтгэл нь түүнийг үе үеийн гэгээнтэн болгодог билээ. Амжилт гэдэг нь Амьдралынхаа зорилгыг мэдэрч , дээд потенциалдаа хүрэхийн төлөө төлөвшин өсч, өрөөл бусдад ашиг тус өгөх үрээ тарьсаар л явахыг хэлэх юм боловуу? Хайр ба тачаал Хайрын мөн чанар бол бусдын төлөө, бусдын сайн сайхны төлөө өөрийгөө зориулахад оршдог. Харин хайрын эсрэг чанар бол шунал юм. Үүнийг хайр гэдэг ухагдахуунтай төстэй үгээр "тачаал" гэж хэлдэг. Тачаал бол шуналын нэг хэлбэр. Тачаалын мөн чанар нь бусдын сайн сайхан бүхнийг өөртөө сорон авч, бусдыг хохирооход оршдог. Хайр нь бусдад өгдөг бол тачаал бусдаас авдаг. Ийм л эсрэг тэсрэг... Хайрлах ухаан Хайрыг мэдрэмж гэхээсээ илүү сонголт гэж ойлгоход буруудахгүй. Учир нь сонголтыг хүн ухаанаараа хийдэг бөгөөд сонголт нь үйлдэлд хөтөлдөг. Харин аливаа үйлдэл нь тодорхой мэдрэмж төрүүлдэг. Хүн бид мэдрэмжээ нэгдүгээрт тавиад, сэтгэлийн хөдөлгөөнөөр яаран алхам хийснээс болоод дараа нь хичнээн харамсдаг билээ дээ? Хайрлахад ухаан хэрэгтэй... Хариуцлагагүй Балчир зантай хүн хариуцлагагүй байдаг юм байна. Балчир зантай залуус сурлага, эрүүл мэнддээ хариуцлагагүй ханддаг. Балчир зантай том хүмүүс ихэвчлэн гэр бүлдээ анхаарал халамж сул байдаг. Хариуцлагагүй эр хүн эхнэр авсан хойноо ч ээж ааваараа тэжээлгэдэг... Эхнэр чинь эр хүнтэй гэрлэснээс биш ээжийн эрх хүүтэй гэрлээгүй байлтай? 2 хүн гэрлэхгүйгээр хамтдаа амьдрах нь балчир зангийнх л юм. Жинхэнэ эр хүн эхнэр авах хариуцлага хүлээдэг. Хуримын андгай солилцохгүйгээр хамт амьдрахыг хүсэгч нь тэрээр өөрийгөө бүрэн төгс зориулахгүйгээр зүгээр л оролцогч байхыг хүсч байна гэсэн шг. Балчир зантай хариуцлагагүй эр хүн гэргийгээ ээжийн дүрд оруулдаг. Тийнхүү эхнэр нь цаг үргэлж үглэж янших хэрэгтэй болно. Учир нь ээж нь хүүхдээ залруулах ба хүүхдийнхээ өмнөөс шийдвэр гаргадаг 2хон зүйлийг л хийдэг. Тэрбээр хаашаа явах, хэзээ явах, хэнтэй уулзах, хаана суух, хэрхэн ярих гэжх мэт зүйлсийг түүнд зааж хэлж өгнө. Товчхондоо эхнэр нь түүний ээж болно. Яг л ийм болж эхэлбэл эгр бүлд бас нэг асуудал үүсч эхэлдэг. Эхнэр нь ар гэр гээд бүх зүйлээ яг л ээж шиг нь зохицуулсаар л явах юм бол энэ явцад эр хүн эхнэртэйгээ бие махбодийн хувьд дотносоход бэрх болж ирдэг. Яагаад гэж асууж байна уу? Яагаад гэвэл ямар ч эр хүн мах бодоороо ээждээ сэтгэл алдарч дотносдоггүй биз дээ хэхэ Эхнэр нь гэрийнхээ ээж болсоор нөхөр нь түүнд сэтгэл татагдахаа больж эхэлнэ. Эцэстээ гэр бүлээ цуцлуулан нууц амрагтайгаа гэрлэнэ. "Миний төлөө эхнэрээ хаячихлаа, жинхэнэ эр хүн" хэмээн нууц амраг нь хөөрцөглөнө. Юун эр хүн бэ? Харин жинхэнэ хүүхэд шүү дээ. тэр бүсгүй эр хүнтэй биш , харин хүүхэдтэй гэрлэжээ. Хэдэн жил хүүхэд шиг авирлана. 2дахь эхнэрээ дахиад л ээжийн дүрд оруулна. ахиад л өнөөх тэнэг явдал давтагдана. Эр хүн ахин дахин салж нийлж гэрлэдгийн нэг учир энэ гэнэ. хэхэ Тэрбээр зүгээр л том болохыг хүсдэггүй, төвөлшихийг хүсдэггүй. Бүсгүй минь та хүүхэд төрүүлэхээрэ, хүүхэд чинь том ахтай биш аавтай байхыг хүсч байгаа биз дээ? Бодол хөвөрсөөр л... Намайг хаашаа аваачихыг мэдэхгүй... Өмнө нь хэн нэгэнд уурлан гомдохдоо ой ухаанаасаа аваад хаяхыг хүсдэг байсан. Харин одоо бол үгүй. Харин ч мартахаас айн нандигнан хадгалж явмаар санагдах болж. Яагаад гэж үү? Яагаад гэвэл тэр бүхэн надад ухаарал өгсөн болохоор, том сургамж өгсөн болохоор тэрээ Хайрын тухай ярихаар хүмүүс эсрэг хүйстний хайр буюу эрос хайрыг боддог нь гэм бишээ. Харин хайр олон янз бий. Агапэ буюу хэзээ ч хувирдагүүй Бурханы хайр, пэлёс буюу ахан дүүс аав ээжийн хайр гээд л Хайр байгаа цагт амьдрал сайхан байх нь үнэн ч гэлээ хайрын хариуд хайр өгч чадахгүй хүнд харамсал дүүрэн үлдэх юм байна. Хүүтэй, 2 хөөрхөн охинтой удахгүй бас хөөрхөн хүүхэдтэй болох надад амьдрал дүүрэн хайр шиг л санагдана. Тэд минь миний тайвшрал болж, надад амьдрах урам зориг өгдөг юм. Зүгээр л хэн нэгнийг хайрласны миньхариуд сэтгэл минь уужим болж, уучлахад ямар ч төвөг алга. Бодлоо дагаад л алс тэртээд сэтгэл уужирч, сэтгэл амар амьдарч бодлоон үлдээн байгаадаа баяртай байна. Амьралаас би өөр юуг хүсэх билээ дээ...

Жаахан ээж

2008 оны 06-р сарын 27 Нийтэлсэн First Love
Гэдсээ аяархан иллээ. Халуу төөнөх шиг, шинэ амь, шинэ амьдрал өөдөөс мэндлэх шиг. Санаа алдлаа. Улайсан хацар, гүвдрүү гарсан гараа илбэхэд хойд эхийн хүйтэн царай, хурц нүд хялайх мэт. Өмссөн хувцаснаасаа өөр өмчгүй төрсөн гэрээсээ хөөгдөөд цэцэрлэгийн сандал дээр санаашран суух жаахан ээж. Тэр арван зургаахан настай. Нүдээ анихад түүнийг тэврэн байсан хүчтэй гар, ширүүн сахал, хүч түрэмгийлэн ариун бүхнийг нь аван одсон түлхэлт мэдрэгдэх шиг болж агдасхийн цочив. Зүрх нь эмзэглэн хөндүүрлэж хуучин муу цамцныхаа энгэрийг байдгаар нь хумилаа. Гашуун дурсамж сэтгэлийн шархыг нь хөндөж, бухимдал, хямрал, өнчин заяандаа гомдохдоо уйлахгүйг хичээн уруулаа хазна. Наад зулбасгаа авахуул гэж аавынх нь шидсэн хэдэн халтар төгрөг, эхийгээ дуурайсан завхай эм гэж хараан хойд эхийнх нь далайсан гар, ангийнханых нь шивэр яриа, тохуурхсан харц жаахан ээжийн толгой дээр алхаар нүдэх шиг зовооно. Туригүй бяцхан гараараа гэдсээ илбэн хорвоод мэндлээгүй үрээ энхрийлнэ. Одоо яах вэ гэдэг асуулт эрүүдэн тамлана. Сургууль соёл ч байхгүй , хар нялхаараа хүүхэд цувуулсан авгай болох гээ юу. Ядахад эцэггүй бутач хүүхдийг чинь хэн тэжээх болж байна гэх хахир дуу хангихад чихээ дарлаа. Өөр нэг газраас туниагүй шингэн хоолой “Ээжээ намайг битгий алаач. Би амьдармаар байна” гэж гомдолтой өгүүлэх шиг. Жаахан ээж тэссэнгүй мэлмэрүүлчихлээ. Мөрөн дээр нь хэн нэгэн аяархан дарахад толгойгоо өндийлгөн харвал тэргэн дээр хүүхдээ түрсэн залуухан бүсгүй алчуур сарвайж байв. Санаа зовсондоо нулимсаа арчаад эгүүлэн өгвөл авсангүй, толгойгоо сэгсэрчихээд инээмсэглэн одлоо. Тэр бүсгүй тэргэн дээгүүр өнгийн харж, хүүхдийнхээ хучлагыг засаад хязгааргүй хайр энхрийлэл дүүрэн нүдээр ширтэхийг жаахан ээж үзээд сэтгэлийг нь дарж байсан бул хар чулууг хэн нэгэн сэвхийтэл өргөөд холоо шидчих шиг болов. Мод дөнгөж нахиалан хаврын дулаан нар илч гэрлээрээ гайхуулах тэр өдөр хорвоогийн нэгэн шинэ иргэн энэ ертөнцөд ирсэнээ мэдэгдэн дуу мэдэн чарласаар мэндэллээ. Жаахан ээж толгойгоо өндийлгөн ядрангуй хэрнээ жаргалтай инээмсэглэв. Амьдрал үргэлжилсээр.

Худал бүхэн чихэрлэг байдаг

2008 оны 06-р сарын 27 Нийтэлсэн First Love
Би өөрөө хууртах дургүй хэрнээ сэтгэл минь хууртах дуртай. Үнэн үг шорвог худал үг чихэрлэг болхоор тэр юм боловуу? Гэвч хатуу ч гэсэн үнэн үг нь дээр хууртасны дархаа ямар нөхцөл байдал үүснэ гэж хуурамчид итгэнэ гэж. Итгэхгүй ээ гэсэн ч аль хэдийн итгэчихсэн байдаг хууртах дуртай энэ сэтгэл. Үгүй ээ хүн бүр хуураад байхгүй ч хуурах дуртай хүн цөөнгүй хууртах дуртай хүн ч цөөнгүй би худал хуурмаг хоёр нүүрэнд дургүй ч бас дуртай гэдгээсэй буцаж чадахгүй гагцхүү би өөрөө худал ч л биш бол яадийн тийм биздэ

Хайр зүгээр л урсан гардаг

2008 оны 06-р сарын 27 Нийтэлсэн First Love
Хайр зүгээр л урсан гардагийм байна. Зүрхнээс, сэтгэлээс, хааяа гомдохоор даагдахын аргагүй хүндэрдэг тэр цээжнээс урсан гараад нүдэнд ирж нулимс болдийм байна. Урсаж явсаар уруул дээр ирж "Би чамдаа хайртай" гэдэг үг болдгийм байна. Инээмсэглэл болж хайр өөрөө гэрэлтдэг. Ичингүйрэл болж хацар дээр туяардаг. Хэтэрхий их хайрлахаараа үгээ олохгүй уруул зүгээр л өмөлздөг. Гар минь чамайг хүсэхээрээ чичирхийлж сайхан арьсан дээгүүр чинь хөнгөхөөн гүймээр санагддаг. Эгэл миний эгэл бүхэн чамд уусмаар тэр чигтээ чамд уусаад нэг хүн болчихыг хүсдэг. Тархи зүрхээ захирахаа байгаад, зүгээр л хоосон дүйнгэ болчихсон хайраас өөр юм бодохгүй, чих чиний үгэнд уяраад тэр чигээрээ дэлдийчихдэг. Тэгэхээр хайр гэдэг чинь зүгээр л бие сэтгэл бүхнээр минь урсаж байдийм байна. Чамайг санахаараа нулимс болоод урсчихдагийм байна. Чамайгаа холоо байхаар ингэж их санаад, урсаад хайлаад, тэгсэн мөртлөө хажуудаа байхаар заримдаа чамайг гомдоогоод байдгийн учир нь тэгээд юу юм бэ? Дандаа л хайртай гэж хэлээд байж чаддаг гэж үү? Өчүүхэн юман дээр туниад гомдохоороо хэний ч санаанд орохооргүй өмхий муухай үгээр чамайгаа хаа ганц утаад байдаг, тэр одоо юу юм болоо? Хүн бүхэн адилхан байддгийм болуу, эсүүл би тэнэг болохоороо ийм юм болуу? Дахиад би чамайгаа гомдоохгүй гэж амлая гэсэн уруул тэр үгийг давуулахгүй байна. Ухаангүй тэнэг толгойгоо мэддэг болохоор тэрийм байлгүй. Гэхдээ л, Би чамдаа хайртай. Зүгээр л миний дэргэд бай л даа. Хажууд минь, гараас минь хөтлөөд л, тэгээд л байж бай тэх үү? Нуруунд чинь зүүгдэе, гаран дээр чинь тэврүүлж явъя, хоолыг минь халбагадаж өг, хувцсыг минь өмсүүлж өг гэсэнгүй. Тэгэх ч гүй. Зүгээр л гараас минь бариад л хажууд минь, над руу хараад л сууж бай л даа тэхүү? Санаад байна. Санаад л байхийм даа...

Морьтон бүсгүй

2008 оны 06-р сарын 27 Нийтэлсэн First Love
Залуу насны хорвоогоор зайж явсан миний Зам мөрийг хөндлөн чагт тавин дарах шиг Монгол түмний жавхаа явган надад хүндэднэм Морьтой нэгэн бүсгүй дайрчих шахаад өнгөрлөө. Хар суран жолоог тас атгасан бүсгүй Хасаг ташуур шиг харцаар нүүр ороолгоод өнгөрөв Хангал тарган морины гучин градус ташааг Хагас тохой ташуураар зад гуядаад өнгөрөв Өлмийдүү жийсэн дөрөөнд нь нар тусаад ойхдоо Өнгө аархал хоёроор хамар сөргөх шиг санагдав Өндөр хээр морьтны нь давхиа доороос дэгдсэн Өлөн тоос нь намайг буурал болтол дарав. Шаавай төрсөн бүсгүй намжир хаян одохдоо Шантгардуухан хамраараа нарыг өргөх шиг үзэгдэв Шар дурдам бүсээр хүрэн торгыг ороосон нь Шармал алтан цалмаар зүрхийг уургалсан мэт харагдав. Эрчлэн хийсэх газар морины сүүл хоёр Эртний дайчин гүрний жанжин туг шиг сүртэй Эмэгтэй төрсөн атлаа эр л морийг захирсан нь Эрцүүл биднийг ялгаагүй унаад гуядсан шиг дүртэй. Хүрэн торгон дээлийн чинь сэжүүрийг нөмөрье гэвэл Хүүхэн чамайг гүйцэх унаагүй юм шиг байна уу. Хүлэг цуцах газар шүлэг цуцаа гэж үү Хүсэл цуцах алсад бие чинь хүрээ гэж үү.

Онигоо - Согтуу

2008 оны 06-р сарын 26 Нийтэлсэн First Love
Битүү тойрог Амьд явахаар уумаар санагдаад уучихаар амьд явмаар санагдаад... Том болсон хүүхэд 4-н настай хүүхдүүдийн цэцэрлэгт шинэ жилийн баяр тэмдэглэж байв. Өвлийн өвгөн. -Өвлийн өвгөн аав нь цас мөсний орноос айл айлын хүүхдүүдэд бэлэгээ тараасаар ирлээ гэж хэлтэл. Сэк хүү ээждээ. Энэ Дорж ах ингээд л тэнээд л архидаад л яваад байх юм. Одоо бүүр зүсээ хувиргачихаж дээ. Удахгүй авгай нь ихээд бөөн хэрүүл болно. Гэртээ харъя ээж ээ гэж ээ. Архичин нэгэн архичин явж байгаад хүнтэй таараад өө дүмэн чи яагаад байна аа би чамайг ална шүү гэхэд чи одоо яагаад байгаа юм архичингуй чи өдөөд байна уу ай хөөё үгүй гэж гэж архичин хэлэхэд нөгөө залуу тэгээд яагад байгаа юм гэхэд архичин тэгэд харин өдөөд байна шүү дээ гэв хэхэхэхэхэхххххххххххххххххххххх ...араатан бишдээ Чапаэв Пэтка 2 цагаантний нэгэн офицэрийголзолжээ....Наадхаа сайн байцааж нууцийг мэдээд надад илтгээрэй!...унтаад өгчээ өглөө ни Пэтка...Василий Иванич ! гүргэр цагаантан байна!гэтэл -чи бууны цүмбээр сүмбдэв үү? _тэгсэн ,Хумасны завсараар хадаас шаав уу?- тэгсэн, а тэгвэл амруу ни архи сайн цутгаад өглөө ни шарийг ни тайлахгүй байж үзэв үү ? гэтэл Василий Иваничаа! Арай ч дээ Бид араатан биш дээ? гэжээ. ном уншсан нь Гэр рүүгээ согтуу сажлах нэгэн эр эхнэрээсээ архи ууснаа нуух аргаа олж ядан: -Гэртээ ороод шууд ном уншаад суучихъя. Ном уншиж байгаа юм чинь эрүүл байна гээд бодох байх гэсэн согтуу хүний "сохор ухаан" сийлэхээр шийдэв гэнэ. Тэгээд санаснаараа хийгээд сууж байтал эхнэр нь нөгөө өрөөнөөс орж ирээд: -Чи энд юу хийж байгаа юм бэ? -Ном уншиж байна гэтэл: -Мэдрэлийн өвчтэй болчихоо юу, наад чемоданаа хаагаад явж унтаач гэжээ. мод Хүү нь ааваасаа асуув -Ааваа согтох гэж юу юм бэ? Аав -Тэр 2 модийг 4 болгож харахийг хэлдгийм хүү минь. Хүү-Тэнд чинь 1 л мод байна ш дээ гэр лүүгээ харьсан нь нэгэн залуу эхнэр лүүгээ утасдан хайр нь таxинд суугаад хариж байнаа, Алив жолоочоо баруун гар тийшээ эргээрэй Урд сууж байсан хүн танийг эржүүлэх рүү аваачиж байна гэжээ, гэр лүүгээ харьсан нь нэгэн залуу эхнэр лүүгээ утасдан хайр нь таxинд суугаад хариж байнаа, Алив жолоочоо баруун гар тийшээ эргээрэй Урд сууж байсан хүн танийг эржүүлэх рүү аваачиж байна гэжээ, 3 тамирчин америк хятад монгол 3 архи уух тэмцээнд оржээ. Эхлээд америк гарлаа, шүүгч монголыг харсанаа монгол хүн эх орноосоо авчирсан нэрмэлээрээ бэлтгэлээ хийж байна гэжээ. Тэгээд америк архиа уужээ. 12 шанага архи уугаад тасраад унав. Тэгээд монголруу хартал бас л нэрмэлээрээ бие халаалтаа хийж байв. Тэгээд хятад гарчээ гараад 24 шанага архи уугаад тасраад унав. Тэгээд монгол руу хартал бас л бэлтгэлээ хийж байв тэгээд монгол эрийн цаг болов. Монгол эр гараад 36 шанагыг уугаад тасрав. Шүүгч хэлэв: - Тасарсан шанаганы ишийг гагнатал монгол бэлтгэлээ хийх боллоо... Одоо хэрэггүй тэгэх үү? Эргүүлийн хэдэн цагдаа шөнө дөлөөр гэртээ харихаар явж байтал байрны гадаа согтуу эр хэвтэж байгааг харав. Жуликт хиймээр байвч нэг согтуугаас болж цаг алдахыг хүссэнгүй, гэр нь ойр байвал оруулж өгчихөөд явахаар шийджээ. -Хөөе, хөөе та сэр. Сэрээч ээ хөөш. Чи гэр чинь энэ байранд байдаг уу? -Мнхх... -Хэдэн давхарт юм бэ? 1,2,3,4,5,6... -Мнхх... -За алив хаалгаа заагаадах? Энэ мөн vv? -Мнхх... Цагдаа нар хаалгыг нь онгойлгоод согтуу эрийг түлхэж оруулчихаач бууцгаалалаа. Гараад иртэл нөгөө согтуу нь орцны өмнө яг өмнөх шигээ хэвтэж байна гэнэ. Ахиад дамнаж аваад зургаан давхарт гарч, нөгөө хаалгыг нь нээгээд түлхэж оруулчихаад буугаад ирэв. Гэтэл нөгөөх нь бас л орцны өмнө яг өмнөх шигээ хэвтэж байх юм гэнэ. Цагдаа нарын уур нь хvрч чирсээр дээшээ гартал согтуу эр: -Хөөш, залуучууд аа одоо хэрэггvй л дээ тэгэх үү. Энэ чинь баригдаж дуусаагvй байшин байна ш дээ гэж гуйх нь тэр. Одоо хэрэггүй тэгэх үү? Эргүүлийн хэдэн цагдаа шөнө дөлөөр гэртээ харихаар явж байтал байрны гадаа согтуу эр хэвтэж байгааг харав. Жуликт хиймээр байвч нэг согтуугаас болж цаг алдахыг хүссэнгүй, гэр нь ойр байвал оруулж өгчихөөд явахаар шийджээ. -Хөөе, хөөе та сэр. Сэрээч ээ хөөш. Чи гэр чинь энэ байранд байдаг уу? -Мнхх... -Хэдэн давхарт юм бэ? 1,2,3,4,5,6... -Мнхх... -За алив хаалгаа заагаадах? Энэ мөн vv? -Мнхх... Цагдаа нар хаалгыг нь онгойлгоод согтуу эрийг түлхэж оруулчихаач бууцгаалалаа. Гараад иртэл нөгөө согтуу нь орцны өмнө яг өмнөх шигээ хэвтэж байна гэнэ. Ахиад дамнаж аваад зургаан давхарт гарч, нөгөө хаалгыг нь нээгээд түлхэж оруулчихаад буугаад ирэв. Гэтэл нөгөөх нь бас л орцны өмнө яг өмнөх шигээ хэвтэж байх юм гэнэ. Цагдаа нарын уур нь хvрч чирсээр дээшээ гартал согтуу эр: -Хөөш, залуучууд аа одоо хэрэггvй л дээ тэгэх үү. Энэ чинь баригдаж дуусаагvй байшин байна ш дээ гэж гуйх нь тэр. СОГТУУ ЭР Согтуу эр мориндоо морьдох гэж vйлээ vзнэ. Яаж ч хичээсэн морьдаж чадахгvй байв. Тэгсэн согтуу хvн сохор ухаантай гэгчээр шvдтэг бурхад сахиусынхаа нэрийг ээлж дараалан дуудаж залбирч эхлэв. -Ум мааний бадмий хум Манзушир бурхан минь туслаж хайрла. Ум пад суухай баян Намсрай минь тэтгэж хайрла. Мааний хум Арьяабал тэнгэр минь тэтгэж туслаач гэж залбирч дуусаад бvх хvчээ шавхан мордохоор зvтгэтэл хvчээ буруу тооцон морин дээгvvрээ даваад цаана нь уначихав. Тэгснээ босч ирээд: -Ээ та нар одоо балай юм шиг бvгдээрээ зэрэг тvлхээд байхаараа яадаг юм бэ гэж vглэн хувцсаа гєвөв, бөөс хоёр бөөс бааранд ороод архи ууж нэг нь тасарчээ,эрүүл бөөс нь согтуугаа үүрээд явж байтал замд нь нэг бөөс тааралдаад бөөстсөн бөөс байна гэж ээ. хэ хэ Хөрш айлын эзэгтэй нар уулзжээ. -Танай муур дандаа орилах юм аа. -Аргагүй ш дээ би өдөр болгон усанд оруулдаг. -би ч бас усанд оруулдаг.Тэгтлээ орилдоггүй л дээ -Та муураа мушигдаггүй юм байна ш дээ гэжээ. хэ хэ хххххэээээээээ Хар тамхи Хар тамхи... Цагдаа хар тамхичин залууг амьтны хүрээлэнд явж байхад барьжээ. - Хар тамхи хэрэглсэн үү? - Yгүй чиш - Шалганаа -За энэ торонд ямар амьтан сууж байна? Цагдаа кенгуруг заав. - 35-45 орчим настай туулай л байна ш дээ. Чукча гэж Чукчаг шүүх шүүх хурал болж байв. - Чукча чи яагаад Иваныг алж байгаан бэ ? - Иван манай эхнэрт буруу юм зааж өгсөн юм. - Ямар буруу юм бэ? - Тамхыг л татдаг болохоос хэзээ боов татдаг байсан бэ ? Манай эхнэрт боов татахыг зааж өгсөн юм. Нүцгэн хүүхэн Нэгэн таксинд нүцгэн эмэгтэй суув. - Жолооч нэг л биш хараад байгааг анзаарсан эмэгтэй - Ингэхэд та нүцгэн эмэгтэй хараагүй юм уу гэж уцаарлахад - Жолооч нүцгэн эмэгтэй харсан нь ч харсан гэхдээ мөнгөө хаанаасаа гаргаж ирэх бол гээд л.., хэлмэгдсэн хүүхэн согтуу залуу шалбааган дээр хэвтэж байтал нэгэн эмэгтэй хажуугаар нь өнгрөх гэтэл согтуу эр чи өөрөө гахай гэж. Эмэгтэй гайхан би таньд юм хэлээгүй шүү дээ гэхэд согтуу эр чи намайг дотроо муу гахай гэж бодож байгаа гэж гэнэ. Хиам Өглөө. Шартаж үхэхээ шахсан хоёр баагий.Дотроо засмаар байдаг, өлөн гэдэс өвчүүтэйгээ наалдах гэсэн байтал хөргөгчинд нь ганц годгор хиамнаас өөр зүйлгүй. Гэтэл арай сэргэлэн баагий нь ганц годгор хиамаа шүүрэн аван: -Надад нэг мэргэн санаа төрлөө. Гаръя бааранд оръё гэсээр нөгөөхөө дагуулах гарав. Гараад хамгийн анх таарсан бааранд орж ууж, идэх юм захиалж дотроо засаад, ходоодоо ч дүүргээд авав. Тэгтэл сэргэлэн нь өмднийхөө дэлгүүрийг тайлснаа годгор хиамаа хийгээд: -Алив, өвдөглөж суугаад энэ хиамыг хөхөөрэй гэх нь тэр. Нөгөөх нь мэдээж: -Юу хуцаад байгаа новш вэ гэж анхандаа уурлав. Сэргэлэн нь: -Хар мангар аа ууж идсэн юмныхаа төлбөрийг хийсэнгүй гэж хэмх балбуулаад дараа нь жүүликт орох гээгүй л юм бол хөх гэв. Ингээд нөгөөх нь аргагүйн эрхэнд найзынхаа өмнө өвдөглөж суугаад дэлгүүрийнх нь засвар шургуулсан годгор хиамыг хөхөж эхлэх нь тэр. Тун удалгүй бармен нь нөгөө хоёрыг харснаа нүд орой дээрээ гарахаа шахаж: -Аа муу өөдгүй балиар, заваан, лалар гомо нар одоохон эндээс зайлахгүй бол эхээс төрсөн газар руу чинь буцаагаад чихнэ шүү гэсэн утгатай аймаар үгээр заналхийлэн тооцоо хийх ёстойг нь мартан хөөх нь тэр. Мань хоёрт энэ л хэрэгтэй байсан болохоор үтэр түргэн арилаад өгөв. Энэ мэтээр тэр хоёр тэр өдөртөө долоон баарыг мурьсны дараа хөхдөг нь: -Хөөх, санаандгүй сохор зоос ч төлөлгүй сайхан уулаа. Нэлээд муудаж байна, өвдөгч өвдөөд эхэллээ одоо болих уу гэв. Хариуд сэргэлэн нь: -Нээрээ хамаагүй даврах хэрэггүй. Больё. Тэгээд ч би гурав дахь баарнаас гарч яваад хиамаа гээчихсэн юм чинь гэх нь тэр. Үйлдвэрлэгчид Шүхэр үйлдвэрлэгч нар бороотой зун болоосой гэж залбирдаг. Шаахай үйлдвэрлэгч нар хуурай зун болоосой гэж залбирдаг. Ундаа, пиво үйлдвэрлэгч нар халуун зун болоосой гэж залбирдаг. Харин архи үйлдвэрлэгч нар л залбирах завгүй. Тэд үйлдвэрлээд л байх хэрэгтэй. хихихи Согтуу эр машины түлхүүр барьсаар баарнаас гуйван гарч ирлээ. Хэд алхтал цагдаатай мөргөлдчихөв. Согтуу хүн сохор ухаантай гэдгээр ухаан сийлж: -Цагдаа, дөнгөж сая эндээс миний машиныг хулгайлчихлаа. -Тийм үү. Та машинаа хамгийн сүүлд яг хаана байхыг нь харсан бэ? -Энэ түлхүүрийг төгсгөл дээр л өлгөөтэй байсан ш дээ. -Ойлгомжтой. Та надтай цуг хэсэг рүү явна уу? Тэнд очиж мэдэгдэл бичих хэрэгтэй байна. Гэхдээ та юуны түрүүнд өмднийхээ дэлгүүрийг татчихвал зүгээр байна даа. Үүнийг сонссон согтуу эр онгорхой дэлгүүрээ харснаа муухай дуугаар: -Өө, энэ хар даа. Миний найз хүүхнийг бас хулгайлчихсан байна ш дээ гэж орилох нь тэр. толи 1согтуу гэртээ ирээд үүдний өрөөндөө хувцасаа тайлчаад өрөөрүүгээ явахдаа гэнэт тольний хажууд зогсоод: -байз байз байз надтай хэн ирээ вэ эхнээр нэг л таньдаг царай.. зангиа -Чи өглөө ажилдаа явахдаа зангиагаа яаж сонгодог вэ? -Урьд орой нь уучихсан бол сэрэнгүүтээ шууд гартаа таарсныг нь шүүрч аваад зүүдэг. -Харин эрүүл босвол? -Өглөө эрүүл сэрэх тоолондоо ганцхан зангиатайгаа санадаг юм. хундаганы үг Шөнө. Дөрвөн өвгөн архидана. Мэддэг бүх хундаганыхаа үгийг хэлээд дуусчээ. Гэтэл нэг нь удаан гэгч нь зогсож байснаа: -Эртээ урьдын цагт нэгэн гүнж амьдардаг байжээ гэж ирээд л эхэлжээ.-Гэтэл нэгэн удаа гүнж жирэмсэлжээ. Эцэг нь хэн болохыг хэн ч мэддэггүй. Хэсэг байж байснаа ахиад жирэмслэж. Хаан аав нь уурлаж гүнжийг гэрийн хорионд оруулав. Гэтэл гүнж ахиад жирэмсэн болчихож. Гэрийн хорионд байгаа хааны охиныг жирэмслүүлдэг зоригтой эр огт байж боломгүй мэт байвч охин жирэмсэн болохоор яалтай ч билээ. Хаан аав нь бүр ч ихээр уурлаж охиноо өндрөөс өндөр цамхагийн хамгийн дээд давхарт нь хориод, эмэгтэй харуулаар мануулжээ. Гэтэл 2 сарын дараа гүнж ахиад л жирэмсэн болчихсон байж гэнэ. -Хөөе Балдан гуай одоо болих юм биш үү, хундага барьсаар гар чилж, ам хатаж гүйцлээ. -За тэгэхээр бүгдээрээ энэ хундагыг дээвээр дээр суудаг Карлосон гэдэг сайн эрийн төлөө барьцгаая. согтуугийн санаа 2 согтуу нөхөр өвөл гудамжинд өлсөөд явж байтал урд нь 1 шилтэй бөөлжис байхийг олов. Тэгээд 1 согтуу нь нөгөөхөө чи эхлээд идчих гэв. Хэлсэн ёсоор өлсөж байсан согтуу нөхөр бүгдийг нь идчихэв. Гэтэл нөгөө ни чи яасан балиар юм бэ хажуудах баастай нь цуг идчихлээ ш дээ гэв. Тэгтэл нөгөө бөөлжисийг идсэн согтуу нөхөр нь бөөлжөөд гаргатал доор нь шилээ тосч аваад: Ингээд халаагаад иддэг байхгуй юу гэв. Хоол ба архи Ходоодон дотор хоол сууж байтал 1000 гр пиво орж ирээд - Хоолоо, жоохон цаашаа суучих гэхэд хоол ярваасхийгээд цаашилж гэнэ. Гэтэл 100 гр архи орж ирээд - Хоолооо цаашилчих гэтэл хоол - За одоо болоо, би гарлаа гэж уурлажээ. хи хи Нэг согтуу эр гудамжиний нөгөө тал хаана байдаг вэ гэж асуухад хүмүүс түүнд зааж өгөв -Эд лав галзуурсан байх тэнд очихоор энд байгаа гээд байдаг. согтуу Нэг согтуу замд тааралдсан хүнээс миний духан дээр хэдэн булдруу байна гэж асуужээ. тэгхэд тэр хүн гурав гэжээ. -аан тэгвэл хоёр шонгийн дараа гэртээ очих юм байна. хуримын өдөр Эхнэр нь программист нөхрөөсөө асууж байна гэнэ: -Хайрт минь бид хоёрын гэрлэлтээ батлуулсан өдөр хэзээ болохыг чи санаж байна уу? -Санахаар барах уу? Миний антивирусын лицензийнх нь хугацаа дуусаад яг гурав дахь хоног дээр нь... согтуу нэг залуу согтуу явж байгаад би эхнэртэй хүн гэж ойролжээ тэгсэн чинь нэг залуу хоое залуу чи согтуу юмуу гэжээ батаа Нэг залуу 7 хоног тасралтгүй архидаж гэнэ. Тэгээд нэг өдөр гэртээ ирээд толиныхоо өмнө зогсов,зогсоод л байж гэнэ!!!!!Гэнэт ээж нь: -Батаа миний хүү хоолоо ид гэтэл өнөөх залуу: -Өө,тийм нээрээ Батаа ш дээ!!!!!!!! хэмээн уулга алдав. хэ хэ Нэг өдөр нэг хүн хөөе жаалаа надад нэг онигоо хэлээд өг гэжээ. тэгсэн чинь нөгөө жаал та өөрөө онигоо гээд инээж гэнэ. хэ хэ Гараа өргө -Зогс гараа өргө,нөгөө гараа өргө,хөлөө өргө, нөгөө хөлөө өргө.Босоочээ яагаад хэвтээд байгаа юм бэ! Архичин эр Архи ховор үе. Шартсан эр эмийн санд ороод спиртээр найруулсан гурван тариа авав. Гэртээ ирж хагалж уухад аятайхан болжээ. Гэтэл гэнэт хамаг бие нь өвдөөд эмч дуудав. Эмч ирээд уусан тариаг нь үзсэнээ - Мөд гайгүй болох байхаа. Та чинь төрөх үед эмэгтэйчүүдийн аарцагийг тэлүүлэх зорилгоор гурван дуслаар таридаг тариаг уучихсан байна шүү дээ гэжээ

Онигоо - Сургууль дээр

2008 оны 06-р сарын 26 Нийтэлсэн First Love
Болдоггүй хүү нэгэн хүүг багш нь чи маргааш хичээл дээрээ таван өгүүлбэр зохиож ир гэжээ хүү ээжээ та надаа нэг өгүүлбэр зохиож өгөөч гэхэд ээж нь: битгий энэ тэрүүгээр солиотой юм шиг яваад бай номхон зогсож байгаад сонсвол сонс гэж хүү өгүүбэрийг бичиж гэнэ. хүү: ааваа та надад нэг өгүүлбэр зохиож өгөөч гэхэд аав нь: "утсаар ярьж байжээ" за яахав чи их далчигнаж байна аа айн би чиний хандийг дарах хэдэн үг тэгж байгаад хэлнэ гайгүй гэхэд хүү биччихэж хүү: ахаа та надад нэг өгүүлбэр зохиогоод өгөөч гэж ах нь: "хар тамхи татаж байж" хэрвээ би чамд энэ өгүүлбэрийг хэлвэл чи надад нэг аятайхан хүүхэн авчирч өгөөрэй гэжээ хүү ахийнхаа хэлсэн өгүүлбэрийг бичээд эгчдээрээ очиж гэнэ. эгч нь: "сэкс фото авч байж гэнэ" эгч нь: хэнд ч битгий хэлээрэй зүгээр л юу ч болоогүй гэж бод гэж гэнэ дараа нь дүүдээрэй очиж гэнэ дүү нь: ахаа бөгс арчаад өг гэж тэгээд хүү хичээлдээрээ очоод зохиосон өгуулбэрээ уншиж болж. багш: за одоо унш гэхэд хүү: битгий энэ тэрүүгээр солиотой юм шиг яваад бай номхон зогсож байгаад сонсвол сонс гэж багш: чи чинэ багшийнхаа өмнөөс юу гэнээ гэхэд хүү: за яахав чи их далчигнаж байна аа айн би чиний хандийг дарах хэдэн үг тэгж байгаад хэлнэ гайгуй багш:би чамайг өгүүлбэр бичиж ир гэсэн болхоос биш надтай хэрэлдэх юум сур гэж хэлээгүй юмсан. дахиад тийм юм унших юм бол би чамайг даа хүү:хэрвээ би чамд энэ өгүүлбэрийг хэлвэл чи надад нэг аятайхан хүүхэн авчирч өгөөрэй багш:ӨӨӨӨ за за би чамайг захирал д хэлэхгүй бол болохгүй нь дээ гэхэд хүү:хэнд ч битгий хэлээрэй зүгээр л юу ч болоогүй гэж бод багш; хэнд ч битгий хэл гэнээ би чамайг захиралд оруулж өгнө гэж гэнэ захирал: за энэ яасан хүүхэд билээ гэхэд хүү: ахаа бөгс арчаад өг гэж битгии хог хаяарай Оюутны байран дахь зарлал -Эрхэм оюутнууд минь хогоо битгий цонхоор хаяарай, та нарын хаясан хогийг хүүхдүүд олж аваад агаарийн бөмбөлөг шиг үлээж тоглоод явж байна. 3 авлаа Шалгалтын дараа -За яав, хэд огов? 3 өглөө, эхлээд 5 авъя гэж бодож байснаа 3 өгчихлөө. Үлдсэн мөнгөнд нь пиво авч ууцгаая! даруулга байгаа юу Оюутан шалгалтын өмнө "Шалгалтаа өгчихвөл тасартлаа уунаа,.. өгөхгүй байсан ч уунаа".Дараа нь бодож байна:" Ер нь уух л юм чинь нэг юм авчихая гээд аваад сургууль дээрээ ирэв.Архиа дотор кармандаа хийчэхсэн, гар хол нь салганаад л байна гэнэ.Билетээ сугалчихаад газар унагачихав.Тонгойх гэтэл каарманд хийсэн архи нь саад болоод байна гэнэ.Арай ядаж тонгойж аваад бостол багш нь: -Даруулга байгаа юм уу? Оюутан: -Байхгуй Багш: -Тэгвэл 4. Зарлал их сургуулийн үүдэн дэх зарлал "Шалгалт явагдахгүй, бүх билет зарагдсан" морины хуч Багш шалгалтан дээр оюутнаас асууна. Багш(Б):-Морины хуч гэж юу вэ? Оюутан(О):-Энэ бол 1 кг жинтэй, 1метрийн өндөртэй морины хүчийг хэлнээ. Б:-Та тийм морь хаана хараав? О:-Энэ морь харагддаггуй, бүх дэлхийн хэмжүүрийн нэгж юм л даа. Шалгалт Оюутан шалгалтан дээр нэг билет сонготол мэдэхгуй асуулт байв.Дахиад л өөрийг авлаа. Бас л мэддэггүй. Дахиад л авлаа. Иймэрхүү байдлаар нилээд хэдэн билет авч үзэв.Тэгтэл багш дүнгийн дэвтэр дээр нь "3" гээд тавьчихав.Бусад оюутнууд гайхан: -Та яалаа гэж ингэж байгаа юм бэ? Багш: -янз бүрийн юм хайгаад л байна гэдэг чинь ямар нэгэн юм мэдэж байна гэсэн үг биздээ!! нийтийн байр нийтийн байранд -Та нар идэж уух юмаа хаана хадгалдаг вэ? Ходоодондоо!! ширэнгэ Хичээл дээр Багш: -Хүүхдүүдээ тог хаанаас авдаг вэ? Вовка гараа өргөөд: -Ширэнгээс! Багш: -Чи яагаад тэгж бодоов? Вовка: -Аав өглөө сахлаа хусах гэж байхдаа "Дахиад л энэ хэдэн сармагчин шиг юмнууд тог таслаад хаячихаж" гэж хэлсэн. Вовка Багш: -Вовка чи яагаад хичээлд хоцров? Вовка: -Хичээлд явж байсан чинь бүлэг хулгайчид таараад... Багш: -Тэд нар тэгээд чамайг яав? Вовка: -Тэд нар харин гэрийн даалгавраа хийсэн байсан дэвтэр хулгайлчихсан. Багш Багш Вовкагийн аавтай уулзаад яриж байна гэнэ. Багш: -Уучлаарай намайг ийм юм яриж байгаад, гэхдээ Вовкагаас муухай үнэр үнэртээд байдаг боллоо! Аав: -Вовкаг та үнэрлэх гэж суулгадаг юм уу, сургах гэж суулгадаг юм уу? шалгалтын өмнө Проффесор оюутнаас сууна. Профессор: -Юундаа ингэтлээ сандраав, миний асуултнаас айгаа юу? Оюунтан: -Үгүй ээ, өөрийнхөө хариултнаас л айж байна Ял 1-р ангийн хүүхдийг багш нь анги руугаа чирээд явж байв. Хүү: Хашгиран, би яалаа гэж 11 жилийн ял авч байгаа юм бэ. Уйлсан шалтгаан Нэг оюутан нийтйин байрандаа ирсэнд хамт амьдардаг оюутан охин нь уйлж байна гэнэ. - Яагаад чи уйлаад байгаа юм бэ? - Би эцэг эхдээ компьютер авах мөнгө явуулаач гэж захиа бичсэн юм. - Тэд чинь тэгээд татгалзаа юу? - Бүр долоон дор. Тэд надад компьютер явуулсан байна. оюутан оxин шинэ оюутан оxин нь аав,ээждээ би жирэмсэн болчиxжээ. Эцэг нь xэн юм тэгээд? xэлxэд инээдэмтэй юм. Би үнxээр мэдэxгүй л дээ тэр орой би xарааний шилээ гэртээ мартаад очсон юм. Үдэшилгийн сүүлчээр диско болж бүр xаранxуй болоод бүгд л xалчиxсан байсан . тэгээд тэд xэдүүлээ байсан........

Хєгжилтэй онигоонууд

2008 оны 06-р сарын 26 Нийтэлсэн First Love
Зурагтаар “Камертон”-ы Болдын дуу гарахад охин “Миний Болдоо” гээд л бөөн баяр болжээ. Удалгүй эгч нь Болдын дууг аялахад охин, -Та яагаад миний Болдын дууг дуулаад байгаа юм бэ? -Болдоггүй юм уу? -Болохгүй ээ. Би Болдыг хэнтэй ч хуваалцахгүй шүү. *** *** *** *** Багш сурагч охиноос -Би чамд нэг хэрэм өгье. Дараа нь хоёрыг, дараа нь гуравыг өгсөн бол нийт хэдэн хэрэм болох вэ? гэж асуужээ. -Долоо -Анхааралтай сонс. Эхлээд нэг, дараа нь хоёр, сүүлд нь гурван хэрэм өгсөн бол хэд болох вэ? -Долоо -Хн. Арай өөрөөр үзье. Нэг алим, нэмэх нь хоёр алим, нэмэх нь гурван алим нийт хэдэн алим болох вэ? -Зургаа! -Ашгүй минь дээ. Харин нэг хэрэм дээр хоёр хэрэм, тэгээд гурван хэрэм хэд болох билээ? -Долоо! -Яагаад долоо гэж? -Надад, манай гэрт нэг хэрэм амьдарч байгаа юм чинь... *** *** *** *** Н.Энхбаярын шvvх хурал Ерөнхийлөгч Н.Энхбаяр машинтайгаа хурд хэтрvvлэн яваад нэг доор 2 хvн мөргөчихжээ. Удалгvй шvvх хурал боллоо. Ерөнхийлөгч Дээд Шvvгчээс тодруулга авч байна. Шvvгч: За тэр эхэлж мөргvvлээд таны машины урд талын цонхыг цөмлөөд ороод ирсэн нөхөрт бусдын эд хөрөнгийг санаатайгаар сvйтгэж, мөн машин хулгайлах гэж оролдсон хэргээр 3 жил ... Аа тэр мөргvvлээд 10-аад метр газар vсэрч бутан дунд унасан тээгэлж амьд гарсан нөхрийг, ... ммм, ... хэргийн газраас зугтах гэсэн оролдлого хийсэн хэмээн 4 жил хэмээн ялласугай! *** *** *** *** Цахилгаанчин Хvний мууд дуртай Хvйтэн цэвдэг цахилгаанчид Хоёр гаргvй эрийн гэрт Халтуур хийгээд явахдаа Алга ташилтаар асдаг асаагуур зоосон байжээ. *** *** *** *** Дадлагын оюутан эмчээсээ: - Багш аа. Та яагаад євчтєн vзэх бvрдээ "ямар хоол иддэг вэ?" гэж асуудаг юм бэ?"Онош тогтооход идсэн хоол тийм чухал байдаг юм уу? - Vгvй хvv минь. Vзvvлсний хєлсєнд хичнээн тєгрєг шомбодож болох нь вэ гэж тооцоход чухал байдаг юм байхгvй юу. *** *** *** *** Гахайнууд Энхбаярыг тойроод Энхбаяр хөдөө ажлаар явж . Тэгээд гахайн ферм дээр очиход нь сэтгvvлчид зургийг нь авчээ. Тэгээд тэр зургандаа ямар гарчиг өгөхөө ярилцжээ. " Энхбаяр гахайн дунд" ," Гахайнууд Энхбаярийг тойроод" гэх мэтээр олон нэр сэдсэн боловч аль нь ч таарсангvй. Тэгээд хамгийн сvvлд ингэж шийдэж гэнэ. " Баруун талаасаа гурав дахь нь Энхбаяр *** *** *** *** - Ерєнхийлєгч нь зарим ардыгаа араандаа зууна гэж юу гэсэн vг вэ? - Албан тушаал яаж єєрчлєгдсєн ч нохой нохойгоороо л vлдэнэ. *** *** *** *** Yнэгний анчин Батаа Батаа vнэг хєєж байлаа, Галлаад галлаад, оногдсонгvй... Аргаа барсан Батаа: сэнсээрээ цохь, сэнсээрээ цохь... Yнэг бултсаар... Батаа: - дээр нь дэвс, дээрээс нь дараад уна, Батаа онгоцоороо vнэг дээр хєрвєєсєн боловч хохирогч vнэг бултаж гараад зугтаажээ... *** *** *** *** - Монгол улсын иргэн МАХН-ын гишvvн иргэн vгээ чєлєєтэй хэлж болох уу? - Болно оо. Хэрвээ тэрээр хилийн чанадад хараар болон ногоон карт хожоод яваа бєгєєд нутагтаа буцаж очих бодолгvй байгаа бол... *** *** *** *** Хvv ааваасаа асуув. - Аав аа. Засгийн газрын vvдэнд яагаад харуул зогсдог юм бэ? - Хулгайч, дээрэмчид, луйварчдыг нэвтрvvлэхгvй гэж. - Гадагш нь уу, дотогш нь уу? *** *** *** *** Багабанди ерєнхийлєгчийн утас дуугарав. - Нөхөр Багабанди. Энд тантай тун адилхан нэг хvн байна. - Бууд! - Гэхдээ сахлыг нь хусчихвал өөр болчихно шvv дээ. - Өө тиим. Сайхан санаа байна. Сахлыг нь хусаад бууд! *** *** *** *** МАХН, АН-ын хоёр дарга холын зайд уралджээ. АН-ын дарга тvрvvлж МАХН-ын дарга сvvлджээ. Энэ тухай АН-ын хэвлэлд: - Гvйлтийн тэмцээнд АН намын дарга Ц.Элбэгдорж тvрvvлж, МАХН-ын дарга М.Энхболд хамгийн сvvлд ирэв. МАХН- ын хэвлэлд: -Гvйлтийн тэмцээнд нөхөр М.Энхболд хоёрдугаар байр эзлэж Ц.Элбэгдорж сvvлээсээ хоёрт ирэв гэж тус тус бичжээ. *** *** *** *** -Єєрийгєє ерєнхийлєгч гэж солиороод байсан євчтєн яаж байна ? -Арай гайгvй ээ. Одоо єєрийгєє ерєнхий сайд гэдэг болсон. *** *** *** *** Мєрийн хєтєлбєрт нь тусгагдаагvй л бол намууд ямар ч шударга бус зvйлийг хараан зvхэж чаддаг. *** *** *** *** Архинд донтох євчтэй хvмvvс єглєє нь шартаад vхэхээ шахдаг бол эрх мэдэлд донтох євчтэй хvмvvсийн «буянаар» бvхэл бvтэн улс єглєє болгон л шарталттай явдаг. *** *** *** *** Статистик судалгаанаас vзвэл санал асуулгад оролцсон 100-н хvний 90 нь засгийн газрын бодлогыг сайшааж, харин арав нь бvрэн дэмжиж байгаа юм байна. Харамсалтай нь vлдсэн 2.5 сая хvнээс нь хэн ч ямар ч асуулт асуугаагvй байна. *** *** *** *** Шинэ хуучин шилийн сайн эрсийг дуурайж орчин vеийн малын хулгайч луйварчид шилийн богд дээр гараад тангараг єргєхдєє тоорой банди, тогос чvлтэм, чvлтэмийн улаан, намбарын энхбаяр, меиэгомын энхболдоо сонс гээд л хэлдэг болж гэнэ *** *** *** *** Засгийн газар сайн ажиллаж байна аа. Харамсалтай нь ард тvмэн тааруухан аж тєрж байна. Яагаад? Яагаад гэвэл ард тvмэн засгийн газарт ажилладаггvй болохоор. *** *** *** *** Сонгууль болохоос ємнє ирээдvйн ард тvмний тєлєєлєгчид нь vхэн vхтлээ ард тvмнийхээ тєлєє байж, чадах чадахгvй бvхнээ сонгогчдынхоо тєлєє хийнэ гэж амлацгаадаг. Харин сонгуулийн дараа ард тvмэнд зориулж 1,2,3,4,5 гэсэн нууц кодтой тєлєвлєгєєгєє хэрэгжvvлж эхэлдэг. Нууц коодыг тайлбал: 1 хvний цалинг 2 хvнд єгч 3 ээлжээр ажиллуулан 4 жилийн дотор 5 жил идэх юмаа хийлгэж авна даа. *** *** *** *** Жуулчин хєтлєгчєєсєє асууж байна гэнэ. -Уучлаарай танай энэ хєшєєн дээр чинь хаан чинь яагаад ийм сонин байдалтай байгаа юм бол? -Нєгєє юу л даа. Хааныг морь унаж байгаа байдлаар нь харуулах ёстой байсан ч хотын захиргааны гаргаж єгсєн мєнгє морины хєшєєнд нь хvрээгvй юм. *** *** *** *** Дэлхийн бvх армид Хятадтай дайн хийвэл олзны хvн авахгvй, бууж єгсєн болгоныг буудаж алах гэсэн нууц тушаалтай байдаг гэсэн.Харин Монголчууд энхийн цагт хvртэл хятадуудыг ажилчин болоод боссоор бєєнєєр нь оруулж ирдэг. *** *** *** *** Монголд сонгууль дууссан чинь бензин, талх, цахилгаан, усны vнэ нэмэгдээд тэнгэрт хадчихлаа. Болдог бол ахиад сонгууль явуулж юмны vнийг ахиад хэд хоног ч гэсэн бууруулах юмсан. *** *** *** *** - Ерєнхий сайдаа танай vvдэнд ямар аймар авилгачин царайтай амьтан сууж байна аа. - Тэр чинь миний тєрсєн дvv, миний туслах шvv дээ. - Єє уучлаарай. Би эвгvй vг хэлчихлээ. Та хоёр ямар адилхан юм бэ? *** *** *** *** УИХ – Ууж Идэхийг Хориглохгvй ЗГ – Зуйрах Газар БОЯ – Бvv Онил, Ялтай! БХЯ – Байлдаад Хэрэггvй, Ярьчих ТЄХ – Тєрийн Ємчийг Хуваа ТУЗ – Тєлєєлєн Урьтаж Завш Гааль – Гадаадаас Авчирвал Авилгал АЛЬ! “ММ” агентлаг – “Монголын Магтуу” агентлаг ТЗГ – Тээвэр Замбараагvйтvvлэх Газар *** *** *** *** Монголчууд биднийг буруу ярьж зєв ойлгодог улс гэдэг. Гэхдээ vг яриа гэдэг тухайн хvний соёл боловсролын толь байдаг. Ганц єгvvлбэр бvv хэл ганц vгний цаана асар их утга учир хариуцлага оршдог. Бvр ганц vсэг ташаарсанаас болж засаж болшгvй алдаа vр дагавар гарч болно. Хуучин цагт Ю.Цэдэнбал даргын нэрний *б* vсгийг гээж бичээд донгодуулж байсан тvvх ч байдаг. Ингээд зарим нэг *хэл халтирахуйг* сонирхуулья. 1. Арван тавны зар /дуу/ 2. Аргагvй амралт /дуу/ 3. Вандан уулын цэцэг /дуу/ 4. Барын арван хуруу /дуу/ 5. Дунд голын согоо /дуу/ 6. Хонин ороо морь /дуу/ 7. Хєх торгон жамц /дуу/ 8. Хулсан тэшvvр /дуу/ 9. Худгийн ногоо /дуу/ 10. Ум зандан сэрээ /дуу/ 11. Эргvv цагаан болжмор /дуу/ 12. Оюутны дайны газар 13. Цаг хасварын газар 14. Эмсийн сан 15. Бага ангийн баншаа би тамд хартай 16. Урдчилсан нам 17. Ерєнхий саад бараалхав 18. Намдорж, Гvнбалай 19. Намайг даагаад цэнгэ, намайг дараад цэнгэ 20. Улсын Их Гурил 21. Оюутнуудыг хєнгєлєв 22. Ирак болон АНУ явуулж алуулна 23. Ерєнхийлєгч сур харвав 24. Монголын сайхан vсгvй тэмцээн 25. Шvvхээр цагаалав 26. Хєдєєнийхєн малшиж амьдрал дээшлэв 27. Муу усны нvхний дэргэдээс Шагай мэдээлэв. *** *** *** *** Цєм цохиулсан шvдээ хуга цохиулсан гараараа тvvнэ гэдэг амаргvй ажил байдаг шvv. Эрхэм худалч луйварчин нэр дэвшиг УИХ-ын гишvvд ээ. Ард тvмний нэг л єдєр тэвчээр нь барагдана! *** *** *** *** -Дэлхий дээрх хамгийн азтай орлогч дарга гэж хэнийг хэлэх вэ? -Ромын пап ламыг л хэлэх байх даа. -Яагаад? -Єглєє сэрээд хана руу харангуут ерєнхий дарга нь цовдлуулчихсан байгааг харна гээд тєсєєл дєє.: *** *** *** *** Эрчvvдийн эмнэлгийн сурталчилгаа: “Манай эмнэлэгээр бэлгийн сулралтай 200 гаруй хvн ирж эмчлvvлсэн бєгєєд эмчилгээ дээд зэргийг амжилттай болж одоо тэд бvгд хvчирхийлэгч гаж донтнууд болоод аз жаргалтай сайн амьдарч байна”. *** *** *** *** Загвар ємсєгчдийн жор. Гарцаагvй vйлчилж найдвартай тураах жор Даваа гарагт- ганц алим Мягмар гарагт-ганц лууван Лхагва гарагт-нэг аяга тараг Пvрэв гарагт-тал банан Баасан гарагт-тvvхий тємс Бямба гарагт-мацаг барих єдєр Нямд- чандарлах газар руу!

Онигоо - Том хүний

2008 оны 06-р сарын 26 Нийтэлсэн First Love
эгч дүү 2 18 тай эгч 11 тэй эмэгтэй дүүтэйгээ хамт усанд орж байна гэнэ. Гэтэл дүү нь эгчийнхээ нөгөөдхийг хараад: - эгчээ таний наадах чинь юу юм бэ гэж асуухад эгч нь:- "үс" гэж хариулсанд дүү нь тэгээд юу яахад чинь саад болдоггүй юмуу гэж асуусан гэдэг. төрөх эмнэлэг орох арга нэг эмэгтэй гудамжинд таарсан эрэгтэйгээс асуув -төрөх эмнэлэг яаж очих вэ та хэлээд өгөөч гэв -эрэгтэй: эхлээд хүнтэй унтаад...тэгээд жирэмсэн болж байж л очидог юм даа гэв. стриптиз Буудалд Бие унэлэгч (БУ): -та ядаж малгайгаа тайлчаач!!? Уйлчлуулэгч(У): -Гадаар хувцас, малгай, ер нь бух хувцасаа тайлчих уу? БУ: -Тэгвэл сайн л байна. У: -Би чамайг унтах гэж авсан болхоос, стриптиз узуулнэ гэж аваагуй биз дээ!! ДОХ туулай дандаа авгайгаа уутанд хийж авч явдаг байж тэгээд баавгайтай тааралдаж чи ягаад ингэж авгайгаа уутанд хийдэг юм бэ гэхэд нь туулай за байж бай эргэж ирээд хэлье гэхэд баавгай туулайг уутнаас гаргаад хүчиндчихэж гэнэ тэгээд туулайнаас учрийг асуухад туулай манай эхнэр дохтой юмаа гэж гэнэ тэгээд яах вэ дээ баавгай дохтой болчихсон секс нэг хүү 80 настай өвөөгөөсөө эр хүн хэдэн нас хүртлээ секс хийдэг ым бэ гэж асуухад өвөө нь сайн мэдэхгүй юм чи надаас илүү настай хүнээс асуу гэжээ ... -Сарнай чамтай суух нь уу? -жаахан хүлээж бай гэсэн. -Тэгээд? -Тэгээд, нэг хоёр хүний дараа надтай сууна гэсэн. Охин Хоёр залуу задгай зоогийн газар шар айраг шимэн сууж байна гэнэ. Гэтэл нүдний шил зүүсэн, баахан дэвтэр ном барьчихсан охин зайрмаг идээд явж байхыг харав. Нэг нь охиноор тоглоом хийхээр шийдээд: -Хөөе, ганц долоолгочих гэсэнд нөгөө охин нь: -Яршиг. Дотоожоо тайлах гэж залхуу гэсэн гэдэг Дур сэргээх ЦЭГ Эмэгтэй хүний сэрэлийг хөдөлгөхийн тулд түүнийг хайрлаж энхрийлнэ, сарнай бэлэглэнэ, илж таалах, үнсэх, магтах гээд маш олон зүйлийг эр хүн хийх хэрэгтэй. Харин эр хүний сэрлийг хөдөлгөхийн тулд зүгээр л хөххөд л болно. Байдаг л зүйл ш дэ Хоёр найз хүүхэн уулзжээ. Нэг хүүхэн нь пөөх юун үрийн шингэн үнэртээд байна аа гэхэд нөгөө хүүхэн нь аан би сая хэхрээд гэж ээ. Гомо нєхєр - Хатагтай та яагаад хуримынхаа анхны шєнийн дараа салах гэж байгаагаа тайлбарлаад єгєєч? - Би нєхрийгєє гомо гэдгийг нь олж мэдсэн юм. - Та яагаад тэгэж бодох болов? - Оронд орсон хойноо би тэрэнд “Хонгор минь би дээр чинь гаръя тэгэх vv?” гэсэн. - Тэгээд юу гэж? Орчин vед наадах чинь байдаг зvйл ш дээ. Тийм л дээ. Гэхдээ нєхєр маань харин доошоо харж хэвтээд хєлєє алцайлгадаг байгаа. Yгvй юу, тэгвэл явган яв... Тээврийн жолооч хаашаа ч юм бэ баахан эм тахиа ачиж явна гэнэ. Замдаа уйдахгүйн тулд гэрээсээ ярьдаг тоть аваад явжээ. Яваад л яваад л байж. Тэгсэн нэг хүүхэн гар єргєж байна гэнэ. Зогстол хүүхэн: - Намайг "Х" хүртэл дєхүүлээд єгєєч гэв. -Нэг тэгүүлвэл хүргэж єгье. -Yгүй. -Yгүй юу, тэгвэл явган яв за юу. Энэ мэтээр замынх нь туршид яг ийм яриа 10-д удаа болоход, 11 дэх хүүхэн нь зєвшєєрчээ. Жолооч эр тотийг саад болж магадгүй гээд ачаан дээр, эм тахиануудын дунд оруулаад орхиж. Жолооч ажлаа ч хийж, хүүхнээ ч хүргэж єгч. Хэсэг явж байтал цагдаа зогсоож байна гэнэ. -За амрыг ирье. Яагаад энэ ачаанаас чинь байсхийгээд эм тахиа гарч нисээд байгаа юм бэ? Жолооч эр гайхан ачаан дээрээ гарч харав. Тэгсэн тэнд нєгєє тоть нь эм тахиаг багалзуурдаад барьчихсан: -Нэг тэгүүлэх үү? гээд эм тахиаг: -Ко ко ко гэхээр нь: -Юуны чинь ко ко ко. Yгүй юм бол явган явахгүй юу за гээд ачаан дээрээс аваад зам руу шидчихэж байна гэнэ. Нээрээ тийм юм байна шүү Хоёр найз хүүхэн буу халж сууна. -Ингэхэд чи миний нєхєртэй унт гэвэл унтаж чадах уу? -Ер нь бол чадахгүй байхаа. -Яагаад? -Танай хүн чинь манай хар юмнаас дээр биш юм билээ ш дээ. - Юу билээ? Бодоод байсан чинь нэрээ тийм юм байна шүү.

Харь гаригийн хүн монголд айлчилсан нь

2008 оны 06-р сарын 26 Нийтэлсэн First Love
Нисдэг таваг Монголд буув. UFO хөлөглөсөн харь гаригийн элч нар дэлхийн өөр хаа нэгтээ бус зөвхөн Монголд айлчлав. Тэд чухам яагаад биднийг сонгосон нь гайхалтай. Дэлхийд хамгийн ухаантай, хамгийн уужуу тэвчээртэй хамгийн авьяастай ард түмэн нь бид учраас уу. Бидний угсаа гарал бусдаас онцгойд болов уу. Биднийг бурхан бүтээгээгүй, бид мичнээс ч үүсээгүй, харин Бөртэ чоно, Гуа марал хоёрын дундаас төрсөн ер бусын үндэстэн билээ. Биднийг аугаа, тэнгэрлэг ард түмэн бусад нь хөөрхий газрын амьтан хэмээн тооцлоо гэж үү? Эсвэл тэдэнд өөр ямар нэгэн далд зорилго байв уу? Ямартаа ч тэр нисдэг тавагны эзэд гагцхүү манай ариун газар шороон дээр хөдөлгүүр юугаа унтрааж бүх томоохон мэдээллийн агентлагууд энэ айлчлалыг сурвалжлан цацаж байлаа. Дэлхий тэр аяараа амьсгаа даран ажиглаж, яагаад ямар зорилгоор чухам Монголыг сонгож айлчлав гэдгийг тааварлаж ядан байв. Улаанбаатарын тэнгэрт нисдэг тэргүүд эргэлдэж, хоёр алхам тутамд цагдаа нар холхиж, гудамжны хөдөлгөөнийг тэр чигт нь хааж орхисон юм. НҮБ-ын Энхийг сахиулах хүчнийг төлөөлж Америк мэргэн буудагчид нийслэлийн маань барилга бүрийн дээвэр дээрээс харь гаригийнхныг хянан сэжигтэй огцом хөдөлгөөн хийвэл буудаж устгахаар онилсон байв. Харь гаригийнхныг нутагтаа урих санаа дэлхийн бусад удирдагчдад төрөөгүй байхад, манай ерөнхийлгч урьсан төдийгүй ерөнхий менежерийн хувьд айлчлалын зохион байгуулалтын ажлыг биечлэн удирдав. Янкууд NASA-ынхаа хүч хэрэгслээр уриад өдөөд байхад нь харь гаригийнхан хариу өгөөгүй мөртлөө манай ерөнхийлөгчийн урилгыг хүндэтгэн хүлээн авч, түүнд бараалхаж ажил хэргийн яриа өрнүүлэн гэрээ хэлэлцээр хийлээ. Хүн төрөлхтөнөөс анх удаа харь соёлтны төлөөлөгчтэй хийсэн нарийн, ээдрээтэй, хүнд хэцүү яриа хэлэлцээрийг манай ерөнхийлөгч төгс амжилтанд хүргэж, харь гариг ба дэлхий хоорондын найрсаг дотно харилцааны үндсийг тавив. Төрийн ордонд болсон хэлэлцээрийн дараа харь гаригийн хүн Монголын ард түмэнд хандаж үг хэлэв. Тэрээр манай улсын дотоод амьдралыг нэвт шувт мэдэж байлаа. Тэгэхдээ Монголоор мэндчилж, бас Алунгуа хатны, багцалсан таван сумны тухай домгийг хүртэл ишилсэн нь олныг гайхшруулав. Тэр ч бүү хэл Монголын сор болсон хэдэн коммунист дарга нарыг маань бүр лалын тулгуур үзэлтнүүдтэй адилтгаж, улаан нүүрэн дээр нь сөнөх тавилантай хэмээн хэлсэн гээч. Хэрвээ Монгол хүн тэгээд хэлчихсэн юм уу биччихсэн бол өдийд дээлээ нөмөрчихсөн байх байсан биз. Харь гаригийн хүн байсан тулдаа л нөгөө хэд нь ямар нэгэн реакци үзүүлсэнгүй. Түүний ёрлосончлон коммунистууд маань сөнөчихвөл бил хэнийгээ сонсож, хэнээрээ удирдуулах билээ дээ. Түүнчлэн манайхан зочиддоо дэлхийн амьтны аймгийг төлөөлүүлж морь, сарлаг, тэмээ зэрэг амьтдаа сонирхуулахаар нүүдлийн соёл иргэншлийн бэлэг тэмдэг болсон малчин айлаар оруулав. Айлчлалын явцад харь гаригийн ноёнтой гар барьсан хүн бараг л мөнхийн хутгийг олж, хамт зургаа авахуулагсад үхсэн ч гомдохооргүй болон алдаршсан байв. Мөн тогтсон заншлаараа овоо хэдэн сая долларын тусламж амлуулсандаа хүн бүр бахархал дүүрэн үлдэв. Айлчлал өндөрлөсний дараа ерөнхийлөгч маань ээлжит магтаалын даллагаа авлаа. Тэднийг урих санааг анх сэдэж, айлчлуулсан хүндэт ерөнхийлөгч маань Монголын хамгийн өндөр IQ-тай хүнээр шалгарсан ба олон байгууллага, газраас түүнийг “Шилдгийн шилдэг” удирдагчаар өргөмжлөв. Мөн нийслэлийнхээ газар шороон дээр гишгүүлснийг үнэлж Нийслэлийн ИТХ-ын Тэргүүлэгчдийн дарга Болормаа хүндэт ерөнхийлөгчөө “Нийслэлийн хүнээр” тодруулав. Харин дэлхийн нэр хүндтэй улстөрч, судлаачдын дүгнэж байгаагаар харь гаригийнхан зориуд нисдэг тавагнаасаа бууж үдлээд, дипломат ёсоор хэлж сануулснаас үзэхэд тэдний учир битүүлэг, гэнэтийн айлчлалын цаад зорилго нь ердөө л Монголд авилгалын хууль гаргахад нөлөөлөхөд оршиж байжээ. Ийнхүү Кофи Аннанд ч чичлүүлээд зогсож байхаасаагудийхгүй монголын алдарт авилгач нар харь гаригийнхан ирж санаа тавьсны эцэст сая нэг юм “нөгөөх” хуулиа гаргахаас аргагүйд хүрсэн байна.

Хулгайчийг барьсан нь

2008 оны 06-р сарын 26 Нийтэлсэн First Love
"Х-Тvц" хамтлагийнхан "Сэргээш-3" хошин тоглолтын DVD-нийхээ зураг авалтыг хийхээр хєдєє очоод байтал жvжигчин Ц.Онон хоцорч очжээ. Хєдєє гарч сайхан амарч байгаа хvн яаж зvгээр байхав. Ганц шил "Жонни" цvнхэлсэн юм байх. Гэвч хамтлагийнхаа уран бvтээлчдийг унтсан хойно нь очоод, єглєє эрт зургандаа гарсан учир єнєєхєє амсуулж чадсангvй. Ингээд єдєр цайгаа уухаар ирэхэд нь гал зуух хавьд vлдсэн хэд нь тvvний "Жонни"-г аль хэдийнэ дундруулчихсан байж. Тэгэхлээр нь мань эр хар цайгаар дvvргэж орхижээ. Орой нь ирээд vзвэл шилийг нь хоослоод тавьсан байх юм гэнэ. "Ингээд хулгайчийг барьдаг хэрэг ээ" гэж бодон "Нєхєд минь ээ. Би нэг хэрэг тарьчихлаа. Урд шєнє гарахаасаа залхуураад архины шилэнд морь харсан юм. Єглєє асгахаа мартчихаж. Сая vзтэл шил нь хоосон байна" гэтэл тус хамтлагийн нэг єндєр туранхай нєхєр идэж байсан хоол руугаа огисон гэдэг.

Хоёр хар боол хоорондоо ярьж байна гэнэ.

2008 оны 06-р сарын 26 Нийтэлсэн First Love
Бид хоёр өдөр шөнөгүй, борив бохис хийлгүй ажиллаад л байх. Гэтэл идэж уух, өмсөх зүйх дээрдэхгүй. Харин энэ цагаан эзэн зүгээр л суух мөртөө тарган цатгалан, аз жаргалтай. Энэ ер нь ямар учиртай, юу болоод тэр вэ. Хоёр боол хоорондоо ярилцаад учрыг нь олсонгүй. Тэгээд нэгийг эзнээс очоод асуугаад ир гэж гэнэ. Нөгөөх нь бэргэж бэргэж, очоод эзнээсээ асууж байна. -Бид ажиллаад ажиллаад аз жаргалгүй, та зүгээр суугаад аз жаргалтай байдгын учир юу вэ. Үүнийг тайлбарлаад өгөөч. Эзэн нь хэсэг харж зогссоноо, "интеллект" гэж нэг юм байдаг юм аа. За байз чамд яаж тайлбарлая даа гэснээ. Хананы наанаа алгаа дэлгэж бариад, за чи энэнийг нэг цохь доо гэж. Хар боол гайхан, нээрээ юу, бүр хүчтэй цохиж болох юм уу гэхэд. Эзэн тэгээ гэж. Боол хэсэг бодсоноо гараа дайлайж байгаад хамаг тэнхээгээр буулгаад авлаа. Эзэн ч гараа зайлуулаадхаж. Боол ханыг хар тэнхээгээр цохиод дуу алдан "интеллект"-ийг мах, ясаараа мэдэрч гэнэ. За энэнийг л "интеллект" гээд байгаа юм ш дээ гэж ёжтойхон инээвхийлээд эзэн яваад өгөв. Хар боол гараа барьсаар нөгөө боол дээрээ ирэхэд. Нөгөөх нь за эзэн юу гэж байна, яадаг гэнэ хэмээн асуув. Мань боол "интеллект" гэж нэг айхтар юм байдаг юм байна аа. Тэрнээс л болдог гэнэ гэхэд. Тэрийгээ нэг ойлгохоор тайлбарлаад өг л дөө. Яг юу юм хэмээн нөгөө нь шалгаав. Мань боол за би чамд үзүүлээдхэе гээд алгаа дэлгэн ийш тийш хана хайж харсанаа ойр хавьд нь хана харагдахгүй болохоор гайхасхийн хэсэг зогссоноо, алгаа өөрийнхөө нүүрний өмнө дэлгэж бариад "за энэ алгаруу хүчтэй зохь доо гэж гэнэ.

Эротик онигоонууд

2008 оны 06-р сарын 26 Нийтэлсэн First Love
Чупа чупс -Чупа –чупс гэдэг чихэр яагаад эмэгтэйчүүдэд тэгтлээ их таалагддагийг мэдэх үү? -Мэдэхгүй. -Тэр чинь сэрэл нь хөдөлсөн Өнхрүүш юм шүү дээ. * * * Анхных -Балдан чи хамгийн анх секс хийснээ одоо санадаг уу? -Санахаар барах уу хөө, дараа нь 8 жил 6 сар суусан юм чинь. * * * Хүн Хоёр залуу буу халж байна гэнэ. -Хар мангараа тэр хүүхэн чинь чамайг тавингуут залгидаг үгүй нь чухал биш ш дээ. Хамгийн гол нь тэр хүүхэн чинь хүний хувьд маш сайн хүн байх ёстой. Харин сайн хүн бол мэдээж залгиж л таараа. * * * Үүрэг -Хаашаа ингэтлээ яараа вэ та чинь? -Аан, эр нөхрийнхөө үүргийг биелүүлэх гээд яарч явна. Алив холд. -Хөөе, танайх чинь нөгөө тийшээ ш дээ. -Тэгээд яагаав, тэр хүртэл чинь тэсч чадахгүй болохоороо ийшээ явж байна… * * * Спам 3-р сарын 8-ны өмнө мэйл хаягаар ирсэн спам захидал: -Та эхнэр, нууц амрагтаа үнэтэй бэлэг авч шатаж байхаар хэдхэн төгрөг төлж эрхэтнээ томруулах замаар асар их мөнгө хэмнэх ховорхон боломж нээгдээд байна. Баталгаатай. Бидэнтэй холбогдох хаяг….. * * * Таалагдсан нь Шүүх хурал. Прокурор хүүхэн: -За шүүгдэгч та ямар учраас хүчингийн хэрэг үйлдсэн билээ? Хэрэгтэн залуу: -Тэр бүсгүй надад аймаар таалагдаад. -Та яагаад гөлөгнөөд харцаа буруулаад байгаа юм? Ичмээр байна уу? -Үгүй ээ, зүгээр л та надад бас аймаар их таалагдаад байна… * * * Гаж донтон Тэрээр гаж донтон ч гэлээ жинхэнэ хүмүүжилтэй, боловсролтой, соёлтой жентельмен байсан болохоор хэзээ ч эмэгтэйчүүд, хүүхдүүдийг хүчирхийлэн алж байгаагүй юм. * * * Чанга Шөнө. Хүүхэн залуу хоёр. Секс. Хүүхэн: Хонгор минь өнөөдөр ямар аймаар чанга, зуурч ороод байна аа. Залуу: Тэгэлгүй яахав. Би давхарлаад нугалчихсан юм чинь… * * * Баяртай -За харин одоо хонгор минь баяртай, нүүр нүүрээ харалгүй нэлээд хэсэг хугацаа болох байх… -Юу чи намайг хаяж байгаа юм уу? -Үгүй ээ, олон юм яриад байлгүй доош хар. * * * Шинэ хүүхэн -Мань чинь шинэ хүүхэнтэй болсон ш д. -Овоо доо. Ямаршуу хүүхэн юм. -Саак царайтай, саак биетэй, миний үгийг үг дуугүй дагадаг. -Юу? Мангар чинь ахиад л секс шопоос үлээдэг хүүхэн аваа юу? * * * Мал Хүүхэн нь найз залуудаа хэлж байна гэнэ. -Миний цамцыг тайлаач…. Миний лифчикийг тайлаач… одоо миний юбкийг тайлаач…. яг зөв харин одоо миний миний триког тайлаач…. яг зөв харин үүнээс цааш муу хар гомо мал минь ахиад миний хувцсыг өмсөөд үзсэн байгаарай. Ална шүү… * * * Заваан юм бэ? Шөнө дөлөөр гэрээсээ хөөгдөж гарсан алкаш нөхөр өглөө нь гэрийнхээ үүдийг балбаж байна гэнэ. Эхнэр нь хариуд нь: -Муу хар өөдгүй архичин шаар минь чи тэр чигтээ цаашаа зайл. Чамайг харахыг ч хүсэхгүй байна. Бэлгийн сулралтай новш. -Миний хайр битгий тэгэж уурла л даа. Юу гэж би сулралтай байхав дээ. Чи өөрөө мэдэж байгаа ш д. Чи яг одоо намайг юугаар хаалгаа балбаж байгааг харсан ч болоосой… -Паа ямар заваан, бузрын амьтан бэ? За за оруулахаас…

Час хийсэн онигоонууд

2008 оны 06-р сарын 26 Нийтэлсэн First Love
-Хүүе, Цэрэнпунцаг заан! Та яагаад улаан гэрэл асчихсан байхад уулзвараар өнгөрчихөв өө? -Улаан гэрэлтэй үед машин цөөхөн байдаг болохоор амар байдаг юм аа Их ажлын алжаалаа тайлахад тань бага ч гэсэн тус болох болов уу хэмээн манай нэртэй тамирчдад тохиолдсон хөгтэй явдлуудаас сэдэвлэн бичдэг “Инээдмийн иллэг”-ийг толилуулья Онигооны ач Улсын начин, гавъяат тамирчин З.Дэлгэрдалай найзынхаасаа оройтож гараад такси авч гэртээ харих зуураа мөнгөгүйгээ гэнэт ухаарсан ч жолоочид баахан онигоо ярьж, нулимсыг нь гартал инээлгэжээ. Буух газартаа хүрч, жолооч 1200 төгрөг хэмээн хөлсөө нэхтэл З.Дэлгэрдалай: -Би чамд сая таван онигоо ярьсан. Миний нэг онигоо 300 төгрөгөөр үнэлэгддэг. Патентын газраар баталгаажуулсан. Тэгэхээр би чамаас хариултаа яаж авах вэ гэхэд таксины эзэн үг дуугүй хаалгаа хаан, ум хумгүй буцан оджээ. «Квадрат» сумын Цогоо Гавьяат тамирчин, самбо бөхийн дэлхийн аварга Очирбатын Цогтгэрэл Завхан аймгийн Дөрвөлжин сумын уугуул. Тэрбээр нэг удаа гадаадын тэмцээнд оролцсоныхоо дараа орос найзтайгаа зоогийн газар тухлан суужээ. Нутаг усныхаа талаар хууч хөөрч байтал орос найз нь түүнээс аль аймаг, сумынх болохыг нь асуухад Цогоо: -Завхан аймак. Квадрат сомон гэж хээвнэг хариулжээ. Уухгүй бол «эрүүлжүүлнэ» Монгол Улсын даяар дуурсагдах дархан мэргэн Ч.Мөнхцэцэг гавьяатын найраа хийж, спортын сурвалжлагчдыг урьжээ. Спортын сэтгүүлчид маань дараа нь сурвалжлах ажилтай байсан тул бор дарсыг бага багаар шимэн ууж, төдөлгүй найрын эзнээс чөлөө хүсэхэд: -Түрүүнээс хойш би та нарыг их ажиглалаа. Та нар огт уусангүй. Хэрвээ явахаасаа өмнө монгол найрын дэг ёсоор гурав, гурав татахгүй бол би цагдаагийн офицерын хувьд та нарыг гарангуут чинь эрүүлжүүлэхэд мэдэгдэнэ шүү гэж нөхөрсгөөр «сүрдүүлжээ». Шоорттой тоглоно гэнэ ээ чи! Их мастер Б.Хатанбаатар дэлхийн шатрын олимпиадад оролцсоныхоо дараа нутагтаа очиж амарчээ. Нутгийн нэгэн хөгшин түүнээс хэрхэн тоглосныг асуухад: -Би Шорттой (Их мастер Н.Шорт) тоглоод барсангүй гэхэд шатрын хорхойтон гэнэт уурсан: -Яасан ичдэггүй тархи вэ чи! Харийн нутагт, тийм том тэмцээнд орж байж олны өмнө шоорттой тоглоно гэнэ ээ чи! Брюк авч яваагүй юм уу гэж зад загнасан гэдэг. «Ах дүү нартайгаа» уулзсан нь Улсын начин Ж.Оргилболд, самбо бєхийн ОУХМ Н.Баатарболд хоёр их дотнын найзууд гэнэ. Гадаадын тэмцээнд оролцох зуураа нэгэн өдөр амьтны хүрээлэнд аялж явтал 48 кг-д барилддаг Н.Баатарболд гэнэтхэн: -Оргио найз аа! Төрсөн ахтайгаа зургаа татуул гэнгүүтээ түүнийг анаашны хамт гялс патиарджээ. Цааш нэлээн явж байтал Ж.Оргилболд маань найзынхаа зургийн аппаратыг шүүрэн авч: -Баагий! Цаана чинь төрсөн дүү чинь ирчихэж гэснээ Баатарболдыг шотланд одой морь (пони)-той дурсгалын зургийг нь авсан гэдэг. Шүүгчийн үүргээ гэж Гадаа хоёр хүн зодолдож байхыг хараад боксын олон улсын хэмжээний мастер Г.Батбилэг очиход түүнийг харсан хүмүүс боксчин маань энэ хоёрыг хоёуланг нь нам цохих байх хэмээн бодтол тун эелдгээр тэднийг салган явуулжээ. -Та яагаад наад хоёроо цохисонгүй вэ? Боксчин байж, өөдгүй юм -Ах нь аль хэдийн зодог тайлж, олон улсын шүүгч болсон юм чинь салгах л үүрэгтэй шүү дээ. Шарсан өндөг, тахиа хоёр ялгаагүй Боксын спортын мастер «Тогоруу» хэмээх Баяраа найзуудаа гэртээ урьж, тахианы махаар дайлна хэмээн зочломтгой зан гаргав. Нөхөд нь ч шарсан тахиа идэхээр хүлээх зуураа шар айраг шимэн суутал, Баяраа тогооч хоол бэлэн болсныг тунхаглав. Гэтэл сайхь эр ширээн дээр шарсан өндөг тавих нь тэр ээ! -Хөөе! Чи биднийг шарсан тахиагаар дайлна гэж амласан биз дээ гэхэд -Өндөг чинь тахианы үр төл юм чинь чанарын ялгаа юу байна хэмээн өөдөөс нь өчжээ. Хүү илүү юу, охин дээр үү? Боксын дасгалжуулагч “сахал” Б.Мягмарсүрэн, “Бух” Ж.Энхтөр нар ням гаригийн өглөө хүү, охин хоёроо дагуулан тааралджээ. -Мийгаа! Охин хүүхэд үнэхээр чанга шүү. Хааяа зуу татах гэхээр «Аав аа, боль боль» гээд байх юм. -Төрөө! Хүү ч сайхан шүү дээ. Хааяа зуу татах гэхээр «Аав аа, тэнд архины дэлгүүр бий» гээд заагаад өгчихдөг юм. Солонгос агаши биш, америк Агасси Талбайн теннисний дасгалжуулагч Ж.Батжаргал солонгос найзтайгаа зоогийн газар нэгэн үдшийг өнгөрөөж байв. -Чи хэнийг шүтдэг вэ, Батжаргал аа! -Би А-Агасид асар их хайртай -Өө , чи агаши (солонгосоор «хүүхэн» гэсэн үг)-д тийм их дуртай юм бол хоёулаа «Night clib»-д явъя даа -Үгүй ээ, солонгос агаши биш ээ, манай теннисний америк Агасси Гурван азтан Чөлөөтийн шигшээ багийнхан олон сараар байрладаг байсан сайхан цагт зав зайгаараа унших уран зохиолын ном нүдний гэм болж, єчүүхэн сэрэмж алдахад овсгоотой нэгнийх нь «олз» болдог байлаа. Гэтэл тэр «цөвүүн» цагт гуравхан хүн номоо алдахын зовлонг үл амсан, амгалан тайван байсан гэнэ! Тэгвэл энэ гурван «Азтан» хэн бэ? а. Л.Ням. Дунд жинд сүрхий хүч сорьж байсан Нямаа хүү тэр үеэс л англи хэл оролдож эхэлсэн тул түүний хайртай «Англи хэл өөрөө сурах бичиг»-т хэн ч гар хүрдэггүй байлаа. b. О.Бахыт. Хасгийн ард түмний нэрт бөх, улсын начны уншдаг Баян-Өлгийн «Жана Өмир» сэтгүүлийг ойлгох хүн үгүй тул бүгд холуур тойрдог байв. с. Л.Отгонбаяр. Хүнд жинд барилддаг хүчит энэ эр ном уншдаггүй «хоббитой» тул энэ талаар сэтгэл амар байдаг юмсанжээ. Ес биш зургаан хүн байна шүү дээ Красноярскийн олон улсын тэмцээний дараа манай чөлөөтийнхєн амны цангаагаа гаргах санаатай нэгэн орос гуанзанд оржээ. Арай сэргэлэн нь гэгддэг Л.Сэргэлэнбаатар түрүүлэн ам нээж: -Хөөе, «Эссэтукки» хүйтэн рашаан авъя гэхэд хажууд нь байсан Ч.Батбадрал: -Зургаан хүн байхад есөөр яах юм бэ гэж зааварчилжээ. Улаан гэрэл -Хүүе, Цэрэнпунцаг заан! Та яагаад улаан гэрэл асчихсан байхад уулзвараар өнгөрчихөв өө? -Улаан гэрэлтэй үед машин цөөхөн байдаг болохоор амар байдаг юм аа Миний «хобби» Үндэсний биеийн тамирын дээд сургуулийн төгсөх ангийн оюутнууд нэгэн орой нижгэр үдэшлэг зохиож, түүндээ Анагаах ухааны их сургуулийн бүсгүйчүүдийг урьжээ. Үдэшлэг эхлэхээс өмнө хөтлөгч ҮБТДС-ынхныг зочин «багтаа» өөрсдийгөө танилцуулж, ямар хоббитойгоо хэлэхийг хүсчээ. Үүний дагуу одоогийн бөхчүүд ирээдүйн дасгалжуулагчид маань ээлж дараалан босч, ийнхүү товч «презентаци» эхэлвэй! -Намайг Г.Дагвадорж гэдэг. Говь-Алтай аймгийн начин. Миний хобби чөлөөт бөх. -Миний нэр С.Гочоо. Увс аймгаас ирсэн. Хобби маань самбо бөх. -Өвөрхангай аймгийн арслан Д.Лхагвасүрэн мэндчилж байна. Хобби гэвэл жүдо бөх. . . Гэтэл хөтлөгч тэдний танилцах хөтөлбөрийг тас цохиж: -Уучлаарай, найзууд аа! Та бүхэн угаасаа бөхийн мэргэжлээр суралцаж байгаа болохоор бөх бол хобби шүү дээ. Хобби гэдэг бол үндсэн мэргэжлийнхээ зэрэгцээ хүмүүсийн сонирхдог зүйлсийг хэлдэг. Жишээлбэл, марк цуглуулах. Одоо ойлгов уу гээд цааш үргэлжлүүлэв. Гэтэл ээлж нь ирсэн боорцгон чихтэй бондгор бор залуу боссоноо: -Нэр Гомбын Чүлтэм. Өмнөговь аймгийнх. Сумын начин. Миний хобби бол. . .бол. . .бол. . марк цуглуулдаггүй гэж шалавхан хэлснээ суучихжээ. «Time-out» Спортын тєв ордны ємнєх ТҮЦ-ийн ард бөхийн сургуулийн шинэ оюутан амьсгаадан сууж, «time out» авч байв. -Чи яагаав? Кросс гүйсэн хэрэг үү? -Үгүй. Багшийн дээдээс энэ хүртэл олон охидын урдуур цээжээ түхийлгээд явчихсан чинь бүр ядарчихлаа. Миний төрсөн өдрийг миллиард хүн тэмдэглэдэг Хөлбөмбөгийн холбооны ерөнхий нарийн бичгийн дарга, «морь» хэмээх Б.Ганболдоос Малайзийн найз нь: -Ганбаа! Чи төрсөн өдрөөрөө хэдэн хүн урьдаг вэ гэхэд мань эр огтхон ч түгдрэлгүй -Миний төрсөн өдрийг миллиард хүн тэмдэглэдэг тул гэр бүлийнхэнтэйгээ л даруухан ёсолдог гэж хариулжээ. “Морь” Ганболд 10-р сарын нэгэн буюу нэг тэрбум хүн амтай БНХАУ-ын үндэсний баярын өдөр хорвоод мэндэлсэн тул ийн онгирсон гэнэ. «Он»+«Она»+«Они» Дорноговь аймгийн боксын дасгалжуулагч Г.Баасан Сайншандын орос цэргийн дарга нартай зээрийн анд морджээ. Ан ав ч сайхан бүтэж, ганзага дүүрэн олз омогтой буцах зуураа Г.Баасангаас орос офицер ийн асуужээ. -Сая ан хийх зуур «ОН» (ооно), «ОН» гэхийг олонтаа сонслоо. Эр зээрийг хэлээд байгаа юм уу? -Яг үнэн. Саша! Эр зээрийг «ОН» гэдэг. Эмийг нь болохоор «ОНА» гэнэ. Сүрэг зээрийг «ОНИ» гэдэг юм шүү дээ. СССР, СНГ. . . -Дээр үед СССР-ийг бэлгэдэж олон хүн Сэсээр нэртэй болсон шүү. Чөлөөтийн А.Цэдэнсодномыг лав Сэсээр гэж дуудахаар их дуртай байдаг юм. -Одоо ч гэсэн дээ. Жүдогийн Паламын Сэнгээгийн нэрийн учрыг судалсан уу? СНГ гэсэн үг шүү дээ. Хундаганы үг буюу хуруувчин жүнз Улсын начин “Дүүгүүр” хэмээх Мягмаржавын Болдбаатар шинэ жилээр найзындаа уригдаж, баяраа хамт тэмдэглэжээ. Хотын суурь хүмүүжилтэй залуу анд нь жүнзэнд сархад хундагалан түүнд барьжээ. -За, гэрийг минь гийгүүлэнхэн морилж ирсэн улсын начин та үг хэлж хайрла. -Найз минь! Шилэн жүнз болохоор мөнгөн аяга шиг биш юм, сэржим өргөх гэхээр ядам хуруу багтахгүй юм. Дэлхийн «шүрэн эрдэнэ» Чөлөөтийн гавьяат тамирчин Ц.Цогтбаяр дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд оролцсоных нь дараа хэвлэл мэдээллийнхэн түүнийг шалгааж: -Та саяын тэмцээнд ямар амжилт үзүүлсэн талаараа ярина уу? -Миний бие дэлхийн аваргын тэмцээнд зодоглож, «шүрэн эрдэнэ» шагналын эзнээр тодорлоо. -Чөлөөт бөхөд «шүрэн эрдэнэ» гэдэг шагнал хэзээнээс бий болсон юм бэ? -Монголын миссийн тэмцээнд VI байр эзэлсэн бүсгүйг «шүрэн эрдэнэ» гэж өргөмжилж болоод байгаа юм чинь Бөхийн дэвжээнд шилдэг зургаад шалгарсан бол ингэж хэлж болно биз дээ. Тү-тү-тү, тү-тү-ти Дан Коловын нэрэмжит олон улсын тэмцээнд оролцохоор Болгарын Софи хотноо очсон чөлөөтийн гавьяат тамирчин “Ооска” О.Пүрэвбаатар, ОУХМ “Тэвгэн толгой” Т.Мөнхбаяр нар зочид буудлын 222 номерын өрөөнд хамтдаа оржээ. -Мөөгий! 222-р өрөөнд хоёр хоёр цай авчирч өгнө үү гэхийг англиар юу гэж хэлдэг юм бэ? Буудлын үйлчлэгч рүү утадаж захих гэсэн юм. -Их амархан. Тү-тү-тү, тү-тү-ти, плийз гээд л гүйцээ. «Олиггүй» орос үг Нэг жинд хүч сорьдог Ц.Цогтбаяр, Н.Баярмагнай нар Красноярскт болсон олон улсын тэмцээний үеэр нэг өрөөнд хамт байрлажээ. Цогоо өглөө бүр Н.Баярмагнайд «привет», өдрийн хоолны үеэр «приятного аппетита», үдэш унтахаасаа өмнө «спокойной ночи» гэж эелдэгхэн хэлдэг байжээ. Нутаг буцахын өмнөх өглөө Ц.Цогтбаяр сурсан зангаараа «привет» хэмээн мэндэлтэл нөгөөдөх нь ихэд уурлаж: -Цогоо, олон хоног чи намайг оросоор доромжиллоо. Бодвол чи «хар Магнай», «Майжиг Магнай» гэж хэлээд байсан биз. «Кто знает отдых» Улаан-Үд хотод Азийн аварга, ОУХМ Хэндмэхийн Амарааг шүтдэг бөхийн хорхойтон олон байдаг. Нэгэн удаа Х.Амараа Буриадын олон улсын тэмцээнд очих үеэр түүний фэн , сэтгүүлч орос залуу: -Уучлаарай! Би таны тухай сонинд бичих гэсэн юм. Бас бага сага материал цуглуулсан. Нэг зүйлийг л тодруулах гэсэн юм. Хэнмэдэхийн Амараа гэдэг нэр ямар утгатай юм бол? -Их энгийн нэр л дээ. Оросоор орчуулбал «Кто знает отдых» гэсэн үг. Наркозын «5», нокаутын «9» -Боксын тамирчинд яагаад наркоз үйлчилдэггүй юм бэ? -Наркозын эмч 1, 2, 3, 4, 5 гэж тоолохоор боксчин маань рефлексээрээ хоёр гараа урдаа аваад есийн тооноос өмнө шууд өндийгөөд ирдэг юм. Үүрцолмон уу, эсвэл. . . Дэлхийн аварга, гавъяат тамирчин Ганхуягийн Үүрцолмон гадаад явах болж, визний мэдүүлэг бөглөжээ. Гэтэл харийн байцаагч Г.Үүрцолмонгийн нэрийг унших гээд будилж, будилж: -Монголия. . Гуурт. . .цолмон, плийз гэсэн гэдэг. Хар арьстанд хар жинс зохимжтой Боксын гавъяат Н.Баярсайхан залуу тамирчин байхдаа БНАСАУ-ын Пхеньян хотод болсон олон улсын тэмцээнд оролцжээ. Тэрбээр хойд Солонгос орох замдаа Бээжингээс хар өнгийн жийнсэн хүрэм хэд хэдийг наймаалах зорилгоор худалдан авчээ. Тэр үед бараа таваарын олдоц муу байсан тул хятад жинс их л эрэлт хэрэгцээтэй байжээ. Овсгоотой Баяраа хүү Болгар, Польш, Унгарын багийнханд нэжгээдийг зартал, дотор газрын барааны хуудуу илэрч, хар будаг гарч харийн тамирчдын гарыг халтартуулж, наймаа буцахад хүрчээ. Тэгэхээр нь манай хүн санаагаар огт унасангүй, буудлын IV давхарт байсан Ангол, Кубын хар арсьтнуудад өнөөх хар жинсээ бүгдийг нь хангалттай үнээр «шахсан» гэдэг. Негрүүд огт анзааралгүй хар будаг гардаг жинсээрээ тэмцээний турш Пхеньянд гангарсан гэнэ. Нет, нет только сорок! Наймааны алтан үед Москвад хүндийг өргөлтийн тамирчин Ц.Эрдэнэбат хятад бараагаа зах дээр заруулах гэж нэг залуу хөлсөлж авчээ. Түүнд нэг малгайг зөвхөн 40 рублиар л зарна гэдгийг хатуу анхааруулжээ. Төдөлгүй хүүхдээ дагуулсан нэгэн орос ирж малгайг сонирхон: -Давай, кампаан, 50 рублей! гэхэд -Нет, нет только сорок гээд «үнэнч» худалдагч халгаасангүй. «Усанд суусан нь» Хөлбөмбөгийн спортын мастер Я.Түмэнбаяр шинэ жилийн өмнөх 31-ний орой халуун усанд орж, алжаалаа тайлж байгаад нам унтчихжээ. Сэрээд цаг хартал шинэ он гарчихсан, шөнийн 2 цаг болж байх нь тэр. Мань хүн «Шинэ жилээ ванны өрөөнд угтчихдаг тоогүй юм боллоо» гэж харамсан бодоод зурхайгаа хартал «усанд суудалтай» байх нь тэр. Мань эрч барцад гарлаа гээд баярласан гэнэ.

Дэлгэсэн тэрлэг /шог єгvvллэг/

2008 оны 06-р сарын 26 Нийтэлсэн First Love
Харьд нилээд удсан миний бие нутгаа санан санасаар ирлээ. Монгол минь хєгжжээ. Тvрийвчиндээ тийчлэх мєнгєєр нохойн битvv туурай, ногоон хурганы арьс авъя гэсэн ч болохоор. Би байр авахаар болов. Єсєж бойжсон 40, 50 мянгатууд минь сайхан сайхан барилгуудын сvрд дарагдаад амбаар гэхээр л болж дээ. “Бурхдын єргєє” хэмээх дэндvv рок нэртэй барилгын мэддэг хvнтэй нь уулзлаа. Монгол залуу хэрнээ шулганахыг сонсоод гайхвал хадам ээж: “Эзнийгээ дагаад хужаа аяг зан, vг хэллэгтэй болчихсон байхгvй юу” гэж шивнэлээ. -Хай, бидний барилга бол хотын тєвд, ихэс дээдэст зориулсан “А” зэрэглэлийнх. Франц загварын дагуу Япон хvний удирдлаган дор Хятадууд барьж байгаа баа. -Аан? -Францыг бол та алдарт Парисын сvм, Эйфелийн цамхгаар нь л тєсєєлєєд vзбаа. Харин Япончууд бол хэзээнээс л газар хєдлєлтийн талаар туршлагажсан улс. Энэ байшин атомын бємбєгєнд ч нурахгvй. За, хужаа барилгачид ч яахав олдож байгаа нь тэр. Гэхдээ цаад хэд чинь байрыг тойрсон хашааг яг цагаан хэрэм шигээ барьсан шvv. -Тэр юун камер вэ? -Хамгаалалтын камер, галын дохиолол нь Оросынх. Хойд хєрш маань мафи заафи, хорлон сvйтгэх ажилдаа гаргуун болохоор нь сонгосон юм та надаар хэлvvлэлтгvй мэднэ буй за. Хамгийн чухал зvйл болох гараашийг Герман зургаар барьсан. Гитлер яаж танкуудаа газар доор нууж байлаа даа. Тээ! хэмээн урсгалаа. Би vг дуугvй мєнгєє тооллоо. Ингэж ярихыг сонссоор єлсчихжээ. Хоолны газар луу орж суув. Зєєгчийн барьж ирсэн цэсийг дэлгэтэл урт жагсаалтыг англиар бичжээ. Англид биш Италид байж байгаад ирсэн хvн шvv дээ би. Уншаад ойлгосон дvртэй хэсэг суугаад, ямар хоол амттайг асуун хадмын дэргэд нvvрээ тvлэхээс бултлаа. -Хорин жил чийгтэй элсэнд булж хадгалсан Солонгос цуугаар амталж, Энэтхэгийн ихэр тугал тєрvvлсэн зааны сvvгээр єтгєрvvлсэн, Африкийн 300 жилийн настай дал модны сvvдэр дор ургадаг мєєгтэй шєл, бас анаконда могойн махаар шанзыг нь бэлтгэж, Вьетнамын ширэнгэн ойд нарийн технологиор ургуулсан будаагаар хачирласан, Унгар гуляш амттай даа эрхэм ээ гэлээ. Хол явж юм vзсэн хvн хирнээ юу ч мэдэхгvй царайлан нvд бvлтэгнvvлэн суултай биш. Авчирж єгсєн хоолыг нь нvдээ таглаж, хамраа чимхэж байгаад гєвж орхилоо. -Нэгэнтээ гэрээс гарсных дэлгvvрээр ч оръё байз гэж хадам ээж хэлж байна. Муу ээж, авгай, хадам гуравтаа цэцэг л тvvж єгснєєс биш, ганц шинэ оймс авч єгч байсан биш. Ямар ч сохор хvн уншчихаар том хаягтай дэлгvvрт хадмыг даган орлоо. -Герман, Франц, Английнх… даавууг нь тэнгэрийн орноос тусгайлан авчруулж бурхдын захиалгаар хийлгэсэн, Эрлэг номун хааны орон руу экспортолдог гээд л худалдагч магтаал урсгав. Галуу тахианы мах идэж яваад ирсэн миний бие худлаа vзсэн болж баахан зогсоод захаас нь шvvрч аваад гарахын тvvс болов. Миний Монголын гадаад харилцаа ч дэлгэсэн тэрлэг шигээ задгай хєгжсєнд гайхан бахархсаар гэртээ харилаа.

Шинэ үе

2008 оны 06-р сарын 26 Нийтэлсэн First Love
Амьтны хүрээлэн. Ингэ, ботго хоёр ярилцаж байна гэнэ. -Ээж ээ, бид яагаад ийм өргөн тавхайтай байгаа юм бэ. Яахав дээ, тэмээ биднийг элсэн дээгүүр явахад шигдүүлэхгүй гэж л тэр. -Тэгвэл яагаад ийм хоёр бөхтэй байгаа юм бэ? -Яахав дээ, халуун цөлд ус олдохгүй үед энэ хоёр бөхөнд хуримтлагдсан ус л биднийг авардаг юм шүү дээ. -Шаал балай юм? -Юу? -Юу юу гэж амьтны хүрээлээнд бүх насаа өнгөрөөхийн хооронд ийм шал балай илүү юмаар өөрсдийгөө зовоох ямар хэрэгтэй юм. Бөөндвөл таарна.

Спорт онигоо

2008 оны 06-р сарын 26 Нийтэлсэн First Love
Хэ Хэ Ха Ха 1. Олимпийн тоглолт ид явагдах үе. Дэлхийн бүх алкашууд цугларч хэн их уухаа шалгаруулах өөрсдийн олимпийг явуулахаар шийдэв. Тэмцээний үеэр жижиг шанагаар хутгаж уухаар шийджээ. Тайлбарлагч: -За ингээд дэвжээн дээр америкийн тамирчин гарч ирлээ. Нэг дэх шанаг, хоёр, гурав, дөрөв, тав тасарчихлаа. За энэ харин америкийн тамирчныг дэвжээн дээрээс чирч буулгаж байхад тэр цаана монгол тамирчин нэрмэлээр бие халаалт хийж суугаа харагдана. -За хоёр дахь ээлжинд францын тамирчин дэвжээн дээр гарч ирж байна. Нэг дэх шанага. Хоёр, гурав, дөрөв, тав, зургаа, долоо, найм, ес... тасарчихлаа. Францын тамчирчинг чирж буулгалааа. Yгүй тэр монгол тамирчин нэрмэлээр халаалт хийсэн хэвээр байна. -За монгол тамирчин дэвжээн дээр гарч ирлээ. Бие халаалт маш сайн хийсэн харагдаж байна. За эхэллээ дээ. Нэг дэх шанага. Хоёр, гурав, дөрөв, тав, зургаа, долоо, найм, ес, арав, арван нэг, арван хоёр, арван гурав... хорин нэг, хорин хоёр ... тасарчихлаа хөөрхий. За ингээд шанаганы тасарсан ишийг гагнах хооронд монгол тамирчин маань үргэлжлүүлэн нэрмэлээр халаалт хийсээр байгааг та бүхэн харж байна .... 2. -Энэ хоккей гэдэг үгүй мөн нүнжигтэй тоглоом шүү. -Яаж байна? -Дургүй хүргэсэн новшийн толгойн дундуур цохиураараа унатал балбачихсан байхад шүүгч ердөө л хоёр минутын торгууль өгч байна гээд төсөөл дөө... 3. Хоёр бирд уулзав. -Хөөе, хөгшөөн юу байна. Ингэхэд чи ийм олон ном тэврээд хаашаа явж байгаа юм бэ? -Юу л даа. Цаг өөр болоод бид нар бус харин манай үйлчлүүлэгчид хүртэлт өөрөө өөртөө үйлчидэг болчихсон. Тэд хүслээ хэлэхээр би хүслийг нь биелүүлэхэд хэрэгтэй ном, гарын авлагыг нь олж өгдөг юм. Дараа нь тэд бүгдийг өөрсдөө хийнэ. -Тэгээд чиний хүн чинь юу ямар хүсэл хэлсэн юм бэ? -Нэгт нь хоол, хоёрт нь мөнгө, гуравт нь хөхүүлж дур тавих хүсэл захиалсан. -Тэгээд чи түүнд ямар ном аваачиж өгөх гэж байгаа юм бэ? -Нэгт нь “Гэртээ хоол хийх жорууд”, хоёрт нь “Хэрхэн саяыг хулгайлах вэ” гэдэг гарын авлага, гуравтн хүнийг уян хатан болгодог “Йогийн дасгалууд” ном өгөх гэж байна. 4. Бөхийн тайлбарлагч: За, залуу бөх Батнасан ард нь гарлаа, мордлоо..., их л гомо /гоомой/ юм хийж байна даа гэжээ. 5. -Дасгалжуулагч ялагдсан тамирчнаа тайвшруулна: -Хоёрдугаар үе дээр чи цаадахыгаа мөн сайн айлгав аа. -Тийм үү. яасан бэ? -Босож ирэхгүй болохоор чинь чамайг үхчихлээ гэж цаадах чинь үхтлээ айсан. 6. Эцэг, хүү хоёр боксчин байжээ. -Миний хүү дэлгүүр явах хэрэгтэй байна, ойлгож байна уу? -Ойлголоо аав аа. -Миний хүү дэлгүүрээс хоёр юм авах хэрэгтэй байна. Ойлгосон уу? -Тиймээ ааваа ойлгосон. Хоёр юм авах хэрэгтэй байна. -Талх, сүү гэсэн хоёр юм авах хэрэгтэй байна, ойлгосон уу? -Тиймээ ааваа, талх, сүү гэсэн хоёр юм авах хэрэгтэй байна. -Май энэ мөнгө, дэлгүүр ороод талх, сүү гэсэн хоёр юм аваад ир, ойлгосон уу? Ойлгосон бол давтдаа. -Ойлгосон ааваа. Дэлгүүр ороод энэ мөнгөөр талх сүү гэсэн хоёр юм авч ирнэ. Хүү нь дэлгүүрээс нэг шил архи аваад ирэв. Аав нь хүүгээ харсанаа: -Яасан гэж бурхан надад ийм тэнэг хүү заяадаг байна. Би чамайг дэлгүүр ороод хоёр юм аваад ир гэсэн нэг нь хаана байна аа, аан? 7. Та саяны олимпийг анхааралтай үзсэн бол харууд гүйлтэнд ямагт манлайлж харин цагаан арьстнууд буудлагад ямагт манлайлж байгааг анзаарсан байх. Энэ танд нэгийг бодогдуулахгүй байна уу? 8. Оршуулган дээр. -Танай биеийн тамирын багшийн хамгийн сүүлд ямар үг хэлсэн бэ? -Бүх зээрэнцэг, жадаа нааш нь … 9. Талбай дээр Сүхбат аваргын фэнүүд болон Өсөхбаяр аваргын фэнүүдийн хооронд зодоон болж, хоёр талаас хүч тэнцүү байсан ч эцэст нь гуравдугаар тусгай тасгийн фэнүүдийн ялалтаар дуусчээ. Мэдээг оруулсан: johny

Онигоо

2008 оны 06-р сарын 26 Нийтэлсэн First Love
-Архимед "Надад тулах цэг єгвєл би дэлхийн бємбєрцгийг хєшvvрэгдэнэ" гэсэн гэдэг. Таны тулах цэг юу вэ, тvvгээрээ юу хийх вэ -"Таван толгойн" ордны лицензээ тєрєєс бултуулж чадвал юу ч хийж болно. Тэр Архимедийг чинь хєшvvрэгтэй нь, тулах цэгтэй нь хамт худалдаад авчихна. Яг санал худалдаж авдаг шиг.Тэгэхээр хэнийх нь тулах цэг хvчтэй байна даа. Хожимдсон шалтгаан -Та их хурлын чуулганы хуралдаанаас яагаад хожимдов? -Ашгаа нэмэгдvvлэхийн тулд бvтээдэхvvнийхээ vнийг єсгєхєєр компани дээрээ шийдчихээд ирлээ. -Одоо чуулганаар ямар асуудал хэлэлцэх юм бэ, - Ард тvмний амьдрал хvндэрсэн тул vнийн талаар ярилцах гэнэ. -Энэ талаар та ямар нэг санал гаргах уу -Иргэд єдєр бvрийнхээ талхыг заавал цалингаа хvргэж авч иднэ гэсэн хуучинсаг ойлголтоосоо салах хэрэгтэй. Vнийг нь дийлэхгvй байвал лизингээр авч болно шvv дээ.Тєр иргэдээ гэдэг юм бол банкны хєнгєлттэй зээл зохион байгуулж , тэдэнд олгон, тvvгээрээ талх авч болно. Манай компани ч ард тvмнээ бодож, хашаа байшинг нь барьцаалаад зээлээр талх олгохоор тєлєвлєж байгаа. Компанийн захирлуудын зєвлєгєєн -Их хурлын чуулган хуралдаж байгаа, эсвэл компанийн захирлуудын зєвлєгєєн болж байгааг ялгахад бэрх болжээ ? -Гадна байгаа чи байтугай дотор нь суугаа би эндvvрч Их хурлынхаа даргыг "Эрхэм групийн захирлаа" гэж дуудчих гээд байдаг юм. Гэхдээ овсгоо гаргавал ялгаж болноо. -Яаж? - Эсэн бусын асуудал хэлэлцэж байвал Их хурлын чуулган байдаг. Эдийн засгийн асуудал яригдаж байвал "Эрэл", "Буян"," Шунхлай", "АПУ", "Женко", "Бридж", "Атилла", "Симба", "Оюуны ундраа", "ТБД андууд", "Туул кашмер", "Фортуна", "Тумбааш","Интер", "Залуу монгол", "Улаанбаатар зочид буудал", "Шимт гvн" , "Намрын уянга" зэрэг жараад компанийн захирлуудын зєвлєгєєн болдог. "Татварын єршєєлийн хууль" хэлэлцэх vед -Симоновынх байхаа, нэг шvлэг байдаг. Эцсийн тулалдаанд орохын ємнє эх орон бvхлээрээ бодогддоггvй, анх орчлонд мэндэлсэн алгын чинээ газар л харагддаг гэж.Тэр vнэн юм билээ. -Та яаж мэдээ вэ? -"Татварын єршєєлийн хууль" хэлэлцэх vед эх орон бvхлээрээ бодогдохгvй байна лээ. -Тэгээд юу бодогдож байна -Эхнэрийнхээ нэр дээр шилжvvлсэн компани л бодогдож байна лээ. Дархан цаазат газар Ааваа, Улсын Их Хурал гэж юу юм бэ? - Ямар ч тэнэг юм хийсэн хуулиар хамгаалагддаг дархан цаазат газар. Сонгуулийн уриа МАХН-ын 2004 оны сонгуулийн уриа: - Ирэх мянганыг ядууралгvй угтацгаая. Шинэ хvчээр сэлбэнээ Нэг согтуу хувинтай угаадас хутган "ротаци, ротаци" гэж vглэнэ. Тэгснээ "Шинэ хvчээр сэлбэнээ" гээд дээрээс нь шээчихээд дахин хутган "ротаци, ротаци" хэмээн vглэнэ.

Инээд стресс тайлдаг

2008 оны 06-р сарын 26 Нийтэлсэн First Love
"Аль болох олон удаа шог хошин хєгжилтэй зvйл уншиж тvvнийгээ бусдад ярьж бай" гэж Туркийн эмнэлгийн мэргэжилтнvvд зєвлєж байна. Тэд сэтгэлийн таагvй байдлыг арилгах хамгийн энгийн арга бол онигоо унших хэмээн vзэж байгаа юм. Мэргэжилтнvvд уураг тархиныхаа vйл ажиллагааг сайжруулахад зарим санаандгvй зvйлс тусалдаг болохыг тогтоожээ. Танилуудынхаа утасны дугаар, ажил, гэрийн хаягийг тогтоох, ойр зуурын тооцоо хийхдээ цээжээр бодох, vргэлж явдаг замаа, тавиур дээрх номынхоо байрлалыг єєрчлєх, шvvгээн доторх хувцсаа сольж єлгєх зэрэг нь их тустай аж. Тvvнчлэн стрессээ ялахад архи дарс, тамхинаас татгалзаж, аль болох шинэ жимс, ногоо идэж, нойроо ханатал сайхан унтаж амрах хэрэгтэй юм. Мэдээллийн эх сурвалж: "Зууны мэдээ"

коллекшн

2008 оны 06-р сарын 26 Нийтэлсэн First Love
Петя хvнийг гахай гэж харааснаас болж далан рублиэр торгуулжээ. Петя: -Энэ чинь шударга биш байна. Би урьд нь хvнийг гахай гэж хараагаад ердєє гучхан рублиэр торгуульж байсан. Цагдаа: -Гахайн махны vнэ нэмэгдээд байгааг чи мэдэхгvй байна гэж vv. Сайн цагдаа Хэт их хурдтай давхиж яваа машиныг цагдаа зогсоов. Цагдаа, -Уучлаарай хэмээн машин дотор суугаа хоёр залууд хандан хэт их хурдтай явсан тул таныг торгож тасалбар бичихээс єєр аргагvй хэмээн учирлав. Тэгээд овог нэр, тєрсєн он cap, єдєр газраа хэлэхийг хvсэв. -Строджвкибладцумртамино Вогзелаторибвгано, 1970 оны нэгдvгээр сарын 15-нд Ципурджправаннильо... гэж эхнийнх хариулав. Цагдаа, -За, за болно гээд салахын тvvс болж дэвтрээ хаангаа -Анхны удаа юм байна уучилъя. Харин дахиад надтай битгий тааралдаарай гэв. ---------------------------------------------------- Заавал баривчлана - Гадил барьсан эрийг цагдаа саатуулав. - Дархан цаазтай газраас гадил тvvх хориотой. - Хэзээ энд гадил ургаж байсан юм бэ? - Тэгвэл самар тvvгээд ир. Зєвшєєрєл Баавгай, vнэг, илжиг гурав гvvр барих болжээ. Гэтэл мод огтлох зєвшєєрєл" олддоггvй. Байгаль орчны яамнаас гоожин авчрахгvй бол зєвшєєрєхгvй гэж ойн цагдаа хэлжээ. Тэр гурав ярилцаж байгаад баавгайг хот руу Байгаль орчны яам руу явуулав. Удалгvй баавгай ганзага хоосон ирлээ: - Бvх модыг зєвхєн Хятадад гаргана, олсон мєнгєєрєє мянганы зам барина гээд сайд нь халгаадаггvй. Мань гурав ярилцаж байгаад vнэгийг зальтай учраас гоожингийн зєвшєєрєл аргалаад аваад ир хэмээн явуулжээ. Гэвч удалгvй vнэг ч хоосон ирэв: - Хахуулиар бол олдож байна. Би бvгдийг нь аргалсан, гар хvндрvvлбэл дуртай бvтээнэ гэцгээж байна. Даанч надад хvндрvvлэх юм олдсонгvй: - Одоо би л явахаас хэмээн илжигийг хэлэхэд нєгєє хоёр нь шоолж : - Бидний бvтээгээгvйг чи ийм тэнэг амьтан яаж барах вэ! гэцгээв. Гэвч илжиг азаа vзэхээр хот руу Байгаль орчны яамнаас бичиг авчрахаар явлаа. Удалгvй илжиг сайдын жипээр хvргvvлж буцаж ирлээ гэнэ. Гоожин олов уу? - Ололгvй яахав. Сонгуулийн дараа тэнд чинь сайдаасаа авахуулаад дан манай хамаатнууд ажилд орчихсон байна. Арын хаалгаар зовох юмгvй зєвшєєрєл салгалаа гэжээ. ---------------------------------------------------- Шинэ гишvvн УИХ-ын шинэ гишvvн ажлаа тараад гэртээ ирэв. Эхнэр нь: - Хоол идэх vv? - Ширээний ард бушуухан суугаад гараа єргєв. - Эхлээд цай уух уу? Гараа єргєв. - Пиво байна, уух уу? Алга ташив. ---------------------------------------------------- Тогны хулгайч - Эмээ та энэ их олон лаагаар яах нь вэ? - Жигжид эргээд ирсэн, тог тасрана гэж хvvхдvvд хэлсэн шvv. - Жигжид гэж хэн юм бэ? - Мэдэхгvй ээ хvv минь, алдартай тогны хулгайч байгаад шоронд дєрвєн жил суучихаад саяхнаас суллагдаад гараад ирсэн юм шиг сонсогдсон шvv ---------------------------------------------------- Монголын Тони Блэйр Энхбаярын хvvхэд ааваасаа асууж байна. -Аав аа, таныг Монголын Тони Блэйр гэж байна, яагаад? -Ухаантай болохоор нь тэгэж байгаа юм, миний хvv! - Таныг бас буян заяагаар олдсон хvv гэж байна билээ? - Хєдєлмєрч болохоор нь тэгэж байгаа юм, миний хvv. - Бас жинхэнэ удирдагч гэж байна билээ? - Шударга болохоор нь тэгэж байгаа юм, миний хvv. - Бас худалч гэж байна билээ? - Явж унт. - Бас гvтгэгч гэж байна билээ. - Алганы амт vзээгvй удаа юу! - Бас их хонзогнуур гэж бичсэн байна? - Гайгvй ээ, чамайг нам унтаж байхад чинь ор руу чинь хvйтэн ус хийн дээ! ---------------------------------------------------- Улс тєрийн явган ярианаас... -Монголын эдийн засгийн єсєлтийг юугаар хэмжих вэ? -Дарга нарын жийп машин нэмэгдсэнээр. -Засгийн газрын vйл ажиллагааг юугаар vнэлэх вэ? -Цаасан мєнгєний нийлvvлэлтээр... -Энэ удаагийн УИХ-ын сонгуульд горилогсод нэр дэвшигчдээс юугаараа ялгаатай вэ? -Гаргасан ном, байгуулсан сан, тахисан уул, усаараа ялгаатай. -Тэгвэл нэр дэвшигчид...? -За даа, нэг их ялгаагvй байх. Амласан ажил, тараасан мєнгє, худалдаж авсан саналаараа ялгарах байх даа... * * * Сумо, vндэсний бєх хоёрыг нэгтгэдэг зvйл гэвэл аль алиных нь бєхчvvд УИХ-д санаархдаг.

Гахайн махан бифштекс

2008 оны 06-р сарын 26 Нийтэлсэн First Love
Гахайн махыг давхар шvvртэй махны машинаар татаж, жижиглээд, жижиг шоо дєрвєлжин хэрчсэн гахайн єєх, давс, повоор сvv буюу ус хийж, найртал нь хольсны дараа таваг хоолонд нэг ширхэг оногдохоор тасалж, гонзгой хэлбэр оруулаад, тос хийж халаасан хайруулын тавганд шарж болгоно. Бэлэн болсон бифштексээ таваглаж хачирлаад шарахад гарсан шvvсийг нь дусааж єгнє. Энэ хоолыг агшаасан будаа, чанасан гоймон, тємс, шарсан тємс, чанасан буюу жигнэсэн ногоо, сvvн сvмсэнд жигнэсэн ногоо, шарсан хулуу, чис зэргээр хачирлавал амттай.

Эр хүний хүч чадал? (Mongolian)The strength of a man? (English)

2008 оны 06-р сарын 25 Нийтэлсэн First Love
Эр хүний хүч чадал нь эгэм мөрний өргөнөөр бус энхрий тэврэх тэврэлтээр тодорно. The strength of a man isn't seen in the width of his shoulders. It's in the width of his arms that encircle you. Эр хүний хүч чадал нь баргил бүдүүн хоолойгоор бус бувтнах зөөлхөн үгсээр илэрнэ. The strength of a man isn't in the deep tone of his voice. It's in the gentle words he whispers. Эр хүний хүч чадал нь хүрээлж нөхөрлөх найзуудаар нь бус хүүхдэдээ хэрхэн ханддагаар илэрнэ. The strength of a man isn't how many buddies he has. It's how good a buddy he is with his children. Эр хүний хүч чадал нь ажил төрөлдөө алдартайдаа бус ахуй гэртээ хүндэтгэлтэйгээр тодорно. The strength of a man isn't in how respected he is at work. It's in how respected he is at home. Эр хүний хүч чадал нь хатуу, ширүүн цохилтоор бус хайрласан энхрий илэлтээр илэрнэ. The strength of a man isn't in how hard he hits. It's in how tender he touches. Эр хүний хүч чадал нь цээжинд буглах үсээр бус харин түүний цаана булгилах зүрхээр тодорно. The strength of a man isn't in the hair on his chest. It's in his heart, that lies within his chest. Эр хүний хүч чадал нь хайрлаж дурласан хүүхнүүдийн тоогоор бус гагцхүү үнэнч дурлалаар илэрнэ. The strength of a man isn't how many women he's loved. It's in being true to one woman. Эр хүний хүч чадал нь ямар хүнд туйванг өргөдөгт бус хэрхэн хүндийг даван туулах чадвартайгаар тодорно. The strength of a man isn't in the weight he can lift. It's in the burdens he can carry.

Баабар: Тэр бєх хэний хэн бэ?

2008 оны 06-р сарын 25 Нийтэлсэн First Love
Мэрэг тєлєг тавих гээгvй. Зєвхєн шинжлэх ухааныг хvндэтгэдэг, vзмэрчдийг бол луйварчингийн хэмжээнд дорд vздэг хvний хувьд гагцхvv судалгаанд vндэслэн дорхи прогноз хийж буйгаа толилуулж байна. Энд сvvлийн 10 сард янз бvрийн байгууллага хамтлаг, мэргэжлийн ба мэргэжлийн бус бvлгvvдээс хийсэн судалгааг vндэслэлээ. Мэдээж, мэргэжлийн судлаачдын судалгааг илvv жинтэйгээр харгалзсан. Учир нь социологи бол шинжлэх ухаан болохоос сайн дурынхны ариун vйлс биш. Олон мандаттай тойргын сонгуулийн хэлбэр нь хаа нэг газруудад голдуу орон нутгийн сонгуульд хэрэглэж байсан байх юм. Харин дээр vед Японд хэрэглэж байсан ба Польшид парламентийн сонгуулийг ийм хэлбэрээр нэлээд хэдэн удаа явуулжээ. Иймээс Польшийн судалгааны арга барил, прогнoзлох аргачлалыг ихэд хуулбарлан ашиглав. Нэг мандаттай тойрогт судалгаа хийхэд харьцангуй хялбар. Тэнд хэнийг илvv дэмжиж байгааг илрvvлэх нь гол зорилт юм. Гэтэл тухайн тойрогт санал єгєгч бvр 4 хvртэл сонголттой учир энд хэнийг илvv дэмжиж байгаа нь биш, хэнийг илvv эсэргvvцэж байгаа нь судалгааны гол хэмжvvр болно. Тухайлбал Улаанбаатарын 4 мандаттай нэгэн тойрогт хийсэн судалгаагаар Х гэгч хамгийн олон дэмжигчтэйгээр тvрvvлж байлаа. Харин сэлгэмэлээр бодож гаргахад тэрээр мєн хамгийн олон эсэргvvцэгчтэй тул vнэн хэрэгтээ 6-р байр эзэлж сонгогдохгvй гэсэн vзvvлэллтэй гарч байв. Учир нь эл тойрогт эхний 4 байр эзэлсэн хэн нь ч сонгогдох учир тvvнд багтав уу, ард нь орчив уу гэдэг нь гол болохоос 1-4-р байр бvгд адил. Олон мандаттай энэ сонгуулийн хэлбэр нь vнэн хэрэгтээ мажоритор маягийн сонгууль учир намын рэйтинг зэрэг нь нєлєєлєх газраа нєлєєлнє, гэхдээ хувь хvний хvчин зvйл илvv ач холбогдолтой. Намын рэйтингээр ард тvмнээс дєнгєж 0.1 хувийн дэмжлэг авч байвч тухайн хувь хvний нєлєєгєєр жишээ нь 3 суудал авчихлаа гэхэд парламентад бараг 5 хувийн суудал авч байна гэсэн vг. Иймээс мажиратор сонгуулийг илvvтэй шудрага бус гэх vзэл тvгээмэл байдаг. Голлох хоёр намын рэйтинг сvvлийн нэг жилийн турш нийт сонгогчдын 50 хувийг тэнцvvвтэр маягтайгаар эзэлж байснаа сvvлийн хэдэн сард 70 хувь хvртэл єсч байна. Энэ нь сонгуульд vл оролцох хvмvvсээ хасаад харьцуулахаар 90 хувь хvрэх юм. Ийм vзэгдэл хаана ч тvгээмэл байдаг. Голлох намуудыг vл дэмжигчид сонгуульд ихэвчлэн ордоггvй. Судалгаанаас vзэхэд сvvлийн хоёр сард Ардчилсан намын рэйтинг огцом єсч байна. Энэ нь тэдний сонгуулийн кампанит ажлаас хамаарч байгаа болов уу. Гэхдээ сvvлийн олон жилийн дvнгээр vзэхэд цагаан сарын vед тогтсон vзvvлэлтэд бараг єєрчлєлт ордоггvй ба мэргэжилтнvvдийн vзэж байгаагаар ямар ч мундаг сонгуулийн кампанит ажил сонгуулийн дvнд 15 хувиас дээш єєрчлєлт оруулж чаддаггvй аж. Хєгжсєн орнуудад социологийн судалгаа ганц хувийн зєрєєн дотор багтаж гардаг. Манайд социологи нь шинжлэх ухааны утгаар хєгжиж эхэлсэн нь ардчилалтай нас чацуу учир харьцангуй шинэ тєрєл, шинэ урлаг. Иймээс 5-10 хvртэл хувиар алдах єндєр магадлалтай. Энэ нь єрнєдийн орнуудын судалгаатай чацуулахад алд дэлмээр нь алдаж буй боловч юутай ч ханатай хэлдэг болчоод байгаа юм. Ингээд олон хvн, баг гvйцэтгэлийг нь хийж миний бие нэгтгэн дvгнэсэн доорх прогнозыг сонирхуулъя. Ямар ч нэр тавьсангvй, сvvлд нь унасан бєхєд шалтаг мундахгvй болохоор надаас боллоо гээд тархи цоо цохих байх. 1. Архангай АН-2; 3-р байрын тєлєє АН, МАХН 2. Баян-Єлгий МАХН, Бие даагч; 3-р байрын тєлєє АН, МАХН 3. Баянхонгор АН-2, МАХН 4. Булган МАХН; 2-р байрын тєлєє МАХН, АН, жижиг нам 5. Говь-Алтай МАХН; 2-р байрын тєлєє МАХН, АН 6. Дорнод ИЗН, АН, МАХН 7. Дорноговь АН; 2-р байрын тєлєє МАХН, АН 8. Дундговь МАХН; 2-р байрын тєлєє АН, МАХН 9. Завхан АН, МАХН; 3-р байрын тєлєє МАХН-2, АН 10. Євєрхангай АН-3; 3, 4-р байрын тєлєє АН, МАХН-2 11. Ємнєговь АН-2 12. Сэлэнгэ АН-2; 3-р байрын тєлєє МАХН-2, АН 13. Сvхбаатар МАХН, АН 14. Тєв МАХН-2, АН; 4-р байрын тєлєє АН, МАХН 15. Увс МАХН, АН; 3-р байрын тєлєє МАХН-2 16. Ховд АН, МАХН; 3-р байрын тєлєє АН, МАХН 17. Хєвсгєл АН, МАХН; 3, 4-р байрын тєлєє МАХН, АН-2, Жижиг нам 18. Хэнтий АН; 2, 3-р байрын тєлєє АН, МАХН-2 19. Орхон АН; 2-р байрын тєлєє МАХН-2 20. Дархан АН, МАХН; 3-р байрын тєлєє АН, МАХН, жижиг нам 21. Хан-Уул АН; 2-р байрын тєлєє МАХН-2, АН 22. Баянзvрх АН, МАХН, Бие даагч; 4-р байрын тєлєє МАХН-2, АН, 23. Сvхбаатар МАХН-2, АН 24. Чингэлтэй АН-2; 3-р байрын тєлєє МАХН, АН 25. Баянгол МАХН-2, АН-2 26. Сонгинохайрхан АН, МАХН, ИЗН; 4-р байрын тєлєє АН-2, жижиг нам-2 Сонгуульд 390 хvн єрсєлдєж байгаагаас энд тvvвэрлэсэн 105 хvн судлагаагаар бодит єрсєлдєгчид юм. Эндээс сонгуулийн дvнгээр 29 хvн хасагдана. Ардчилсан нам 30 суудал, Хувьсгалт нам 22 суудлыг юутай ч авч таарах нь. Бусад 3-ыг хасаад vлдсэн 21 суудлын тєлєє бодитойгоор 50 хvн єрсєлдєх нь. Эндээс Ардчилсан намын авч болох суудлын дээд тоо 51, Хувьсгалт намын максимум 43 болж байна. Харин бусад нам болон бие даагчдын нийлбэрээрээ авч болох дээд хязгаар 7. Ингэхээр миний таамгаар ямар ч тохиолдолд Хувьсгалт нам Засгийн газар байгуулах суудал авч чадахгvй. Учир нь дээрх гурван бvлгийн аль нь ч дээд хязгаартаа хvрэх магадлал бараг нойльтой тэнцэнэ. 21 суудлыг дундачаар хуваана гэж vзэхэд Ардчилсан намын авч болох магадлалт суудал 40 хvрч байна. Энэ нь Хувьсгалт намын авч чадах дээд хязгаарт бараг хvрч байгаа юм. Гэхдээ энд сонгуулийн будилаан, тооллогын луйвар, Ерєнхийлєгчийн болон сонгуулийн хорооны оролцоо, vхэл хагацал, сонгууль болохын ємнє тохиолдож болох байгалийн болон нийгмийн гэнэтийн гамшиг, донсолгооныг мэдээж тооцоолоогvй. Vvнийг тооцоолох ямар ч боломж vгvй, гагцхvv vзмэрчид л магадгvй гэдгийг харгалзаарай.

САННИКОВЫН ГАЗАР 2

2008 оны 06-р сарын 25 Нийтэлсэн First Love
АЛГА БОЛСОН ҮНДЭСТЭН Шенк бол залуу зандан насандаа олон газар аляж үзсэн, насаараа ганц бие яваа хүн билээ. Тэрбээр залуудаа Енисей мөрний доод биеэр арслан зааны яс эрж, Өвөр Байгалийн нутаг, Амар мөрөн хавиар жуулчлан шинжилж, тэр ч байтугай Сахалиныг Оростой нэгдсэний дараахан тэр нутгийн ургамал, газар нутгийг судалжээ. Хожим нь нийслэлд эргэж ирснийхээ дараа цуглуулсан материалаа боловсруулах ажилд шамдан орсон байна. Шенк гоонь ганц биеэр тун ч даруухан аж төрж, академичийн цалин пүнлүүнийхээ ихээхэн хэсгийг за«уу эрдэмтдэд туслах юм уу, өөрийн сонирхдог Сибирь, умард туйлын нутгийг судлах экспедиц зохион байгуулахад нэмэр хандив болгодог байна. Барон Толлийг шинжээчийн нь хувьд өндөр үнэлдэг учир аялалд нь болон хожим түүнийг эрж хайхад ихээхэн мөнгө заржээ. Баярын хурлаас эргэж ирээд Шенк онкилон хэмээх учир битүүлэг овог аймгийнхны тухай мэдээ уншиж судлав. Хэдэн зууны өмнө онкилонууд Чукотын хойгийг эзлэн нутаглаж байсны хожим мөсөн далайн эрэг рүү чукчүүдэд түрэгджээ. Бие хаа, хувцас хунар, аж амьдралын ёс төрхөөрөө тэд чукчээс шал ондоон, тэдний ойрын төрөл овог нь Кадьяк арлын алеутууд юм. Норденшельд “Вега” хөлгөөрөө Иркайпий, Шелагский, Якан хошуу хавиар Сибирийн хойт эргээр хөвж явахдаа онкилоны орхиж явсан газар гэр гэмээр, тэхий дунд нь хүртэл газар ухаж хийсэн, халим загасны хавиргаар унь босгож шороогоор хучсан дээвэртэй овоохой маш олныг үзжээ. Малталтын үед чулуу, ясаар хийсэн, зарим нь бүр яс, модон иш бариултай янз бүрийн зэвсэг, сүх, сум, хусуур, жадны үзүүр одсон байна. Түүгээр үл барам сүх, жадны үзүүрт уясан суран оосор нь мөнх цэвдэг хөрсний ачаар олон зуун жил гэмтэлгүй хадгалагдаж байсныг олсон байна. Онкилонууд төмөр мэтийн металл ашиглаж мэддэггүй, ёстой нэг чулуун зэвсгийн үеийн хүмүүс байжээ. Врангелийн цуглуулсан чукчүүдийн ярианаас үзвэл Мөсөн далайн эргээс онкилоны явсан шалтгаан нь тэдний удирдагч Крэхой, бугатан чукчүү¤ийн толгойлогч хоёрын дунд цусан өшөө буй болж хядалдаан үүссэгээс болсон байна. Мөрдөн хөөгчдөөс буруулан зугтсаар Крэхой овгийхоо үлдсэн цөөн хүнтэй эхлээд Умардын хошууны хаданд шивээлэн сууж байснаа тэндээсээ Шалауров арал хүрч улам цаашилсаар Якан хошуунаас уулсынх нь орой Мөсөн далайн дунд алсаас торолзон харагддаг газар луу Врангелийн арал руу арван таван байдар завиар сэлж хүрчээ. - Энэ мэдээнүүд ядмагхан, бас их хоорондоо зөрөөтэй юм. Энэ үндэстэн чухам хаашаа алга болсон нь сонин юм даа гэж Шенк материалаа уншиж дуусаад гайхан бодов. Дараа нь Шенк “Академийнхныг тэнсэж яриад үзье” гэсэн ёсоороо умард туйлын нутгийн судлах асуудлыг сонирхон дэмждэг хэд хэдэн академичтай уулзсан боловч барон Толлийн мөр, Санниковын Газрыг шинэ экспедиц гаргах төлөвлөгөөндөө тэдний зүгээс нааштай үг сонссонгүй. Умард туйлын нутгийн дахин судлах ажлыг даалгачихмаар буурь суурьтай эрдэмтэй ч дайралдсангүй, гэтэл ямар нэгэн уран зөгнөлчид мөнгө өгөх нь болгоомжгүй явдал мөний дээр ийм гэнэн ажил хөөцөлдөх нь эвгүй аж. Эцэст нь Шенк өөрийнхөө бэл бэнчинг тооцоож үзэх дээр тулав. Энэ ажилд зориулан нэг хоёр мянгыг шидчихэд болмоор байвч энэ нь багадмаар санагджээ. - За яахав, багаж хэрэгслийг энд тэндхийн албан газраас үнэгүй олж болох байх, тэгээд ч ийм экспедиц нэг жилээ илүү ажиллах хэрэггүй. Энэ хугацаанд уул газраа олчих юм бол тэр цагт ажлыг өргөтгөн өөрчилж мөнгө хөрөнгөөр хангаж болно, тийм газар байхгүй гэдгийг нотлоод ирвэл бидний сэтгэл амрах болно гэж тэрбээр эцэст нь боджээ. АЖИЛ ЗҮГШИРЧ БАЙНА Залуу эр болзсон өдөр цагтаа Шенкийнд ирлээ. - Онкилоны тухай мэдэгдэж байгаа бүх зүйлийг уншлаа. Мэдээнүүд хоорондоо зөрөөтэй байна. Тийм үндэстэн байж байгаад чукчүүдтэй байлдаж, зугтан зайлахдаа чулуу, ясаар хийсэн зэвсэг, газар гэрээ үлдээсэн нь гарцаагүй байна. Даанч хаашаа алга болсон нь мэдэгдсэнгүй. Онкилонууд нэг арал дээр амьдралын дэндүү хатуу ширүүн нөхцөлд хавчиглан ан гөрөөс олдохгүй өлсөж өлбөрч үхсэн, эсвэл эх газраа ямар нэг тахалд нэрвэгдэн сөнөсөн байх. Өөрөөр бодох арга алга гэж Шенкийг ярихад залуу эр үл зөвшөөрөн, - Хэрэв онкилонууд арал дээр сөнөсөн бол яс нь бөөн бөөнөөрөө олдох байсан. Хүмүүс ул мөргүй алга болдоггүй юм. Эх газарт хүйсээрээ мөхсөн бол тэдний тухай хөрш овог аймгийнханд нь ямар нэг домог яриа үлдэх байсан. Якут, тунгус, ламут нарын дунд тийм домог яриа огт алга гэлээ. - Тэгээд тэр онкилонууд чинь хааччихсан хэрэг билээ? Арай тэнгэрийн оронд амьдаараа очоогүй бололтой билээ? Гэж Шенк уулга алдав. - Тэд Санниковын Газар дээр л байгаа бололтой. Тийшээ нисдэг нүүдлийн шувууд тэдэнд газарч болсон байлгүй. - Хэрвээ хүн нисэж чаддаг бол би таны хэлснийг дуртайяа үнэмшихсэн. Онкилонууд нисэж чаддаггүй байсан шүү дээ. Тэд тэр газар луу усаар юм уу, эсвэл мөсөөр л очих байсан даа. - Тэд мал ахуйтайгаа хөдөлсөн болохоор усаар гарч чадахгүй. Яагаад гэвэл малыг байдар завинд ачна гэхэд дэндүү хүнд эвгүй ачаа билээ. - Тэд мөсөөр бас очиж чадахгүй байсан. Бүхий л мэдээ баримтаас үзэхэд Мөсөн далай нэлэхүйдээ бүтэн хөлддөггүй байна. Эргээс нилээд зайдуу үлэмж өргөн зай харзлан үлддэг байна. Иймээс чукчүүд их эрэмгүй зоригтой ч гэлээ Врангель арал дээр нэг ч чукч очоогүй байна. Бас яасан ч аймхай хулчгар гэхийн аргагүй анчдаас нэг нь ч Беннетт арал хүрээгүй юм. Барон Толлийн амь үрэгдсэн ч мөсөөр явж болохгүй гэдгийг нотолж байна гэхэд нь яриандаа халж ирсэн академичийн өөдөөс залуу эр тайвуухан үр сөрж, - Энэ бүгд ерөнхийдөө цөм үнэн. Тэгэхдээ уур амьсгал дандаа нэг хэвийн байдаггүй шүү дээ. Нарны толбоос болж хүйтэн дулаан амьсгал ээлжилж байдаг гэснд, - Тэр чтийм, мэдэлгүй яах вэ! Гэж Шенк дуугарав. - Онкилонууд Новосибрийн арлуудад хүрсэн, тэнд тэдний газар гэр, бас бус мөр үлдсэн гэдгийг бид мэдэж байгаа шүү дээ. - За тийм! - Онкилонууд тэнд амьдрахад тохиромж муутай гэж үзээд ан амьтан шувуу бага, цаашдаа ужилээс жилд ангийн олз ховордохыг мэдээд цаашаа явсан байж таарна. Сүрэг сүргээрээ хойт зүг нисэх шувууд тэдэнд умар зүгт ан амьтнаар элбэг баян газар байна гэдгийг зааж өгсөн байлгүй. Яг тэр үед нь цаг уур хүйтэн болж, хэдэн өвөл дараалан хүйтэрч, тэнгис хөлдсөн ч байж болох юм. Ингээд өдөр уртасдаг хавар эртийн цагаар онкилонууд Санниковын газарт эсэн мэнд хүрцгээсэн биз. - Өргөргийн 80 градуст хүн амьдрах боломжтой газар бий гэж бодохын талгүй. Тэгэхлээр тэд тэнд өлсөж осгож үхээ биз. Галуу, нугас гэсэж дулаацсан тундрээс өл залгах юм олж идэж чаддаг биз, харин хүн… - Хүн тэр шувуу, далайн морь, хав загас, цагаан баавгай, загасыг агнаж, Гренланд, Америкаас хойт зүгт орших, арлууд, Шпицберген, Шинэ газарт амьдран энэ ³мардын нутагтаа дасаж ээнэгшээд өмнөд газар ирсэн үедээ нутгаа ±анах ч явдал байдаг. - Санниковын Газар гэж байдаг, түүн дээр онкилонууд бий болдог гэдэгт та бүр итгэсэн хүн юмаа. - Эхнийхэд нь би эргэлзээгүй итгэж байна, Хоёр дахийг нь бол онкилонууд алга болсны цорын ганц тайлбар мөн гэж үзэж байна. - Харамсалтай нь Академи энэ саналыг чинь хуваалцахгүй байна. Би олон хүнээс асуусан. Миний нөхөд цөм тийм газар байхгүй, барон Толль амь үрэгдсэн гэж итгэж байна. - Ингэж бодож байгаа нь тун ч харамсалтай. Яагаад гэвэл Толлийн амь аврагдсан байж болох ганц газар нь Санниковын Газар юм. Барон Толль тэнд бий гэж би баталж чадахгүй, гэхдээ л боломжийн юм. Тэнд л түүнийг эрэх үлдээд байна. - Одоо эрэл хайгуулын өчнөөн төчнөөн ажил нэгэнт хийчихсэн болохоор мөнгө байлаа ч гэсэн тэр газрыг дахин эрэх дуртай хүн олдохгүй биз дээ. - Би бол дуртай явна. Якутскийн мужид суугаа цөллөгийнхөн, умард эргийн анчид дотроос итгэлтэй нөхөд ч олж чадахсан билээ. - Хэрэв мөнгө олдвол та экспедицээ яаж зохион байгуулах вэ? - Бас Хасагийн гацаанд суудаг цөллөгийн хоёр хүн бий. Бид гурав тийм экспедицийн төлөвлөгөө зохиож их л ярилцдаг юм. Хаант засаг цөлөгдөгсдөдөө гэж арай ядан алдаг оног өгдөг ядмаг зардлаас өөр юмгүй улс чинь дэмий л хоосон мөрөөдөж ярихаас цаашгүй. Бид тэнд яг л тэр нутгийн улс шиг ан хийх, загас барихчаан аядаж амь зууна шүү дээ. Тэр хоёр маань залуухан, цөллөгийн хүнд дарамтад нугараагүй улс. Бид хар бор ажилд боргшиж хатуужлаа. Түүнээс гадна мөсөөр аялах туршлагатай, багаж хэрэгсэл, чарганд хөллөх нохойто©, тэгээд ч Новосибрийн арлууд дээр хэд хэдэн удаа очиж үзсэн хоёр анчныг авч явна. - Зөв, тийм улс байхгүй бол та яаж ч чадахгүй. Тэгээд цааш нь? - Хавар эртээ бид мөсөөр Тогоот арал хүрнэ. Тэнд бааз агуулах бэлтгэж аваад мөс хатуу байхад бушуухан цаашаа явна. - Тэнгис хөлдөөгүй байвал яах вэ? Үүнд бараг л эргэлзэх хэрэггүй биз. - Тийм хэрэг болж магадгүй гэж бид чарган дээрээ хоёр хөнгөн байдар завь авч явна. Түүгээрээ тэнгисийн хөлдөөгүй хэсгийг хөвж туулна. Тэр нь нэг их өргөнгүй биз. Газрын ойр дандаа л мөс байдаг шүү дээ. Тэгээд цаашаа тэр газар хүртэл чаргаараа явж очиж судлаад зуны сүүлчээр мөн замаар буцаж ирнэ. - Тэр үед тэнгисийн мөс хайлж улам л бөргөн болно шүү дээ. Хүнд ачаатай та нар байдар завьтайгаа зайлшгүй живж үхнэ. Зуны сүүлчээр үргэлжийн салхи шуургатай байдгийг хэлэх үү! - Хэрэв эргээд хөвөх нөхцөлгүй зам боогдвол Санниковын Газар дээр өвөлжинө. Тэгээд хавар эрт буцна. - Нохдод бүтэн жил хэчнээн их хоол хэрэгтэйг та мэдэх үү? Энэ ачаанаас л болж сүйрнэ дээ… - Үүнийг мэдэлгүй яахав. Гэхдээ тэр газар дээр шувуу элбэг бий гэж итгэж байна. Тэгэхээр нохойн хоол тээвэрлэх хэрэггүй гэж үзэж байна. Зун нь бид өвөл идэх, буцах замдаа бааз хүртэл хэрэглэх хүнсний нөөцийг бэлдчихнэ. - Хэрэв та нар ямар ч газар олохгүй бол яана ! - Тэгвэл бид тэр даруйхан Тогоот арал руугаа эргэж ирж зусаад намар тэнгис хадаалмагц эх газартаа буцна. Ингэх хэрэг гарахгүй байх гэж бодож байна., гэхдээ зун ан ав муутай байж магадгүй болохоор Тогоотод агуулах брих хэрэгтэй. - Ийм экспедицид хэдий хэр мөнгө хэрэгтэйг та тооцоолж үзсэн үү? - Тийм их мөнгө орохгүй гэж бодож байна. Бид гурав хөлс мөнгө гэхгүй, хоол ундны л мөнгө хэрэгтэй. Тэр хоёр анчинд харин хөлс мөнгө төлөхгүй бол болохгүй. Гэхдээ тэд их даруухан улс. Хамгийн гол нь ноход, нохдын хоол унд, чарга, байдар завь, буу сум, хувцас хунарт л их мөнгө орно. Би энд ч, Хасагийн гацаанд байхдаа ч бодож үзсэн, хоёр мянгаас хоёр мянга таван зуу байхад хангалттай. - Гайгүй л юмсанж! - Умард нутагт олигтой чарга байхгүй, мод муутай. Бидэнд байн байн засах гэж цаг алдахгүй байхуйц дээд зэргийн сайн чарга хэрэгтэй. Чаргыг бол би энд захиалж хийлгээд авч явсан дээр гэж бодож байна. Буу зэвсгийг ч гэсэн эндээс авбал хавьгүй хямд, илүү дээр юм. Бусад хэрэгтэй зүйлээ тэндээс худалдаад авчихна. - Таны төлөвлөгөө надад тун сайхан санагдаж байна. Хоёр мянга таван зуун рублийг би танд олж өгч болно. Харин болзол нь гэвэл, Санниковын Газраас надад уулын чулууны цуглуулга, ургамлын хатаамал, болж өгвөл жижиг амьтад, бас ургамал, амьтны аймаг, цаг уурын нь тухай тэмдэглэл авчирч өгөх хэрэгтэй. Бас мэдээжээр хэрэв олдвол онкилоны тухай мэдээ олж ирээрэй. Нөхдийнхөө хамт үүнийг хийж ирж чадах уу? - Чадна байх гэж бодох юм. Бид мэдээжээр жинхэнэ эрдэмтэд биш, гэхдээ бага зэргийн бэлтгэл бий. Нэг маань геологи гадарлана. Нөгөөх нь ургамал судлаач, би амьтан, хүн судалдаг. - Тун сайн байна. Эрдэм шинжилгээний ажиглалт хийх хэрэгсэл, барометр, термометр, луужин зэргийг би Академиас олж өгье. Хэрэв тэр газрыг олбол гэснээ Шенк инээмсэглэж, - Түүний хэд хэдэн цэгийн уртраг, өргөргийг тодорхойлж, ерөнхий дүрс төрх, очих замын бүдүүвч болон зураг гаргаж ирэх нь чухал гэдгийг та надаар хэлүүлэхгүй мэдэх бизээ гэв. - Тэгэлгүй яахав. Зургийг би хариуцаж гаргана. Харин уртраг өргөрөг тодорхойлох гэнээ? Үүнийг чинь бид мэдэхгүй юм байна. - Энэ тийм хэцүү юм биш? Одон орны физик судалгааны төвийн захиралд бичиг хийгээд өгье. Та тэнд хэдэн удаа хичээллээрэй, дорхноо л сурна. Бэлтгэл ажилд хоёр гурван долоо хоног орно. Танд зав байна уу? Эндээс хэзээ гаръя гэж бодож байна даа? - Одоо чинь арван нэгдүгээр сарын сүүлч. Хасагийн гацаанд хоёрдугаар сарын сүүлчээр очсон бахйхын тулд сарын дараа эндээс заавал гарахгүй бол болохгүй. Гурван сарын дундуур Тогоот арал руу хөдлөх юм. - Уг нь тийшээ голдуу дөрөвдүгээр сард гардаг шүү дээ. - Тийм, тийм, гэхдээ мөс хатуу байхад дөрөвдүгээр сарын эхээр Санниковын Газар луу тэнгисээр явахын тулд эртхэн гарах нь зүйтэй. - Та хэрэгцээтэй юм бүхнээ нэг сарын дотор хуладдан авч бэлдэж амжих уу? - Би засварын газраас асуусан., чаргыг хоёр долоо хоногийн дотор хийж өгье гэсэн. Бусад юмыг гэхэд хасагийн гацаанд бүр их илүү ажил бхйгаа шүү дээ. - Хэрэв асуудал бүрэн шийдвэл би тэр даруйд нь Олекминск руу утас цохиж Хасагийн гацаанд хэл өгье. Нөхөд маань нохой, тэжээл, хувцас хунар бэлдэж байг. - Тэдэнд чинь мөнгө байхгүй шүү дээ! - Намайг очтол зээлээд аваг, Хасагийн гацааныхан биднийг сай­ мэднэ. - Одоо чарга захиалах, юм хум худалдан авахад хэдий хэр мөнгө орох вэ? - Би танд энэ мөнгийг одоо өөрөөсөө өгье. Хоёр гурван долоо хоногийн дараа үлдсэн мөнгө, багаж хэрэгслийг бүрдүүлж өгнө. Шенк ингэж хэлээд банкнаас мөнгө авах чек бичиж, одон орны төвийн захиралд өгөх бичиг бичиж өглөө. Тэгээд өгүүлрүүн, - Хоёр долоо хоногийн дараа өдий үед манайд ирээрэй. Бэлтгэл чинь яажшуухан бүтэж байгааг ярилцъя гэв. Залуу хүний сэтгэл ихэд хөдлөн, - Асуудлыг ийм хурдан шийдсэнд би тун их гайхан баярлаж байгаагаа илэрхийлэхийг зөвшөөрнө үү! Танайх руу ирж явахдаа миний хүсэл биелнэ гэдэгт би тун их эргэлзэж байсан шүү. Тэгтэл ингэж амархан бүтдэг юм байна. Та огт танихгүй нэгэн хүний үгэнд итгэн ийм их мөнгө өглөө шүү дээ. - Хэдийгээр үс минь цайсан ч би хүнд итгэдэг хэвээрээ л байна. Би урьд нь хэд хэдэн эрдэм шинжилгээний экспедицид тусалсан, миний итгэлийг эвдсэн нь нэн ховор. Үүнээс гадна би хүнийг анх хармагцаа таньж үнэлж чадна. Харин нээрээн би таны нэр, таны нөхдийн нэр усыгмэдэхгүйг та санууллаа. Нутгийн засаг захиргаанд үзүүлэх үнэмлэх бичигт овог нэр хэрэгтэй шүү. Алив хэлээрэй,, би бичээд авъя. - Намайг Матвей Иванович Горюнов гэдэг. Петербургийн их сургуульд сурч байгаад Якутскийн мужид цөлөгдсөн. Миний нөхдийн нэг нь Семен Петрович Ордин их сургуульд сурч байсан. Нөгөө нь Павел Николаевич Костяков технологийн дээд сургуулийн оюутан байсан. 1899 он» оюутны үймээнд оролцсон гэж бид гурвыг таван жилээр цөлсөн юм. - Яг л аюултай гэмт хэрэгтэй шиг тийм хол цөлөгдөх ямар гэж хийсэн улс вэ? Та нар чинь? - Бид хурал цуглааныг удирдаж байсан юм. Тэгээд л хэргийн эзэн гэж тооцогдохгүй юу! Биднийг цэрэгт өгөх гэж байсан тийм нэг шийдвэр байсныг санаж байна уу?, бид дагахыг татгалзсан юм. Үүний маань төлөө цагаан баавгайн нутагт цөлсөн юм даа. - Цөллөгийн хугацаа дуусах дөхөж байна уу? - Миний хугацаа дууссан. Намайг цагдаагийн хяналтын дор нутагтаа, Вологда губернид очихыг зөвшөөрсөн. Харин нийслэлд бол мэдээжээр би зөвшөөрөлгүй орж ирээд байна. Нөхөд маань жилийн дараа чөлөөлөгдөнө. - Тэгэхээр танд Якутскийн муж руу явахад засаг захиргаанаас зам явах бичиг хөөцөлдөж олж өгөх хэрэгтэй юмаа даа. - үүнд бол мэдээж хэрэг, юундаа татгалзах билээ!

САННИКОВЫН ГАЗАР 3

2008 оны 06-р сарын 25 Нийтэлсэн First Love
АЯН ЗАМД ГАРСАН НЬ Сарын дараа Горюнов бичиг баримт, мөнгөө өвөртөлсөөр, хагас цагийн дотор эргээгээд ян тан болтол нь залгаж угсарч болох нэг том сайхан байдар завь, гурван сайн чарга, зэвсэг хэрэгсэл, элдэв зүйлсээ тээсээр нийслэлээс дорно зүг гарчээ. Тэр байдар завинд нь дөрвөн хүн, ачаа бараатай гурван чарга, арван нохой багтах бөгөөд экспедицийг тэнгисээр хоёр ээлжээр зөөчих чадалтай аж. Эрхүүгээс цааш морь хөллөсөн чаргаар Лена мөрөн уруудан Качуг дайран цөллөгийн ширүүн догшин хязгаар нутгийн нийслэл гэгдэх өрөвдөм дорой Якутск хүртэл битүү хөлдсөн голын цасанд дарагдсан хөндий, хадат өндөр эрэг дундуур уйтгарт урт замаар замнаж эхэлсэн бөгөөд энэ уйтгарт зам Алдан голын адаг, Верхоянскийн баргар нуруудын эзгүй ан хавцал, Яна голын цэлгэр тал, дов толгод, уудам тохойд цасанд дарагдан торойж ядах Хасагийн гацааны зах хүртэл үргэлжилнэ. Бүр Якутскаас эхлээд өдөр гэдгийг үзэхээ болилоо. Верхоянскийн нуруудыг давангуут туйлын өвлийн шөнө эхлэв. Цасан шуургагүй үед зөвхөн одод, сарны гэгээ, туйлын туяа л урдах замыг гийгүүлнэ. Хоёрдугаар сарын сүүлчээр Горюновыг ачаа бараатайгаа хасагийн гацаанд хүрч ирэхэд нөхөд нь экспедицид зориулж гучин нохой худалдаад авчихсан, тэдний хоолонд баахан борцолсон засаг, өөрсдөө идэж уух юм нөөцлөн бэлдэж, дулаан хувцас, цана зэхсэн байлаа. Барон Толлийн газарчаар яваад сураггүй болсон хүний ах Якут Никита Горохов, хасаг Капитан Абрамович Никифоров нарын туршлагатай хоёр анчин экспедицид оролцохыг зөвшөөрсөн байв. Хоёулаа Новосибирийн арлууд дээр хэд хэдэн удаа очиж үзсэн бөгөөд сүүлчийн удаа Толлийн ул мөрийг эрж олох экспедицтэй цуг бүхий л эргээр тойрчээ. Санниковын Газар байдаг гэдэгт хоёулаа итгэдгийн дээр цэлмэг өдөр Тогтоо арлын өндөр газраас бараагий нь харсан гэж батална. Тэр хоёрт Санниковын Газрыг үзэх гэсэн сонирхол наад гурвынхаас дутуугүй агаад тэнд анхны зочин болж очно гэдэгтээ тун их баяртай байлаа. Хасагийн гацаа бол умард өргөргийн 71 градуст буюу ой модны хойт хязгаарт Яна голын баруун эргийн намжаа дэвсэг дээр байрлана. Хасгуудын хэдэн урц, худалдаачдын цөөн байшин, якутуудын тоотой хэдэн гэр, жижигхэн сүм дэвсэг дээгүүр ундуй сундуй цацагдсан мэт бөгөөд бараг дээврээ тултал цасанд дарагджээ. Навтгар байшингуудын яндангаас £арах утаа, гэрийн тооноор улалзах задгай галын оч, цасанд дарагдсан сүмийн хонх нь Янын хязгаартаа л чухал нөлөө бүхий хүмүүсийн оромж суурин байгааг илтгэх амой. Умар, өрнө, дорно гурван этгээдэд эзгүй хөндийд дураар загнах цасан шуурганд нүдүүлэн дагтаршсан хөр хунгар хэдрэгтэн үелсэн хязгааргүй цагаан тундр дэлхэн нойрсоно. Өмнө зүгт нь хатингар дорой армаг тармаг ой бараагнах агаад цэлмэг өдөр тэнгэрийн хаяанд Кулар нурууны бөмбийсөн өндөр орой торолзон харагдах нь Янын тохойг бусад ерөнтөнцөөс тасалж байх шиг үзэгдэнэ. Экспедицийнхэн хоёр долоо хоногт бүхий л бэлтгэл ажлаа дуусаж, гуравдугаар сарын дундуур, өдөр арван нэг цаг шахам үргэлжилдэг үеэр умардын замд гарав. Гурван чаргатай манай жуулчдыг нохойн хоол, арал дээрх агуулахад хадгалах материал, элдэв бараа, багаж хэрэгсэл, хүмүүсийн хүнс тэжээл тэргүүтнийг ачсан таван чарга Новосибирийн арлууд хүргэж өгөхөөр дагалдав. Жуулчид усны үерээс болж хүн амьтан нь орхин нүүсэн Устьянск суурингийн хажуугаар, Янын адгийн нэг салааг даган зүүн хойт зүгийг зорин одлоо. Одоо энд суурин гацаа ор мөргүй алга болж, зам цагаан тул тэд шулуухан давхисаар хоёр өдрийн дотор голын адаг хүрч чадав. Цасан талаар давхиж байгаад тэнгис рүү ороход мөн л цав цагаан цасаар хучигдсан тул онцын ялгаа мэдэгдсэнгүй. Гэвч тэнгист ойр холдоо хэд хэдэн арал төвийж үзэгдэх агаад баруунтаа умар зүг сунайсан эх газрын эрэг харагдаж байлаа. Жуулчид энэ чигийг барин довтолгохдоо ядаж өнжөөд эрэгт хүрч Яна голоор урсаж ирсэн залтас зомгол, тэнгисийн эрэгт хаягдсан мод®ор түлш хийж хонохыг хичээлээ. Ийнхүү давхисаар Ярок арал, ганц гэртэй Манико хошуу, Селяхийн өргөн булан, Туруктак хошуу, Ванькийн үзүүр, Дарычан хошууг ардаа үлдээв. Тэндээсээ чуркины хошуу хүртэл эрэг дагуу явсаар Абеляхийн буланг дайрч гараад эх газрын шувтарга Гэгээн хошуу гэдэг урь хошууны энгэр дээрх Гороховын бууцанд буудаллацгаав. Яна голын адгаас энэ хүртэлх хоёр зуугаад километр урт замыг жуулчид дөрвөн өдөр туулав. Замын эхэнд нохдоо ядраахгүйн тулд тийнхүү тааваар яаралтгүй аялсан байна. Мөсөн овоорго тэнгисээр явахад гол саад хүндрэл болсон мөргөлдөн давхарласан, босоо босоогооор овоорсон том том мөснүүд Гэгээн Хошууны үзүүр Лена голын адаг хоёрын хоорондох энэ гүехэн тохойд асар их томгүй тул тойроод гарчих боломжтой ажээ. Тэнгэр бүрхэг боловч салхи шуурга хөдөлсөнгүй. Гороховын бууц гэдэг нь хоёр гал – хоёр урц юм. Урцнуудыг урсаж ирсэн модоор барьсан болохоор мэдээжээр цонх, пийшин байхгүй, гэхдээ гал нь асаж байгаа үедээ дулаацуулаад байх хийц муутай задгай зуухтай байлаа. Тэр овоохойд далайн морь, хав загас баригчид эсвэл зэрлэг буга, цагаан баавгайн ангуучид хавар намартааа ирж түр орогноод явдаг аж. Бууцанд буудалласан өдөр оройдоо тэнгэр цэлмэсэн тул манай гурван жуулчин Гэгээн Хошууны өндөр эрэг дээр гарч далайн бараа харахын мөн болов. Энэ эргийн хадан хясаа нь хэзээ нэгэн цагт галт уулын амнаас галаар буцлан гараад мөнхөд царцсан хүрмэн чулуунаас тогтжээ. Тэд бул чулуу дамжин авирсаар хадан хошууны дээд тагт дээр гарав. Өмнө нь их цасанд дарагдсан бөөн бөөн мөсөн овоорго энд тэнд овойн торойж хөлдүү тэнгисийн мандал цэлийн цайрна. Цэлийн цайрах их мандлын тэртээ тэнгэрийн хаяанд энд тэндхэндээ эрэг хадны хар толбо үзэгдэх төдийн дөрвөн µавтгай гүвээ торолзон харагдах нь Ляховын том арал бөлгөө. Энэ ¡ол Новосибирийн арлуудаас хамгийн ойрхон нь бөгөөд арслан зааны соёо элбэгээрээ нэрд гарсан тулд түүнийг авахаар хүмүүс ирдэг ажээ. Хэрэв шулуун явбал тэр арал хүртэл жар далаадхан километр юм. Манай экспедицийнхний зам хажуугаар нь өнгөрөх бөлгөө. Нар шингэлээ. Мөсөн мандлаас хүйтэн салхи үлээж эхлэхэд ажиглагч гурав маань тогоотой хоол, данхтай цай нь халуун гал дээр пор пор буцалж байгаа бууц руугаа гэгээтэй байхад буцахыг яарав. Ширээ орлуулан тавьсан аяны том хайрцаг дээр таваг өржээ. Жижигхэн хайрцгууд сандал орлоно. Горохов Никифоров хоёр зуухныхаа дэргэд гаансаа зууцгаан хоолоо идэх гэж гурван нөхрөө хүлээж ядан суужээ. Тэд нохдынхоо хөллөгөөг мултлан амрааж, хөнжлөө хүртэл засаад бүх юмыг жин тан болгосон байв. Экспедицийг арал хүртэл дагалдан яваа таван чарганы хөтөч нарын орсон зэргэдээх овоохойноос чанга чанга чрих инээлдэх сонсогдоно. Маргааш нь ургахын улаан нарнаар арав арван нохой хөллөсөн найман чарга Гэгээн Хошууны үзүүрийн хадыг тойрон эх газрыг орхин тэнгис дээгүүр умардыг зорин одов. Дагтаршсан хунгар ихтэй ч тэгш замаар ноход хурда­ давхиж, цанатай хүмүүс гүйцэж ядан явлаа. Харин бөөн бөөн мөсөн овоорго урт урт шан болж овоор±он газар чарга гарах тэгш нам газар эрж, чарга бүрийг нэг нэгээр нь татан, араас нь ч, бөөрнөөс нь ч, цанынхаа таягаар түшин түлхэж ноходдоо тусалж байсан болохоор зам тун бага хороож удаан урагшилж байлаа. Хэрвээ мөсөн овоорго дундуур гарах нам тэгш эвтэйхэн газар олдохгүй бол хүн бүр бүсэндээ хавчуулж явсан сүхээрээ зам гаргах ажил гарах бөгөөд 30-40 градусын хүйтэнд тэс хөлдсөн мөс сүхний цохилтод шил шиг дуугаран хага хага үсэрч байлаа. Мөс хагалах үед ноход сүхний л дуу гарвал одоохон маш хүнд зам угтана гэдгийг бүр сайн мэддэг болоод нэгэн зэрэг амрахаар хэвтээд өгдөг болов. Ийнхүү нэг удаан, нэг хурдан урагшилсаар цагт долоон километр зам туулан үд дунд гэхэд аралд хүрэх зайн талыг барсан байлаа. Нохдынхоо хөллөгөөг мултлалгүй түр амран царцуу мах, хатаасан талх идэж, халуун цай ууцгаав. Өдөр зогсохдоо гал түлэх, цай чанах гэж цаг алдахгүйн тулд Горюнов нийслэлээс халуун сав авчирчээ. Энэ гайхамшигт савнуудыг гаргаж ирэх болгонд нутгийн хөтчүүд галгүй мөртлөө халуун цай байхад мэл гайхаад тэр цайг их л бишрэн дээдэлж уудаг байлаа. Гучин градусын хүйтэнд гаднаас нь тэмтэрч үзэхэд хүйтэн савнаас уруул ам түлчих шахсан халуун цай аягалахад нь ид шидийн увдис биш гэдэгт тэд яагаад ч итгэж өгөхгүй байв. Хасагийн гацаанаас гарсан өдөр үдийн унд уухаар буудаллах үед хөтөч нар гал асаахаар цугларахад Горюнов наадам болгож, та нарын гал түлж цай чанарахаас өмнө би цасан дунд хурдан буцалгана гэж алиалжээ. Хөтөч нарыг данхтай цайгаа гал дээр өлгөхөд Горюнов халуун савнуудаа гаргаж ирээд цасанд суулган тавьж таван минут хиртэй байлгаад сугалан авч якутуудад хав халуун цай аягалж өгсөнд цаадуул нь гайхаж хоцорчээ. Горюновыг ингэж алиалж тоглоход халуун савны учрыг мэдэх Горохов Никифоров хоёр хөтөч нарын нүдээ бүлтийлгэн уулга алдах, шагшран гайхахыг хараад элгээ хөштөл хөхөрсөн аж. Ундаа ууж дуусаад хуучин байдлаараа цааш хөдлөв. Арал хойт зүгийн тэнгэрийн хаяаг халхлан нэлдээ харлан харагдах болов. Тэнгисийн тэгш мандал дээрээс үргэлжлэх арлын хормой. Хормойн доогуурх нарийнхан нарийхан зурвас эрэг дээр хар хар толбо, цагаан уасан бүрхүүл дундаас хүрэнтэх асга хад хүртэл харагдана. Нар жаргахын үед сүүлчийн том мөсөн овооргыг давж гараад цааш хар хурдаараа жирийлгэв. Арлын зурвас эргийг харсан ноход тэнд амарч хооллоно гэж сайн мэдэх тул бүх наян хоолойгоор зэрэг зэрэг хуцалдан галзуу юм шиг ухасхийцгээжээ. Гэвч эргийн дэргэд хүрээд хүн нохой хоёр хурдаа саах хэрэгтэй боллоо. Юу вэ гэвэл арлын арван есдүгээр зууны эхээр энэ арлын тухайн анх бичсэн Геденштромын газарч алдарт анчин Санниковын барьсан жижиг байшин байдаг Бага Өвөлжөө гэгчид хүрэх замдаа далай хадаалах цагт намрын шуургаар тогтсон их мөсөн даланг давахын тулд чаргаа нэг нэгээр нь татаж чирч гаргахаас аргагүйд хүрэв. Зуу шахам жил болсон тэр жижиг байшин хүйтэн уур амьсгалд бараг хэвээрээ хадга«агдан үлджээ. Далайн давс нэвчсэн мод нь харлаж, энд тэнд нь ха£ ургаснаас биш, дотроо шинэхнээ°ээ байлаа. Арал руу ирж очих замдаа энэ байшинд хонож өнждөг онло анчид бүгдээрээ энэ оромжоо бүрэн бүтэн байлгахыг хичээж, ширэн нугастай µаалгыг нь тордон дээврийн нь шороог үе үе сэлбэн манах зэргээр өөд тататж янзлаад явдаг байж. Байшингийн ойролцоо түлшинд хэрэглэх мод залтас овоолттой орхисон нь эрэг даган цасан дундаас түлээ мод эрж явах хэрэггүй амар болов. Удалгүй өвөлжөөний байшингийн дэрэд их түүдэг асаж улаан дөл нь хоёр тийшээ тэлж сунайсан аварга их мөсөн ханыг гэрэлтүүлэн байв. АРСЛАН ЗААНЫ БУЛШ Ляховын том буюу Ойрхи арал геологийн бүрэлдэхүүнээрээ гайхамшигтай ажээ. Энэ арлын хадархаг дөрвөн хавтгай дэвсэг цул боржин бөгөөд үлдсэн бүх талбай нь дөрөвдөгч галавын зөөлөн давхаргаас бүрдэнэ. Иймээс дэвсгээс буух олон гол горхи энэ зөөлөн хөрсийг гүнзгий идэж, ургамал гэхээр юмгүй жижиг дов толгод болгожээ. Богинохон зун арлын гүнзгий гуу жалга, хөндий гүвээний ар тал цасан хунгарт дарагдсан хэвээр үлдэх боловч ээвэр энгэр газраас нь хөвд ургана. Арлын эргээрх мөн тийм зөөлөн хөрсийг тэнгисийн долгион идэж элээх тул гол горхины хөндийг эгц огцом буюу тэр байтугай дээрээс өнгийсөн эрэг ганга хөндлөн гулд зүссэн байна. Энэ зөөлөн хөрс зундаа өнгөн талаасаа жаахан гэсэх аядаад оройгоосоо хормойгоо хүртэл мөнхөд хөлдүү байдаг аж. Гэссэн хэсэг хөрс нэг бол өөрөө урсаж тэнгис рүү ордог, эсвэл доороосоо долгинод цохигдсоор нурах агаад ер нь арал аажимдаа тэнгист идэгдэж бхйгаа аж. Арлыг эргээс нь ингэж идэж урсгаха¤ мөнх цэвдэг ихээхэн саад болдоггүйсэн бол арлын боржин цөмөөс өөр юм үлдэхгүй байсан биз ээ. Зөөлөн хөрсөнд арслан зааны соёо элбэгээс гадна зарим газар арслан заан, мөн тэр үед амьдарч байсан савгат хирс, балар эртни© үхэр, канадын буга, адуу мэтийн олон амьтны бүтэн хүүр мөнх цэвдэг дунд арьс ү±, эвэр туруу, гэдэс дотортой тэр чигээрээ хадгалагдаж үлдсэн байх нь цөөнгүй. Цэвдэг хөрс зундаа жаахан гэсэхлээрээ ил гарсан хүүр, зарим яс, арслан зааны соёо гол горхины урсгалд автан голын адаг, тэнгисийн хөвөөнд очно. Мөн үүнчлэн эргийн ганга жалга гэсэж, усанд идэгдэхэд энд тэндээс нь мөхсөн амьтны бүтэн хүүр юм уу, яс ил гарч, эцсийн бүлэгт бас л тэнгист урсан очиж, дахиад түмэн жил хөлдүү дарагдаж хэвтсэн тэр хүүр сэгийг махчин шувуу, ан араатан сэжиглэхгүй идэж устгах нь бишгүй байна. Ляховын том арлыг ийм өвөрмөц бүтэн байдалтай болхооор нь жилийн жилд хавар тийшээ анчин олборчид өрсөлдөн ирж, тэнгисийн хөвөөний хавтгай хаялга, гол горхины адаг, хөндийд өнгөрсөн жил мөнх цэвдгээс ангижирч, гэссэн газар доороос цухуйж байгаа юм уу, эрэг дээр ил гарч ирсэн арслан зааны соёог түүж цуглуулна. Хөлдүү хөрсөнд гэмтэл согогүй хадагалагдсан ийм соёо одоогийн зааны соёо, ястай адилхан үнэ хүрэх билээ. Орон нутгийн болон явуулын худалдаачид анчдаас ийм соёог худалдан авч, Якутскийн зах зээл дээр аваачиж борлуулна. Тэндээсээ уг соёог Сибирь, Орост явуулан янз бүрийн сам шүүр, хайрцаг сав, билльярд тоглоомын бөмбөг хүртэл хийнэ. Соёоноос өөр яс нь анчдад хэрэггүй, гагцхүү өнгөрсөн үеийн амьтны аймгийг судалдаг шинжлэх ухаанд сонирхолтой байна. Ийнхүү цас, зөөлөн хөрс гэсэхэд энд тэндээс гарч ирсэн хүүр л анчдын нүдэнд өртдөг боловч анчид тэдгээрийн ач холбогдлыг мэдэхгүй, хэмжиж тодорхойлж хадгалж чадахгүйгээс ихэнх нь ор мөргүй үрэгдсэн байна. Горюнов бас нөгөө хоёр нь ч гэсэн энэ арал дээр соёо цуглуулах гэж анчидтай хэд хэдэн удаа ирсэн болохоор арслан зааны соёо ийм их элбэг байдгийн аргагүй сони°хжээ. Харин яагаад гэдгийг тайлбарлаж чадсангүй. Хасагийн гацаанд мэдээжээр энэ талаар унших лавлах ном бибиг ч олдоогүй аж. Харин энэ удаа Горюнов нийслэлд очсон завшаанаар энэ талын ном зохиол олж уншин заримыг нь авчирчээ. Иймээс жуулчид энэ арал дээр нэг өнжиж, эрэг орчмын газрыг сайтар үзэхээр, далимд нь хүн нохдоо ч амраахаар шийджээ. Маргааш нь мань гурав Гороховоор газарчлуулан тэнгисийн эргээр явлаа. Хэдийгээр нар наашлан ташуу гэрэл нь эгц ганганы эрэг дээр цэх тусаж жаал жуул ээж эхэлсэн боловч нар тэнгис хоёрын эвдэн хайлуулах үе хараахан эхлээгүй байлаа. Усанд идэгдсэн энэ эгц ганга хорь-хорин таван метр хэрийн өндөр бөгөөд хүчтэй цасан шуурганы дараа байшингийн дээвэр дээрээс өнгийсөн цасан хунгар шиг хатуу ирмэг нь дээшээ доошоо сэрийлдэнэ. Өвөлдөө хүчтэй цасан шуурга цаг үргэлж шуурч байдаг энэ хязгаарт ийнхүү ганганы дээрээс өнгийж хунгарласан цас дөрвөөс зургаан метр урт, хориос дөчин метр өргөн, хоёр метр орчим зузаан байх аж. Энэ хунгарын доороос өнгөн хэсэг нь дан мөс, тунамал шавар элсэн лаг холилдсон эгц эрэг үргэ«жилнэ. Ганганд тогтсон мөс арлын гүн рүү шааж орсон асар том мөсөн хана мэт агаад өргөнөөрөө янз янз байна. Мөсөн ханын дундуур торгон элс шавар, мөсний нарийхан зурвас ээлжилнэ. Хамгийн дээрх цасан хунгарын ирмэг нь өмөрч ойчсон газрыг шинжиж үзвэл мөс, лаг нь эхлээд элс шавар буюу хүлрээр хуичгдаж, түүний дээрээс зузаан цасаар хучигдсан тундрийн хар хөрсний давхарга дарсан байхыг олж харна. Эгц ганганы доод хэсэг нь өвөлдөө эргийн нөмөрт дагтаршсан хатуу цасан ташлуурт дарагдана. Найм арван метр өндөр хунгарласан ээн цасан ташлуур дээгүүр авирсан жинхэнэ эгц эргийн хананд хүрч болох агаад цул мөс, тунамал лаг давхарга энэ арлын суурь болсон битүү мөсөн дээр үелснийг харж болно. Энэ битүү мөсөн суурь далайн мандлаас арван хоёроос арван таван метр өндөр аж. Жуулчид эргийг шинжлэн үзээд амьтдын яс цул мөсөн дунд биш, түүний завсраар орших лаг хөрсөнд байгааг олж мэдэв. Арал дээр олон удаа ирж үзсэн, лаг хөрсөн дотроос амьтдын хүүр олон удаа олж харсан Горохов ч үүнийг баталлаа. Жуулчид эрэг даган арваад километр явж эргийн бүтэц нэлдээ адилхан юм гэдгийг лавтай мэдээд арслан зааны соёо, хирсийн гавал зэрэг олсон хэдэн ясаа барьсаар Бага Өвөлжөө рүү ундлахаар буцав. Эргийн мөсөн ханыг нарны туяа өм цөм нүхэлж амсраас нь шохойн агуны бану шиг мөсөн унжлага байхыг тэд харжээ. Энэ сонин арлын бий болсон түүх, сөнөсөн мьтад элбэг байгаагийн учрыг барон Толль юу гэж тайлбарласныг Горюнов ундаалж суухдаа нөхөддөө ярьж өгөв. Тэр эрдэмтний бодлоор бол их мөстөлтийн үеэс хадгалагдсан арлын мөс нь мөсөн голын үлдэгдэл юм. Энэ галав дууссанаас хойш багасаж ирсэн мөсөн голын өнгөн тал арлын өндөр хэсгээс урсаж ирсэн усны урсгалд идэгдэ­ хонхойн хайлжээ. Ийм гуу судаг, сул шорроон дотор усны урсгалаар элс шавар тогтжээ. Энэ лаг хагшаас дотроос олдсон ургамлын үл¤эгдлийг үзэхэд тэр үед одоогийн хаг өвс, хөвд, тачирхан цэцэгт ургамлыг бодвол хавьгүй илүү их ургамлатай байжээ. Урьд бол хажууханд нь мөсөн цул байсан ч олон төрлийн залаат ургамал, уд мод, дөрвөөс зургаан метрийн өндөр нийгүүрсийн төгөл байжээ. Одоо ийм ургамал эх газар дээр өргөргийн хэдэн градус өмнө зүгт дайралддагийг бодоход мөстөлтийн дараах үед уур амьсгал энд одоогийнхоос нэлээн зөөлөн байсан бололтой. Арслан зааны хүүрийн гэдэс, шүднээс олдсон идэшнийх нь үлдэгдлээс үзэхэд ийм өвс ургамлаар хооллож байсныг гэрчилнэ. Мөсөн цулуудын хоорондох зузаан лаг шаварт байрлаж байгаа хүүрүүдийн байрлал ч гэсэн ийм амьтад тэр үед энд амьдарч байгаад сөнөснийг илтгэнэ. Ляховын том арал мөстөлтийн дараах үед янз бүрийн хөхтөн амьтны орших дуртай газар болсон нь ямар учиртай юм бол? Энэ бол дөрөвдөгч галавын эхний үед Сибирийн хуурай газар одоогийнхийг бодвол хойт зүгт ихэд тэлж үргэлжилсэн байсан бөгөөд Новосибирийн арлууд энэ хуурай газарт багтаж байжээ. Мөсөн галавын сүүлчээр Сибирьт арслан заан, савгат хирс, балар эртний үхэр байх үед балар эртний хүн бас байсан агаад тэр үеэс Сибирийн энэ умард хязгаар олон жижиг хэсэг болон тасарч, зарим нь тэнгисийн усанд автан живж, зарим нь арал болжээ. Нэлээн өндөрлөг хэсгийн мөсөн хүлээс аажимдаа хайлж ургамал өвсөөр хучигджээ. Хурдаснаас яс үстэй хамт олддог ургамлын үлдэгдлийг үзэхэд тэр үед уур амьсга« одоогийнхоос дулаанхан байсныг нотолно. Хуурай газрын амьтад урсан түрэх их уснаас хуурай өндөрлөг газар луу зугтаа биз. Тийм £азрын нэг нь Новосибирийн олтригийн олон арлын адил одоогийн Ояховын том арал юм. Энэ арлыг бусад арлаас хамгийн өмнө зүгт оршдог болохоор нь хүйтнийг зөнгөөрөө мэдэрсэн амьтад тэнд олноороо нутаглах болжээ. Гэтэл тэр үед энэ газар эх газраас өргөн хоолойгоор таслагдан арал болж, энд зугтан ирсэн хуурай газрын амьтад цааш явж чадахгүй болжээ. Тэгээд ч энд амьтад маш ихээр цугларч, арлын өвс ургамал тэр олон амьтныг тэжээж дийлэхгүйд хүрч уг арал оршуулгын газар нь болон хувирчээ. Энд хэчнээн их арслан заан байсныг урьд нь Якутскийн зах зээл дээр анчдын авчирч байсан арслан зааны соёогоор барагцаалж болно. Статистикийн мэдээнээс үзэхэд жил бүр 1000-1400-гаад пүү буюу дунджаар 1200 пүү авчирдаг байжээ. Том арслан зааны хос соёо наян килограмм, өөрөөр хэлцэл таван пүү жинтэй. Тэгэхлээр жил бүр 240 арслан зааны соёо авчирч байжээ. Соёоны ихэнхийг тэнгисийн долгио мөсөн ханыг нь идэн соёог мөс, лаг шорооноос суллаж хаядаг, эрэг хавиараа их соёотой Ляховын том арал дээрээс авчирдаг байна. Анчид чухамхүү эрэг хавиар явж соёог мөсөн ханан дахь эргийн хөлдүү хагшааснаас ухна гэхгүй, зүгээр л цуглуулдаг байв. Ийнхүү мөсөн галавын сүүлчээр хуурай газрын энэ хэсэг нь эх газраас их усан хоолойгоор таслагдан арал болж дээгүүр нь олон зуун арслан заан сүрэг сүргээрээ бэлчиж бага багаар өлсөж үхсээр байжээ. Зарим нь зун мөс хайлахад үүссэн шавар уруйд хөл алдаж, зарим нь өвс ногоо хөөсөөр намгийн цооногт шигдэж, зарим нь соно шумуулаас зугтаж яваад мөсний ангалд унаж үхжээ. Мөсний ангалд унасан арслан зааны хүүр элс шаварт дарагдан мөнх цэвдэг хөрсөнд хадгалагдан үлдсэн биз. Харин газар дээр ил үлдсэн хүүрийг махчин амьтан, шувууд тэр даруйд нь устгаж, зөвхөн өгөрч хувхайрсан ганы хоёрхон яс, соёо л үлджээ. Энэ арал умард туайлын анчдын анхаарлыг татсан арслан зааны ямны хамгийн том булш болсны учир ийм юм. Горюнов яриагаа үргэлжлүүлэн, - Бас нэмж хэлэхэд Ляховын арлын дарагдмал мөсний үүслийн тухай Толлийн энэ саналыг зарим эрдэмтэн зөвшөөрөхгүй байгаа юм. Жишээ нь энэ арлыг Толльтой нэг зэрэг судалсан эрдэмтэн Бунге энэ мөс бол мөсөн галавын үлдэгдэл биш, сүүлд үүсэж тогтсон мөсөн цул юм, одооч гэсэн хөлдүү хөрсөнд намар, өвлийн хүйтэн жавраас гүнзгий ангал бий болж өвөл цасанд дарагдаад хавар ус урсан орж хөлдсөний улмаас умард Сибирьт нэлдээ ийм мөс бий болсон байдаг. Иймээс энэ дарагдмал мөс арслан заан байсан үеийнхээс хамаагүй сүүлд тогтсон гэж үзэж байна. - Хэрвээ мөс сүүлийн үеийнх юм бол амьтад тэнд яаж орж хөлдөө вэ? Гэж Костяков асуув. - Амьтны хүүр яг мөсөн дунд биш, мөсөн цулын хоорондуурх тундрийн цэвдэг хөрсөнд байдагт хамаг учир байна. Толль үүнийг харж онцлон тэмдэглэсэн ¡айна лээ. - Тэгвэл арслан заан энэ арал дээгүүр хэрэн бэлчиж байгаад намагт шигдэж үхээд байсан байх нь ээ? Арслан зааны амьдарч байсан үед энд тийм их намаг байсан юм гэж үү? Мод бут сайхан өвч ургаж байсан гэж бид сонсоогүй билүү? Гэж Ордин асуув. - Бунгегийн бодлоор бол тийм л болоод байна. Гэхдээ бЁ Толлийн таамналд илүү итгэж байна. Яагаад гэвэр тундрийн хөрсөнд мөс тусгай хана болон үүсэхгүй, харин мөсний хонхор, хавцлын хөрс шавар дүүргэж давхарга үүсгэж байгааг бид өнөөдөр харсан шүү дээ гэж Горюнов хариулав. - Ляховын арлаас гадна Сибирийн хойт хэсгийг мөстөлт дайрсан гэсэн мэдээ байдаг уу? Гэж Ордин дахин асуув. - Харин тийм ээ, тийм мэдээ байдаг юм. Толль Таймырын хойг, Анабара гол, Тогоот арал, Шинэ Сибирь арал дээрээс их мөс хайлсны дараа үлдсэн морен хэмээх хуучин чулуулгийн хурдас, өөрөөр хэлбэл бөөн бөөн үхэр чулуутай элс шавар олжээ. Миддендорф ч бас нүүмэл үхэр члуу гэгддэг, мөстэй цуг холоос урсаж ирээд мөс нь хайлахад бүхий л Тайрыраар нэг тарж үлдсэн үхэр чулууг үзсэн байна. - Дарагдмал мөс үүсэх өөр нөхцөл боломжийн тухай би нэг газар уншсан юм байна. Умардын жижигхэн нуурууд өвөл ёроолдоо тултал аг хөлддөг бөгөөд энэ мөс хавар нь лаг шаварт битүү дарагдан хайлахгүй үлдвэл дарагдмал мөс болдог байна. Толгодын бэл эрэг газрын гуу жалган дахь том том цасан хунгар мөн л элс лагт хучигдан гадуурх энэ хамгаалалт нь алга болохоос наана ажмаар мөс болдог байна. - Яг зөв! Бас өөр нэг боломж байж болох юм. Жишэ½ нь Сибирийн гол горхины эргээр заримдаа маш зузаан, урт тошин тогтдог байна. Ийм тошин хавар бас л элс лагт дарагдаж болох юм гэж Горюнов хэлэв. - Тийм дарагдсан тошингоос арслан зааны үеийн амьтдын хүүр олдсон ч удаа бий. Гэхдээ дарагдмал мөсний тухайд судалж шинжлэх маш олон мэдэгдээгүй асуудал бий гэдгийг хүлээх хэрэгтэй. Энэ асуудлыг одоо болтол олон талаас нь зориуд судалж шинжилсэн хүн үгүй байна. - Арслан заан, түүний үеийн амьтдын амьдарч байсан нөхцөл, үхэл мөхлийн тухай асуудал ч гэсэн бүрэн тайлбарлагдаагүй, цаашид судалгаа шаардаж байгаа гэж би бодож байна. Жишээ нь арслан заан яагаад мөсөн голоор юм уу голын тшин дээгүүр явдаг байв? Гэж Ордин лавлав. - Энэ ч мэдээжээр тэр үед олон байсан хатгаж хаздаг соно, шумуул мэтийн хорхойноос зугтаа биз. Одоо ч гэсэн цаа буга зундаа хаг хөвд идэж цадсаныхаа дараа ялаа шумуулаас зугтаж, хайлаагүй цасан хунгар, тошин, тэнгисийн эргийн мөсөн хөндийд хэдэн ч цагаар хамаагүй нүдээ анин, хивэн зогсдог юм. Гэхдээ арслан зааны талаар үүнээс гадна учир нь олдоогүй асуудал ч зөндөө бий. Энэ амьтан мөхөж алга болсон нь уур амьсгал хүйтэрч муудсаных гэж тайлбарлаж байна. Гэвч уур амьсгал олон зуун жил аажмаар хүйтэрсэн юм. Тэгэхлээр арслан заан мөхөж алга болохынхоо өмнө эхлээд заавал удам угсаа нь муудаж жижгэрсэн байх ёстой. Энэ талыг огт хөндөж судлаагүй байгаа. Энэ явцыг мэдэхийн тулд асар их яс цуглуулах хэрэгтэй. - Хэдүүлээ энэ асуудлаар оролдоод үзвэл яа±ан юм бэ? Гэж Костяковыг асуухад хэн нэг нь, - Жилийн дараа Орост®о буцаж очоод их сургуулиа төгсье, тэгж байгаад л … гэлээ.

Тамд өнгөрүүлсэн нэг улирал

2008 оны 06-р сарын 25 Нийтэлсэн First Love
- Хэрэв зөв санаж байгаа л бол нилээд урьд болсон явдал санагдана, би гэдэг хүн охь дарс цалгилж, олон хүмүүс хөгжилдсөн орон газар хаа л байна тэнд л тэнэж явдаг зугаа цэнгэлд талхлагдаж гүйцсэн амьдралтай нэгэн байлаа. -Нэг л шөнө, өвдөг дээрээ би ёслол төгөлдөр сууж байгаад, өөрийн тэр л амьдралаа хамгийн гашуун бүхнээр хараан доромжилж билээ. -Үнэн шударгын өмнөөс өөрийгөө би зэвсэглэсэн. -Өө, цааш гүйсээр... Өмчлөн нандигнаж асан үнэт зүйлсүүдийнхээ өмнөөс өлсгөлөн гуйранчлал нөмөрсөн, чөтгөр шулам шүгэлсэн, хараал идсэн бүхнийг би халз тулгав! -Надад итгэж найдаж байсан бүх л хүмүүсийн итгэлээс би арчигдан арилж одохын тулд хамаг л чадлаараа хичээж байлаа. Хөгжилт цэнгээний дунд байхдаа энэ л хөхүйн баяр баяслыг нь зэрлэг догшин араатны хилэнгээр юу ч үгүй багалзуурдаж орхихын тулд довтлон үсрэхэд бэлдэн дороо чимээгүйхэн мярааж явдаг болов. -Үзэлцэн тулалдаж явахдаа илднийх нь ирэнд үхэхийн тулд өштөн дайснуудыг би өөртөө цуглуулж эхлэв. Элс шороо, цус нөжиндөө булагдахын тулд муу муухай, гай түйтгэр, эрсдэл зовлон бүрийг би өөрлүүгээ даллаж байлаа. Золгүй, заяагүй бүхэн тэр үед миний бурхан болж, шавар шавхай бүртэй би хутгалдаж гүйцээд, ялт хэрэг бүхний агаарт хатаагдаж дуусаад байсан юм. Галзуу солиотны дүрд би хичнээн сайн тоглож байсан гээч. -Гэтэл хаврын улирал надруу мулгуу, тэнэг, эргүүчүүдийн аюумшигтай чангаар довтлох инээд хөхрөлдөөнийг хайр найргүй зөөж ирсэн юм. -Одоо хэтэрхий оройтсон ч галзуу энэ л тэмдэглэлийнхээ сүүлчийн цэгийг хатгачихаад хөлчүү цэнгэлд булхсан хуучин амьдралынхаа гүнд эргэн шигдэхийн тулд элдэв жаргалд тэчъяадсан шунал хүсэл бүхнийгээ ахин нээх түлхүүрийг олох хэрэгтэй юм. -Энэ түлхүүр нь энэрэл нигүүлсэл байх болно. Өрөвдөл нигүүлслийн дэмээр, өнгөрсөнд би өөрийгөө зүгээр л хар даран зүүдлэж байсан гэдгийг батлах болно шүү дээ. -Дур булаам намуу цэцэгсээр намайг титэмлэж, хаан ширээнд залсан буг чөтгөрүүд "Нүгэл хилэнц, аминч бэртэгчин зан, шунал тэчъяал бүхэнтэй чинь хамт чамайг үхэл гороолж байгаа. Чи эндээс явавч цөөвөр чонын дүрээ бидэнд үлдээх ёстой..." хэмээлдэн жихүүдэс төрөм хахир дуугаар хяхтнан хашхиралдана. -Аа, зүүдний юм шиг энэ аймшиг дундаас нээрээ л би зүгээр ч үгүй нилээд ихийг авчихсан шүү. Гэхдээ эрхэм Сатан* минь наминчлан гуйя, хилэнт ийм харцаар хэрж битгий ширтээч дээ! Хэсэгхэн хугацааны дараа л хэрмэл нэгэн бичээч дүрслэл зураглал хийгээд ур хийц юу ч үгүй ч таны туйлаас талархан унших дуртай хараалын шидэт номон дотроосоо жихүүдэс төрөм хэдэн навчсаар жир бусаар уйлах болноо. * Сатан- Библид муу ёрын сүнснүүдийг ингэж нэрлэдгийг ихэнх хүмүүс мэдэх байхаа... Францын суут яруу найрагч Артур Рембогийн бичсэн /тэмдэглэл, бодрол, эргэцүүлэмж аль нь болохыг мэдэхгүй юм. Мэргэжлийн хүмүүс нь л хэлэх байх/ "Тамд өнгөрүүлсэн нэг улирал" хэмээх эл бичвэрийг англи хэл дээрх official орчуулгаас нь хөрвүүлж байснаа саяхан олоод, нэмж засварлаад оруулж байна. Би чинь Францаар "Боонжуур"-аас л цаашгүй хүн. Тиймээс дам орчуулгыг нь л уншиж, энэ хүнтэй танилцсан юм. Энэ удаад яруу найрагчийн талаар дурдахаа азналаа. Дараа түүний намтар, уран бүтээлийн талаар дэлгэрэнгүй танилцуулахаа амлая.

Бас нэг муухай

2008 оны 06-р сарын 25 Нийтэлсэн First Love
Муухай юм харлаа... Манай байрны подвалд хүмүүс амьдардийн... Анх нэг залуу гэр бүлтэйгээ байдаг байсийн. Орцны жижүүр ажилтай л даа... орой хүмүүсийн хөл татрангуут шалы маань мөлхөөд угаачина... манай муу нэвсийсэн орцыг тольтой, хөшигтэй сайхан л болгож өгсөн дөө. Харин өнгөрсөн намраас яг хэн суулгасныг мэдэхгүй баахан оюутан хүүхдүүд подвалд амьдрах болсон. Үнэр мүнэр бол хэцүү л болсон л доо... битүү подваль доторх хүмүүсийн хоол ундны үнэр танар, бас нэг тийм нэвширсэн чийгний үнэр... бидний хэдэн шөнийн амьдралтангууд орц руу орох болгондоо огиулах, за ууж барьсан тохиолдолд бол тэгээл гулгиад гулгиад явчихдаг юм. зазаза энэ заваарах ч яахав. Гол асуудал руугаа орьё. Гал тогоонд хоол хийх гээл байж байтал гадаа бөөн орилоон хашгираан болоод явчихлаа. Хийх ажилгүй хэрэгт дуртай би яахав дээ цонхоор хараад л зогслоо. Тэгсэн яг нарийн учир нь ийм юм байна. Нэг бүсгүй нэг залуутай гэр бүл болж амьдарч байгаад салж, цөөхөн жилийн дараа нөхөр байсан хүнийхээ дүү залуутай гэр бүл болоод манай подвалд амьдарч байгаа юм байна. Яг л энэ л байхгүй юу товчхондоо бол. Тэнд нэг хоёр бүдүүн эмэгтэй байнаа. Нас тогтсон хүмүүс. Яаая нэг нь нөгөө хоёр залуугийн ээж гэнэ, нөгөө нь бас нэг бүдүүн залуугийн ээж. Юун бүдүүн залуу гараад ирэв гэжүү. Шуугиан дэгдээгч гол обьект тэр л дээ. Тэр бүдүүн хар залуу ирж нөгөө бүсгүй, залуу хоёрыг зодож шуугиан дэгдээснээс газрын хаанаасыг мэдкүй хоёр бүдүүн эмэгтэй гараад ирсэн юм. Бүдүүн залуу манай залууг зодоод байхаар хэн нэгэн нь цагдаа дуудаж. Цагдаа ирсэн чэн хоёр эгч аймар ярьдаг байшт. "Энэ муу шулам миний том хүүтэй сууж байгаад нөхрөө цагдаад барьж өгчөөд одоо миний нялх хүүхдийн толгойг эргүүлээд энд авчираад амьдарчихсан" гээл цагдаад тайлбарлаад байх юм. Нялх хүүхэд гэдэг нь 25-тай залуу гэнээ. заза, ийм л юм болсон юм. Сүүлрүүгээ миний уур хүрээд харахаа байчихсан. Ороод ээжид хэллээ. Хадам ээж дандаа л банди нартай болохоор ч тэрүү ямар ч л байсан нөгөө хүүхнийг жигшсэн. Ямар муухай хүүхэн бэ тэр одоо гээд л. Би жаахан гайхчихаад дугараагүй. Тэгсэн орой ээжийнд оччоод нөгөөхөө ярьж өглөө. Тэгсэн иж олон охин хүүхэдтэй болохоор тэгдэг юмуу нөгөө бүсгүйг өрөвдөөд сүйд болдийн. Сонин ч юмаа даа...
Хорин минутын бүрэн секс сэтгэлзүйчийн эмчилгээнээс илүү үр ашигтай стрессийг тайлж мөн хагас цаг аэробик хийснээс илүү калори хайлуулдаг болохыг эрдэмтэд тооцоолжээ. Йогийн сургаалийн дагуу эмэгтэй хүний хөх эерэг цэнэгтэй байхад эрэгтэйнх эерэг байдаг байна. Тиймээс ийм хүчтэй энергийн солилцоог ашиглаж зарим өвчнийг эмч нар анагаахыг зөвлөдөг. Дээхэн үед эрчүүдийн бэлгийн чадавхи маш сайн байсан нь стресс байхгүй, байгаль экологи цэвэр байсантай холбоотой. Эр хүний мэдрэлийн эд эс доголдоогүй сайн байх тусам чадавхи сайн байна гэсэн үг. Өнөөдөр эрчүүд чадавхиа дээшлүүлэхийн тулд янз бүрийн, заримдаа хор уршигтай ч арга хэрэглэж байна. Бүх гайхамшиг энгийн байдаг гэдэг. Үүнтэй адил цусны эргэлтийг эрчимжүүлэх, чадавхийг дээшлүүлэхийн тулд энгийн арга хэрэглэхийг зөвлөө. - Хэт бүү ядар. Өдөрт найман цагаас багагүй унт. - Спортоор хичээллэ. Ялангуяа шогшоо гүйлтэд ач холбогдол өг. - Өдөр бүр халуун хүйтэн шүршүүрт эсвэл усан иллэгтэй бүлээн устай ваннд ор. - Сексэд удаан хугацааны завсарлага бүү хий. Бэлэг эрхтний чадавхи бүр “залхуурч” сулрах нь бий. - Бэлэг эрхтний хэмжээнд анхаарлаа бүү төвлөрүүл. Мэс заслын арга хэрэглээд ч эрхтний хэмжээ 3-7 см шалихгүй өсдөг байна. Ер нь том эрхтэн эмэгтэй хүнд таашаал өгдөг тухай нотолгоо өнөөдөр байхгүй. Эмэгтэй хүн илүү идэвхтэй бай Секс бол зөвхөн эр хүнд хамааралтай мэт ойлгодог эмэгтэйчүүд цөөнгүй байдаг. Дур тавилтгүй секс ямар ч эр хүнийг баярлуулахгүй. Сексийн үед эр хүн зөвхөн ганц удаа тавих чадвартай бол эмэгтэйчүүд олон дахин дур тавьж чаддаг. Биологийн энэ гайхамшгийг ашиглахгүй байж болохгүй. Амьдралаас тааламжтай бүхнийг авахаас бүү ич. Гар хангалга Зөвхөн гэр бүлгүй, ганц бие эрчүүд /эмэгтэйчүүд/ гар хангалга хийдэг тухай “онош” хуучирчээ. Судалгаагаар гэр бүлтэй эрчүүдийн 90 хувь нь гар хангалга хийдэг байна. Энэ нь ямар нэгэн гажиг бус, харин мэдрэлийн, сэтгэл зүйн болон биеийн ачааллыг тайлах, бие тавирахтай холбоотой юм. Мөн партнёр нь түүний хүсэл эрмэлзлийг ойлгохгүй, тоомсорлохгүй байхад энэ аргыг хэрэглэдэг байна. Үүнийг секс гэхэд хэцүү. Мэргэжилтнүүдийн үзэж байгаагаар бол гар хангалга нь бэлгийн хэрэгцээгээ хангах болхи, доод хэлбэр гэнэ.

Зүрхний нүд...

2008 оны 06-р сарын 25 Нийтэлсэн First Love
Зүрхний нүд гоо үзэсгэлэнд төөрөөд л Зүг чиггүй алслал, гүн харанхуйд ч гэрэлтээд л Тоос дарагдсан боть шиг зузаан энэ амьдралаас Тод өнгө, гүн эгэлийг эрээд л Зүрхний нүдний гэрэлтүүлсэн нарийхан зөрөг замаар Зүүдлэх мэт алхалсаар би чамтай учирлаа Эгэл, эрхэмсэг, тод өнгө, гоо үзэсгэлэн Энэ цэгт л мөнөөх зөрөг зам төгсөнө Зүрхний нүд гэвч инээхгүй, уйлаад л Учрал, тодорхой өнгөнд Уяатай байхыг тэр зүсэхгүй, уйтгарлаад л Зүрхний нүд гоо үзэсгэлэнд төөрөөд л...

Навчсын хүүрнэл.

2008 оны 06-р сарын 25 Нийтэлсэн First Love
Сонин дээрээс уншиж байснаа, нэт дээрээс олж авсын. Энд оруулчий, нилээн товчилчилж оруулсан байснаа бүтнээр нь болгочлоо. Навчсын хүүрнэл /Нэгэн навчны түүх буюу яруу найргийн тухай зүйрлэл/ Төрийн шагналт зохиолч Дарма.Батбаяр Шүлгийн санаа олно гэдэг эрэл. Алдаж гээгээгүй юмны эрж хайгаагүй эрэл. Навчин дундаас навч эрэхүй. Цэцгэн дундаас цэцэг эрэхүй.Цэцэг хийгээд навчыг эрэх нь салхин дундаас салхи эрэхүй юм. Ургаж байгаа навч бол навч биш, зүгээр л ургаж байгаа навч. Дэлбээгээ нээсэн цэцэг бол цэцэг биш, зүгээр л дэлбээгээ нээсэн цэцэг. Тийм болохоор салхи ч салхи биш, агаар ч агаар биш. Тэгэхээрээ навч гэж юу юм ? Салхи гэж юу юм? 1820-1850 он “Намрын хонгор салхи ирэхэд Навч цэцгийн дуртмал өнгө сулраад Найгалзах олон цэцгийн үр жимс автаад Нарны дулаан илч нь буурна” Д.Равжаа хэмээн Д.Равжаа хутагт айлдсан. “Навч цэцгийн дуртмал өнгө сулрахуйн” шалтгаан нь намрын хонгор салхи. “Хонгор” хэмээх өнгө бол элс, манхан, газар шорооны өнгө. Намрын салхийг ирэхэд өвс ногоо гандаж, салхины хонгор өнгөтэй ижил болно. Монголын их хээр тал намрын салхины өнгөөр хонгортоно. Намрын салхи юутай хүчтэй. Цэцгийн үр жимс түүний эрхшээлд автана. Нар хүртэл түүний эрхшээлд автан дулаан илч нь буурна. Навч цэцгийг эрхшээлдээ аван захирагч “намрын хонгор салхи” гэгч юу юм бэ? Энэ бол хувьсан өөрчлөгч айсуй их хүчний алхааны чимээ. Айсуй яваа хөдөлгөөний алсын зөн. Одоохондоо тэр хүрч ирээгүй байгаа учраас бүгд хөдөлгөөнгүй мэт. Навч мөчир дээрээ хонгортон дэрвэлзэнэ. Цэцэг ишин дээрээ гудайна. Д.Равжаа хутагт орчлонгийн хувьсан өөрчлөхүйн хүчний эрхээр үзэгдэл юмс хөдөлгөөнд ордогийг дүрсэлсэн. Яруу найраг бол хувьсан өөрчлөгдөхүйн санаа бодлыг төсөөлсөн дүр дүрслэгдэхүүн, түүний хөдөлгөөн. Хөдөлгөөн учраас өнгө нь хөдөлсөн энэ навч хэзээ нэг цагт хаашаа ч юм хөдлөх нь дамжиггүй. Чухам хэзээ, хаашаа, өнөө юү, маргааш уу, өнө холд уу? 1854-1855 он “Намрын салхи цэлмэгэр жихүүн үед Найгах өвс хийсэн уярмуй Навчсын улаанд шүлэг бичсэн мэт Найрт зузаан хүмүүнээ гомдмуй” В.Инжинаши гэж В.Инжинаши “Сэрүүн намар” хэмээх шүлгэндээ бичсэн. Энд мөнөөх салхи, мөнөөх навч байна. Гагцхүү бяцхан, бяцхан хувьслыг үзжээ. Д.Равжаа хутагтын айлдсан “Хонгор салхи” “Цэлмэгэр жихүүн” “болж өнгө нь суларсан навч, цэцэг“ хийсэн уярчээ. Намрын салхинд навчис хийсэх нь бусдын эрхшээлд автан доройтож, мөхөсдөн дагаж буйн шинж бус уяран мэлмэрч буйн шинж аж. Хийсэхүй гэдэг алив нэгний эрхшээлд автахуй. Эрхшээлд автахуйн шалтгаан олон. Зарим нь мөхөс доройн эрхээр бусдын эрхшээлд орно. Зарим нь бусдын хүч тэнхээ, үзэсгэлэн гоог биширч түүнийг найрсан дагана. Зарим нь бусдыг өрөвдөн уярч түүний аясыг дагана. Энд намрын салхинд “найгах өвс уяран хийсч” байна. Цаг ирж, өвс ногоо гандан, цэцэг навч хагдрахыг Инжинаши гутран гуних явдал бус уяран дагах үйл гэж үзжээ. Энэ бол үхэл мөхлийг жам ёс хэмээн угтдаг дорны хүний холч ухаан. Монгол яруу найргийн “навч цэцэг” анх ингэж уяран хийссэн юм. Энэ бол хөдөлгөөн. Чухам хаашаа хөдөлсөн нь тодорхойгүй. Харин “өглөө хийсэх хатсан навчны чимээ өнчрөн суух даяаны хүмүүнээ тодорхой” гэдгийг л Инжинаши үзүүлсэн. Хатсан навчны чимээг яруу найрагч сонсдог. Түүнд энэ чимээ тодорхой. Харин “өглөө хийссэн хатсан навч” хаашаа одов. Өнгө нь суларч өөрчлөгдөөд улаан болсон тэр навчны гунигт дууг чухам хэн бусдаас урьтаж сонсох бол. 1935 он “Урьхан хонгор салхи өвс модыг намилзуулахад Хөгшин залуу хүмүүсийн сэтгэл бөн бөн бөмбөрнө Шарласан модны навч хоёр нэгээр унахад Сэтгэлийн доторх уйтгарт явдал хааяа хааяа бодогдоно” Д.Нацагдорж гэж Д.Нацагдорж “Дөрвөн цаг” хэмээх шүлгэндээ бичсэн. Энд Равжаа хутагтын мөнөөх “хонгор салхи” тэр чигээрээ байна. Харин мөнөөх “Уяран хийссэн улаан навч” ганц нэгээрээ унаж байгаа шарласан модны навчин дунд байгаа үгүй нь тодорхойгүй. Харин “өглөө хийссэн хатсан навчны чимээг” Д.Нацагдорж сонсож зүрхний уйтгарт явдлаа бодон сэтгэлээ “бөн бөн бөмбөрүүлжээ”. “Сэтгэл бөмбөрнө” гэдэг үг бол бөөрөнхий юм ийш тийш өнхрөхийн адил сэтгэл санаа тогтворгүй болохын нэр. “Бөн бөн” гэдэг бол “бөмбөрөх” гэдэг үгнээс үүдэн гарсан нулимс унах байдал. “Сэтгэл бөн бөн бөмбөрнө” гэдэг бол уйтгар гунигийн илэрхийлэл. Инжинашийн “хатсан навчны чимээг” С.Буяннэмэх ч мөн сонсож “сэтгэлээ бөн бөн бөмбөрүүлэн” байж “Намрын навч намайг орхиод салхийг даган одно” гэж “Намрын навч” хэмээх шүлгэндээ бичсэн. Энд нөгөөх салхи, нөгөөх навч, түүний дээр нэгэн далд гуниг нэмэгджээ. Гунихын шалтгаан ил, шарласан модноос навч унасанд бус, намрын навч “намайг орхиод салхийг даган одсонд” оршино. Өнгө нь суларсан навч гунигтай бус. Ногоон навч улаан болох нь ч гунигтай бус. “Өглөө хийсэх хатсан навчны чимээ” гунигтай. “Намайг орхиод салхийг даган одох нь” гунигтай. Гуниг төрүүлж буйн шалтгаан нь навчис “уяран хийсч” одохын хөдөлгөөнд орсон явдал. Байгаа юм байхгүй болох, учирсан юм хагацах хөдөлгөөн бүхэн сэтгэлд уйтгар гунигийг үүсгэнэ. Уран зохиол гэдэг уйтгар гунигийн дурсамж. Гунигт сэтгэл “намайг орхиод салхийг даган одох” навчийг гунигтай болгоно. Гунигт улаан навч чи хааш одов? 1979 он “Галын дөл шиг Ганц улаан навч Намрын салхинд тасраад Тэнгэр өөд нисч явна Би уулын бэл уруу Уруудаж явахдаа зөрлөө” Д.Урианхай гэж Д.Урианхай бичсэн. Энэ байна. Мөчрөөс нь таслах салхи намрынх байх учиртай. Намрынх байна. Өнгө нь улаан байх учиртай. Улаан байна. Мөн байна. Инжинашийн улаан навч яах аргагүй мөн. Гайхалтай нь яагаад уруугаа газар уналгүй, өөдөө тэнгэрээд нисчихээ вээ. Би чинь түүнийг газар ойчсон юм бодож, навчсанд дарагдсан навчис дунд л хайгаад байж. Тэгсэн чинь харин доошоо бус дээшээ, газар уруу бус тэнгэр өөд, унасан бус ниссэн байдаг байна шүү. Энэ бол гайхамшиг. Навч бүхэн газар унадаг байхад ганцаараа өөдөө ниснэ гэдэг эр зориг уу, аль эсвэл ид шид үү. Аль нь ч биш ээ. Энэ бол яруу найргийн уран санаа. Д.Равжаа хутагтын үед өнгө нь суларч, Инжинашийн үед улаан болсон энэ навчийг Монголын яруу найрагт анх удаа тэнгэр өөд “нисгэсэн” яруу найрагч бол Д.Урианхай. Энэ бол яруу найргийн нээлт. Навч цэцэг мөчрөөс тасарч газар унах нь байгалийн жам. Харин навч цэцэг газар уналгүй “тэнгэр өөд ниснэ” гэдэг уран санаа. Яруу найрагч хүний сэтгэл уруу дөхөж байгаа алхам. Чингэснээрээ байгалийн навч шүлэг болон хувирч байгаа хувьсал. Яруу найраг гэдэг бол чин үнэн сэтгэлийг чин үнэн зүрхнээсээ гаргаж хүний чин үнэн сэтгэл зүрхэнд хүргэх хөдөлгөөн. Тийм учраас урлаг, уран зохиолын шинэчлэл ямагт чин зүрхнээс ундардаг. Уран зохиолын шинэчлэл гэдэг бол шинээр “навч” бүтээхийн нэр ч бас биш юм. Өнө эртний, он цагийн навчсан дунд дарагдсан навчийг хөдөлгөхийн нэр. Хувьсган өөрчлөхийн нэр. Мэдээж уран зохиолд шинэ “навч” бүтээж болно. Гэхдээ нялх ногоон өнгө нь тийм ч амархан сулрах нь юу л бол. Наслах насаа насалчихсан улаан шаргал навч болтлоо цагийг элээдэг байж ч мэднэ. Уран зохиолын навч цэцэг байгалийнхаас огт өөрөөр хувьсан өөрчлөгддөг. Шинээр бүтээсэн навч жинхэнэ уран зохиолын навч болж хөдөлгөөнд ортол зай их бий. Харин өнө эрт уран зохиолын навч болчихсон навчийг хөдөлгөх нь илүү хялбар, илүү өгөөжтэй байж магадгүй. Чухам үүнд л уламжлал шинэчлэлийн утга оршино. Энэ л зарчмаар урьд өмнөхөө хувьсган өөрчилсөөр сонгодог уран зохиол бий болсон. Ер нь уран зохиолд байгаль дээр байдаг навч цэцгийг дууриалган навч цэцэг бүтээх нь нэг их чухал бус, харин түүний оронд байгалийн бүтээгдэхүйн хуулийн зарчмаар навч цэцэг бүтээх нь илүү чухал. Урлаг, уран зохиол гэдэг бол бодот үзэгдэл юмсыг хувьсган өөрчилж сайхныг бүтээх үйл. Монголын уран зохиолд анх удаа өөдөө ниссэн энэ улаан навч, өөдөө нисэхийн гайхамшгийг мэдэрсэн шар, цайвар, олон навчийг өөдөө нисэхэд нь дууриалал болсон нь харагддаг. Дууриахаас ч өөр арга тэдэнд байгаагүй. Хүн төрөлхтөний ниссэн үйл бүхэн бусдыг дууриасан дууриалал. Орчлонд нисдэг амьтан байгаагүй бол өнөөгийн нисч байгаа бүхэн нисэх гэгчийг мэдэхгүй байх байсан нь мэдээж. “Галын дөл шиг Ганц улаан навч” ч ялгаагүй бусдыг дуурайж л ниссэн. Гэхдээ уг шүлгийн оньс нь нисдэггүй байсан навчийг нисгэсэн бус, зөрөлдсөн хоёр хөдөлгөөнд оршиж байгаа юм. Уулын бэл уруу уруудаж яваа хүн өөдөө нисч яваа навчтай тааралддаг. Чухамхүү энэ өөд уруугаа зөрсөн хоёр хөдөлгөөний учрал л энэ шүлгийг хөдөлгөөнтэй болгож, энэ хоёр хөдөлгөөний учрал нь уг мөрүүдийг шүлэг болгож далд буй утга санаанд нь хүргэж байгаа билээ. Уг шүлэг хөдөлгөөнийг дүрсэлсэн шүлэг. Уулын оргилд хүрчихээд бэлийг нь хүсэн уруудаж яваа хүн, бэлээс оргилыг хүсэн тэнгэр өөд нисч яваа навчны зөрөлдсөн хоёр хөдөлгөөнөөр хүний хүслийн хөдөлгөөнийг илэрхийлжээ. Энэ бол ирэхүй ба одохуй. Ганц ирэхүй нь ирэхүйгээс өөр юүг ч илэрхийлж чадахгүй. Одохуй ч мөн адил. Ирэхүй одохуй хоёр нийлж байж гэмээнэ утгыг бүрэн илэрхийлнэ. Тийм ч учраас уран зохиол сайн муу, сайхан муухай, баяр гунигийн нийлэмжээс бүрэлдэн цогцлодог. Харин энэ “Галын дөл шиг Ганц улаан навч” яах гэж “тэнгэр өөд нисч явна” вэ? Хөдөлгөөнд орсон бүх юманд зорилго байдаг. “Тэнгэр өөд нисэхийн зорилго нь “ юу юм ? 1991 он “Ганцаар цайвар навч шөнийн гүнд Газар хайсан далайн бялзмар шиг ниснэ” Г.Аюурзана гэж Г.Аюурзана “Урт шүлгийн төгсгөл” хэмээх шүлгэндээ бичсэн. Мөнөөх улаан навч маань мөн үү. Яагаад өнгө цайв ? “Шөнийн гүнд” улаан навч цайвар харагддаг юм болов уу. Биш юм гэхэд түүнээс өөр юу байх билээ. Ганц улаан навчнаас ондоо навч үүнээс урьд дээшээ тэнгэр өөд нисээгүй шүү дээ. Тэгэхээр мөн. Өнгө яах вэ хувцас сольж өмсөхийн л дайны зүйл. Хамгийн гол нь мөн чанар. Тэгээд ч “шөнийн гүнд” гэсэн байна. Шөнийн гүнд гэдэг бол шөнө дунд гэсэн үг. Шөнө дунд юм чинь өнгө яаж барин тавин ялгарах вэ. Там тум л харагдана. Тэгэхээр мөнөөх улаан навч энэ мөн. Харин “урьхан хонгор салхи” нь энд алга. Байх ч хэрэг үгүй аж. Салхи бол навчийг мөчрөөс тасарч тэнгэр өөд нисэхэд л хэрэгтэй. Түүнээс цааш салхи хэрэггүй. Энэ бол аль хэдийнэ арван хоёр жилийн өмнө ниссэн навч. Нисч яваа навчинд салхины хэрэг юун. Тэр дундаа энэ “Ганцаар цайвар навчинд” салхины хэрэг огт байхгүй. Энэ бол салхинд тасраад, салхины эрхээр тэнгэрт гарчихаад, салхинд хөтлөгдөн агаарт хөвж яваа навч биш. “Далайн бялзмар мэт” нисч яваа амьд навч. Яагаад гэвэл дээрх хоёр мөрний дараачийн мөр нь “Жиргэх дуунд нь би өрөвдөл дэрлэж хөрвөнө” гэж байдаг юм. Жиргэж байгаа учраас амьд байгаа төдийгүй, амьд байгаа учраас жиргэж байгаа юм. Тэнгэр өөд нисч явсан навчийг амь оруулан “жиргээнэ” гэдэг бас л нээлт. Яах аргагүй яруу найрагчийн увидас. Авъяас билгийн үр. Монгол яруу найргийн “тэнгэр өөд нисч” явсан навчийг амь оруулан “далайн бялзмар шиг” жиргээсэн нь энэ. Яруу найргийн шинэчлэлийг гүйцээн төгөлдөржүүлж байгаа нь ч мөн энэ. Үүнээс хойш навч амь орон нисдэг юм гэхэд “Ганцаар цайвар навч”-ны дуугаар л жиргэнэ. Навчинд амь оруулна гэдэг уран сэтгэлгээний чадал тэнхээ. Монголын уран зохиолын яруу найргийн сэтгэлгээний хөгжил юм. Д.Нацагдоржийн “Намар” хэмээх шүлгээс Д.Урианхайн “Галын дөл шиг…” хэмээх шүлэг хүртэл буюу мөчрөөсөө тасарсан навч тэнгэр өөд нисэх хүртэл дөчин дөрвөн жил байгаа бол тэнгэр өөд ниссэн навч амь орон жиргэтлээ буюу Д.Урианхайн навчны тухай шүлгээс Г.Аюурзанын навчны тухай шүлэг хүртэл арван хоёр жил байна. Энэ юуг харуулж байна вэ гэвэл бодот сэтгэлгээнээс хийсвэр сэтгэлгээнд ороход дөчин дөрвөн жил зарцуулсан бол хийсвэр сэтгэлгээг цааш хөгжүүлэхэд арван хоёрхон жил зарцуулагдсан байна. Эндээс бодотоос хийсвэр сэтгэлгээ уруу ороход ямар бэрх хэцүү болох нь харагдана. Энэ бол уламжлалаас шинэчлэл хүртэлх зай. Энэ зай бол навч унахаас, навч нисэн амь орж жиргэх хүртэлх хугацаа юм. Г.Аюурзанын энэ шүлэгт мөнөөх нэгэн хүсэл бас л харагдаж байна. Тэнгэрийг хүсэж ниссэн хирнээ, тэнгэрт гарсан хойноо буцаад газрыг хүснэ гэдэг амьд бүхний хүсэл. Газар буусан хойноо эргээд л тэнгэрт нисэхийг хүсэх нь мэдээж. Энэ бол оршихуйн зүй тогтол. Г.Аюурзана шүлгээ оршихуйн энэ зүй тогтлоор бүтээсэн нь: “Жижигхэн хүү яваагүй Энэ л хэвээрээ хорвоод ирсэн санагдана Жинхэнэ намар цаг ч яг даа Ингэж л дуусдаг сан” гэсэн төгсгөлөөс нь илт харагддаг. Дуусч байгаа намрыг эхэлж байгаа хавартай залгаад орхисон нь энэ. Энэ Д.Нацагдоржийн бичсэнчлэнгээр “Өтгөсийг үдэж нялхасыг угтахуй” юм. Харин Г.Аюурзанын шүлгэн дотор байгаа “Өрөвдөл дэрлэн хөрвөнө” гэсэн мөр чухам ямар учиртай юм бол. Өрөвдөхийн учир юун ? 2000 он “Ганц улаан навч Тийм дээр хөөрч Газар алгадан унахад нь Гараараа нүүрээ таглан Тэсгэлгүй гашуунаар Чиний тухай бодлоо” Д.Оюунчимэг гэсэн Дашийн Оюунчимэгийн энэ нэгэн нэргүй шүлгийг уншаад би өрөвдөхийн учир энэ байна хэмээн бодохын сацуу арван хоёр жилийн өмнө өөдөө ниссэн мөнөөх улаан навч мөн байна, өнгө нь ч мөн, төрх нь ч мөн хэмээсэн юм. Тэгээд би энэ хоёр шүлгийг он дарааллаар нь сэтгэлдээ нийлүүлээд уншсан чинь бас нэгэн сайхан шүлэг болчихов. Толгой холболт, мөрөн дэх үгийн тоо, aйзам хэмнэл, мөр гишгэц нь цөм таарч байв. Ийнхүү сэтгэлдээ шүлэг нийлүүлэн унших нь надад таатай байлаа. Мэдээж, энэ шүлгийг бичсэн яруу найрагчдад энэ явдал таалагдахгүй. Тэдэнд хувийн өмчийн сэтгэлгээ нөлөөлж мэднэ. Гэвч одоо яая гэхэв, шүлэг зохиол гэдэг хэвлэгдэж нийтлэгдсэнээсээ хойш уншигчийн сэтгэлийн өмч болж, чамаас хөндийрөн хүнийшдэг хойно, яах ч аргагүй юм. Энэ мэтээр хичнээн шүлэг зохиол уншигчийн сэтгэлд хэд, хичнээн удаа нийлж салдагийг хэнбугай ч мэдэхийн аргагүй. Мэдээд ч яах билээ. Ер нь сайхан шүлэг зохиол уншигчийн сэтгэл зүрхэнд хонь хурга шиг л нийлчихсэн явдаг шүү дээ. Энэ бол нэг хүний бодот өмч, нөгөө нэг хүний сэтгэлийн өмч болчихож байгаа нь тэр юм. Тийм болохоор би энэ хоёр шүлгийг сэтгэлдээ нийлүүлснээр өөртөө нэгэн сайхан шүлэгтэй болчихож байгаа хэрэг. Харин яагаад ч юм төгсгөл нь “Чиний тухай бодлоо” гэдгээрээ бус “Тэсгэлгүй гашуунаар Чиний тухай бодож Мэгшин уйллаа, би” болгоод сэтгэлд минь хадагдчихсан юм. Уншигч гэдэг ийм шүү дээ. Мэдээж уран зохиол талаасаа бол “Мэгшин уйллаа, би” гэдэг яах аргагүй илүүц. Гэтэл уншигч талаасаа бол хар аяндаа ийм мөр нэмээд уншчихна. Ингэх шалтаг ч бас бий. “Гараараа нүүрээрээ таглан Тэсгэлгүй гашуунаар Чиний тухай бодлоо” гэсэн төгсгөлийн гурван мөрний “Гараараа нүүрээ таглан гашуунаар” гэсэн хоёр мөрний ард бичээгүй болохоос биш “уйллаа” гэсэн үг байгаа юм. “Гараараа нүүрээ тагласан” дүрслэл бол уйлж байгаа хүний төрх учраас тэр. Тэгэхээр энд юу харагдаж байна вэ гэвэл зохиол бүтээл гэдэг зохиолч, уншигч хоёрын хамтын бүтээл байдаг гэдэг нь л харагдаж байгаа юм. Үүнийг ухаарч мэдэрсэн зохиолч, зохиол бүтээлдээ хэлэх юмаа хэлэхгүйгээр хэлж, бичихгүйгээр бичдэг. Магадгүй зохиол бүтээл туурвина гэдэг бичихгүйгээр бичихийн нэр ч байж мэднэ. Шүлэг зохиол бичихийн хэцүү нь үүнд л оршино. “Мэгшин уйллаа би” гэхийн оронд “Гараараа нүүрээ таглан тэсгэлгүй гашуунаар чиний тухай бодлоо” гэж дүрслэн бичсэн нь тун олзуурхууштайгаар үл барам, чухамхүү жинхэнэ сонгодог уран зохиолын арга юм. “Ганц улаан навч тийм дээр хөөрч, газар алгадан унахад нь чиний тухай бодлоо” гэдгийн цаана мэдээж, хөөрхий хүмүүний үр л байгаа. Ганц улаан навчны гунигийн ааг энэ. Гуниг гэдэг юутай гашуун. Юутай гачлан. Харин “Газар алгадан унасан” энэ улаан навч дахин тэнгэр өөд нисэх болов уу. 2000 он “Тэнгэрт ургадаг моддын Тэмдэгт навчин гэгэлзэхэд Энд намар болдог” Л.Өлзийтөгс гэж Л.Өлзийтөгс бичсэн. “Тэнгэр өөд ниссэн ганц улаан навч” тэнгэрт хүрээд тэндээ мод болон ургасан нь энэ. Тэнгэрт хүрэх ёстой байсан зорилгодоо хүрчээ. “Тэмдэгт навчин” гэдэг бол мөнөөх улаан навчийг хэлж байгаа юм. Энд өнгө дурдагдаагүй. Тэнгэрийн мод юм чинь навч нь өнгөгүй байх. Өнгөтэй байлаа гэхэд бидний мэдэхгүй өнгө байна. Гэвч энд өнгө гол биш. Байгалийн навч, уран зохиолын навч болохоор оюун санаа уруу дөхөх тусмаа өнгө нь суларсаар өнгөгүй болно. Жинхэнэ уран зохиолд өнгө, хэлбэр дүрс, дуу чимээ мэтсийн гадаад төрх үгүй болж дотоод төрх буюу сэтгэл санааны төрх илүү чухалчлагддаг. Тэр тусмаа найрагчийн тэнгэрт ургасан модны навчинд өнгө байх ёсгүй. Өнгө байвал сэтгэлийн өнгө л байна. Тэгэхээр энэ бол тээр эрт, 1979 онд “Тэнгэр өөд ниссэн ганц улаан навч” тэнгэрт хүрч тэндээ мод болон ургасан нь энэ. Тэнгэр өөд ниссэн навч тэнгэрт хүрэх л ёстой байсан юм. Зорилгодоо хүрчээ. Зорилгодоо хүртлээ хорин нэгэн жилийн урт замыг туулжээ. Энэ хорин нэгэн жил бол “тэнгэр өөд ниссэн навч” амь орон “далайн бялзмар шиг” жиргэсэн он жил, жиргэж жиргэж дээшээ улам цааш тэнгэр өөд ниссэн он жилүүд. Энэ хугацаа бол газрын навч тэнгэрийн мод болон ургах хугацаа буюу уран сэтгэлгээний нэг дүр дүрслэл бүрэн гүйцэд боловсорсон цаг хугацаа. Хүрсэн оргил. Эцсийн үр дүн. Газрын навч тэнгэрт мод болон ургахаас өөр цааш явах зам байхгүй. Яруу найргийн шинэчлэлийг гүйцээн төгөлдөржүүлнэ гэдэг энэ. “Тэнгэр өөд ниссэн” навчийг газарт буцааж унагалгүй, улам цааш нь нисгэн, тэнгэрт хүргэж тэнгэрийн мод болгон ургуулж чадсан яруу найрагч бол Л.Өлзийтөгс. “Тэнгэр өөд ниссэн улаан навч”-ийг анзаарч түүний явдал мөрийг цааш ургуулан, тэнгэрт аваачин мод болгон ургуулна гэдэг авъяас арвинтай уран бүтээлчийн бүтээх үйл. Одоо тэнгэрт мод ургадаг юм гэхэд Л.Өлзийтөгсийн л модны үр төл байх нь гарцаагүй. Энэ бол мөн л яруу найргийн нээлт. “Тэнгэрт ургасан модод” газрын моддын үр сад гэдгийг Л.Өлзийтөгс баталсан юм. “Тэнгэрт ургадаг моддын тэмдэгт навчин гэгэлзэхэд энд намар болдог” гэсэн мөрүүд доторх “тэмдэгт навчин гэгэлзэхэд” гэдэг мөр их учиртай мөр. “Гэгэлзэх” гэдэг үг бол хүнээр бол тогтож, сууж чадахгүй, орж гарахын нэр. Навчаар бол мөчир дээрээ дэрвэлзэн дэрвэхийн нэр. Тэнгэрийн модны навчис дэрвэлзэн дэрвэж байна гэдэг бол газраа санан уйтгарлаж байгаа явдал. Ач үрсээ тэнгэрт аргамжаатай ботго шиг дэрвэлзэн гэгэлзэхээр нь газрын модод бөн бөн уйлж, бөөн бөөн навчин нулимс унагадаг байх. Газрын моддыг навчисаа бөн бөн унагахаар тэнгэрт ургадаг модод гэгэлзэж бөөн бөөн навчис унагадаг байх даа, хөөрхий. Орчлон гэдэг мөн ч хатууяа. Тэнгэрт байх ч хэцүү. Газарт байх ч хэцүү. Хаа ч байх хэцүү. Хаа ч байх хэцүүгээс хэцүү юм гэж ер байдаг болов уу. Ийнхүү хэцүү бүхэн цаашилсаар орчлонд байх ч хэцүү, байхгүй байх ч хэцүү болно. Ай хөөрхий юутай хэцүү. Гэтэл энэ хэцүү бүхэн байдаггүйсэн бол урлаг, уран зохиол хэрхэн байх билээ. Тийм л учраас энэ хэцүү бэрх бүхэн уран зохиолын амин сүнс нь болж байгаа юм. “Тэнгэрт ургадаг моддын тэмдэгт навчин гэгэлзэнэ”. Гэгэлзэх тэр навч мөнөөх улаан навчны үр сад. Хаа нэг газраа мэнгэ мэт улаан тэмдэг байгаа. Тийм улаан мэнгэтэй учраас “тэмдэгт” гэсэн хэрэг. Улаан навч тэнгэрт хүрч мод болон ургасны баталгаа нь энэ. Ийнхүү мөнөөх улаан навч тэнгэрт гарч тэндээ тогтоод мод болон ургажээ. Навчны хөдөлгөөн ингээд дууссан гэж үү. 2001 он “Цаг хугацааны тэнгэрт Цагаан навчис бужигнана” С.Түвшинжаргал гэж залуу яруу найрагч С.Түвшинжаргал “Есдүгээр сарын навчсын ганганаа” хэмээх номондоо бичсэн. “Тэнгэрт ургадаг модод”-ын навчис энэ. Д.Равжаа хутагтын айлдсан “навч цэцгийн дуртмал өнгө сулрах” ёсоор улаан өнгө нь цагаан болжээ. Мөн чанартаа мөнөөх улаан навч төрөлх газартаа эргэж ирж байгаа нь энэ. Навчны хөдөлгөөн зогссонгүй. Ертөнцийн үзэгдэл юмсын тойрон эргэлдэх жам ёсоор эхлэлдээ хүрч иржээ. Юм эхлэлдээ ирнэ гэдэг төгсгөл биш, эхлэл. Түүнд төгсгөл гэж байхгүй, зөвхөн эхлэл л бий. Эхлэл бүхэн эхлэлийн эхлэл. Газраас дахиад л дээшээ тэнгэр өөд нисэх ёстой. Өөдөө явж байгаа бүхэн баяр хөөртэй. Уруугаа явж байгаа бүхэн уйтгар гунигтай байдаг. Гуниг гэдэг элсэнд шингэсэн усны уйлсан нүд шиг нойтон мөр. Учраад хагацсан амраг. Зовлон гэдэг ямагт үр дүн. Ямагт өнгөрсөн. Жаргал гэдэг газрын мөрөөдөл, тэнгэрийн хишиг. Ямагт эхлэл. Ямагт ирээдүй. Ирээдүй учраас жаргал гэдэг үр. Энэ үрнээс гуниг төрнө. Жаргал гэдэг гунигийг төрүүлэгч. Тэнгэр бол жаргалын өлгий. Тэнгэрээс унасан үр газарт баяр баясгалан болон ургана. Ургахын баяр унахыг, гунигийг төрүүлнэ. Намрын навчис тэнгэр мөрөөднө. Өөдөө ниснэ. Нисэхийн жаргал амсана. Тэнгэрт гарна. Газрыг мөрөөднө. Жаргалаас зовлон, зовлонгоос жаргалын зүг навчис хөдөлж Д.Нацагдоржийн бичсэнчлэн “Мянга мянган жил өчүүхэн ч чөлөө завгүй”. 2007 он Навч гэдэг ийм аж. Салхи гэж тийм аж. Алдаж гээгээгүй юмны эрж хайгаагүй эрлийн эцэст нэгэн навч олж түүнийхээ түүх, явсан туулсан зам мөрийг нь мөшгин хөөх бус хөхсөн сүүгээр нь эхийг нь эрж олохыг эрмэлзсэн минь энэ. Гэтэл төөрсөн хурга эрсэн хүн шилэрсэн ингээ олохын дайтай зүйл болжээ. Монголын уран зохиолын ширэнгэ ойн дундах ганц, ганц навчнуудыг мөшгөн хөөсөөр явтал хар аяндаа энэ нэгэн улаан навчны тухай түүх бий болсон юм. Энд аль нь алинтайгаа төстэй хийгээд хэн нь хэнийгээ хөхөж вэ гэдэг нь сонин биш. Харин өөр өөр цаг үеийн янз бүрийн яруу найрагчдын бичсэн ганц навчны тухай шүлгүүдийг нэгэн зорилгод нэгтгэн зангидахаар нэгэн амь амьсгаатай, нэгэн бүхэл бүтэн цогц зүйл болчихож байгаа нь сонин. Олз нь энэ. Яруу найрагчид тал талаасаа үгсэн нийлж, хамжиж дэмжээд бүтээчихээгүй, уншигч миний л хүсэл зоригоор буй болсон нэгэн улаан навчны түүх энэ. “Намрын хонгор салхи ирэхэд” мөчрөөсөө тасарч, хэзээ, хэрхэн, яаж “тэнгэр өөд нисч” хэзээ, хэрхэн, яаж “жиргэн”, хэзээ, хэрхэн, яаж “тэнгэрт мод болон ургаж”, хэзээ, хэрхэн, яаж газар уруугаа буцсан тухайг нь үгүүлсэн түүх. Навчны энэ түүх бол уран бүтээлийн бүтэж бүрэлддэг зүй тогтол. Ийм зүй тогтлын дагуу бүтээл бүтэж буй болдог. Байгалийн нэг навч, уран бүтээлийн нэг бүрэн бүтэн навч болохын тулд газраас тэнгэр, тэнгэрээс газар хүрч, жаргаж зовж, зовж жаргаж байж гэмээн сая уран зохиолын бүрэн бүтэн навч болдог. Уран зохиолын навчнаас навч бүтээхийн санаа төрнө. Навч бүтээхийн санаанаас байгалийн бодот навч ургана. Энэ бол орчлон ертөнцийн бүтэн бүрэлдэхийн хууль. Бүтэн бүрэлдэхийн хууль ёсоор энэ бол эхлэл. Энэнээс л эхлэлийн эхлэл эхэлнэ.

Нэгэн шүлэг

2008 оны 06-р сарын 25 Нийтэлсэн First Love
Р.Чойном Үндэр оройтой малгайдашни Үргэн энгэртэй дэгэлдэшни Утасан сасагтай бүсэдэшни Гурнай арсан гуталдашни Ойда ханхинахи сүхэдэшни Онониие гаталха вирваазадашни Мойлтой тосо зөөхэйдэшни монсогор мүнгэн трубкэдэшни Буляа шийлдэр хүзүүндэшни Буха юүлдэн хутагадашни Урин зулгы аашадашни Уха бэрхэ шабадаридашни Хусан булатайхотоогдошни хатарша моритой шаргадашни Нэрэмни,шүлэгни, зүрхэмни Нэгэл сагай үритэй үм шэнги Нээрээсээл сэдьхэлни буляагданал мэнд амар аа Буряад зон Амсарыень халитар барисан Таван шэмынгээ дээжээтнай Толи байсаханаараа үргэжэ Илгуухан Онондоо сэржимдэжэ Баабай таанадаа Хэнтэйн ууладал санажэ Бата түшэжэ жаргажэ ябахын Арюухан үрёолые зүрхэндээ шэбшээд Амаяа татан хүнтэржэ орхисуу Халха гэсэн ехэ огторгойдо Арад гэсэн мүшэд соо Буряад гэсэн эрхисэй бууралхан толондо умбан шунгажа Өөсэдэйнь оршолондо хүлөө табижа Үбэр эльгэ руунь сээр тайласан Эрдэнийн түлхюрхэн Сэмжүүхэймни Энэхэн сэдьхэлсээмни гарана үгүлшэ Холо үнинэй хүношуурхан дурасхал холодоо хатарсан алтанхан Ононой Хонгёохон дуугаа дуулыш намдаа Холошрхон зүлгы Сэмжүүхэймни...

Герман-Туркийн тоглолтын өмнө

2008 оны 06-р сарын 25 Нийтэлсэн First Love
Үндсэн хаалгач Волкан Демирел хэсгийн сүүлийн тоглолтод Чехийн довтлогч Коллерийг түлхэж дэггүйтсэнийхээ төлөө хоёр тоглолтод оролцох эрхээ хасуулсан юм. Үүнээс гадна Эмре Ашык, Тункай Шанли, Арда Туран нар Хорватын эсрэг тоглохдоо хоёр шар хуудсаа авснаар германчуудын эсрэг талбайд гарах эрхгүй боллоо. Ядаж байхад багийн ахлагч Эмре Белёзоглу тэргүүтэй Сервет Четин, Эмре Гюнгёр, Тюмер Метин, Нихат Кахвечи зэрэг гол тоглогчид нь гэмтэж, дасгалжуулагчаа нуман тулгуурт оруулаад байна. Одоо Фатих Теримын гарт хоёр хаалгач, 12 тоглогч л бий. Учир зовлонгоо UEFA-д хэлж, эх орноосоо нэмж тоглогч авчрахыг хүссэн ч дүрэм журмаа бодоод зөвшөөрөөгүй юм. Гуравдугаар хаалгачаа хүртэл хамгаалагчийн байрлалд тоглуулж магадгүй гэнэ лээ. Харин эсрэг багийнх нь нөхцөл байдал эсрэгээрээ. Торгуулиа дуусгасан дасгалжуулагч Лёвын багт гэмтэлтэй хагас хамгаалагч Торстен Фрингс нь эргэн ирснээр үндсэн 23 тоглогчийнх нь хэн нь ч тоглолтод оролцох боломжтой боллоо. Ямар ч тэмцээнд сенсаци, нээлт болсон баг гэж байдаг. Энэ жил цоорсон баг нь яах аргагүй Турк. Гэхдээ иймэрхүү багуудыг цааш давраадаггүй, хэмжээг нь таниулдаг баг нь "Германы машинууд" байсаар ирсэн. Дасгалжуулагч Лёв энэ тоглолтод тун хашир хандаж байгаа аж. Герман ялвал болдог зүйл болдгоороо л болно. Туркууд хожигдчихоод мөрөөрөө явах улс биш. Адаглаад Германд байдаг хэдэн сая түрэгүүд эмх замбараагүй байдал үүсгэнэ биз ээ. Хэрвээ Турк ялвал "Евро-2008"-ын хамгийн том шуугиан дэгдэх учиртай. Тэд өмнө нь хоорондоо: ГЕРМАН ТУРК 17 Тоглосон 17 11 Хожсон 3 3 Тэнцсэн 3 3 Хожигдсон 11 40 Оруулсан гоол 10 10 Алдсан гоол 40 Сонирхолтой баримтууд: 1954 оны ДАШТ-ий хэсгийн тоглолтод таарч, немцүүд 4:1-ээр хожсон нь том тэмцээнд цорын ганц таарсан тохиолдол аж. Тухайн үед хоёр багийн оноо тэнцэхэд хэн нь хэсгээсээ шалгарахыг нэмэлт тоглолтоор шийддэг байв. Нэмэлт тоглолтод Баруун Германы баг 7:2-оор бут ниргэж, улмаар аваргалсан. Сонирхолтой нь тухайн дэлхийн аваргыг Швейцарь улс зохион байгуулжээ. Маргаашийн тоглолт Швейцарийн Базель хотын "Санкт-Якоб Парк"-т болох билээ. Хамгийн сүүлд 2005 оны аравдугаар сард Стамбулт тогложээ. Тухайн нөхөрсөг тоглолтод талбайн эзэд 2:1-ээр ялалт байгуулж байв. Германы дасгалжуулагч Йохаим Лёв 1998-1999 онд "Фенербахче", 2000-2001 онд "Аданаспор" гэсэн Туркийн клубүүдэд ажиллаж байлаа. "Фенербахче"-д түүний удирдлагад өнөө оройны тоглолтод Туркийн багийн хаалгыг манах Рюшту Речбер байжээ. Лёвыг "Фенербахче"-г удирдаж байхад "Галатсарай"-г Фатих Терим дасгалжуулж байв. 1998-1999 оны улиралд "Стамбулын дерби" хоёр удаа тоглоход эхлээд 2:2 харьцаатай тэнцэж, удаад нь Лёвын шавь нар нутагтаа 2:0-ээр ялжээ. Одоо Туркийн шигшээгийн бүрэлдэхүүнд байгаа хоёр тоглогч Германд төржээ. Хакан Балта Берлинд, Хамит Алтынтоп Гельзенкирхэнд төрсөн аж. Олон турк хөлбөмбөгч Бундеслигт Германы тоглогчидтой нь хамт алба хашдаг. Хамит Алтынтоп "Шальке"-д Кевин Кураньитай тоглож байсан бол одоо "Бавари"-гийн төлөө Марсель Янсен, Мирослав Клозе, Филипп Лам, Лукас Подольски, Бастиан Швайнштайгертай мөр зэрэгцэн зүтгэж байна. Германы шигшээ ЕАШТ-д энэ жил арав дахь удаагаа оролцож байгаа. 1972, 1980, 1996 онд алт, 1976, 1992 онд мөнгөн медаль хүртэж, 1988 онд хагас шигшээд шалгарч байсан арвин түүхтэй. Харин Туркийн шигшээ 2000 онд 1/4 шигшээд үлдэж байсан бөгөөд одоо хагас шигшээд үлдээд байгаа нь Европын аваргын тэмцээнд үзүүлсэн оргил амжилт нь ажээ.

Ээжийн хоргодсон сүнс.

2008 оны 06-р сарын 24 Нийтэлсэн First Love
Цогоо шоронгоос гарч ирээд Мөнгөө хэмээх бүсгүйтэй амьдралаа холбожээ. Тэрээр шоронд 3 удаа орсон зэрлэг гар бсан юм. Гэхдээ дандаа хүчингийн хэргээр тэрийгээ их нууцалсан юм эхнэртээ. Эхнэр Мөнгөө нь10 насны 1 охинтой. Цогоо тэрэн лүү дандаа өлөн нүдээр ширтэн хардаг байв . Гэхдээ тэрээр ахиж шоронд орхоосоо аймар айдаг байв. Гэвч тэрээр наранд удаан бж тэссэнгүй Гар нь загатнасааар бгаад л хулгай хийж бгааад 3 жил ахиад суучхав. Гарч ирээд эхнэртээ ахиад хэзээ ч алдаа хийхгүй гэж хэлээд Найрсаар бгаад мэдээж буцаал аваад суусан бж таараашд тодорхой. Тэр худлаа ярьсангүй ээ 2 жил гариу хүн шиг хүний ёсоор амьдарч авгайдаа багагүй нэр хүндтэй болсон тэрээр авгайдаа 1 өдөр архинд Демедрол их хэмжээгээр хольж хүчлэн уулгаж алсан бна. Мөнгөө хөөрхий бүсгүй хамаатан садан муутай хөдөө л 1 эмээ нь амидардаг байсан учраас түүний төлөө санаа тавих хүн бсангүй. Тэгсгээл оршуулаал өнгөрлөө. Цогоо-д бол одоо л жинхэнэ жаргал ирж 8 -р ангийн охинтой ,1 хашаа байшин өвлөж аван эрх жаргалаа эдлэхээр инээд алдана сууж блаа. Хөөрхий охин ээжийг нь бхад өлөн нүдээр хардаг байсан одоо бол хэцүүднэ гэдгээ мэдсэн ч хаяж явах гээд очих газар бсангүй. Цогоо 1 өдөр шал согтуу орж ирэн: - Ор зас . Өнөө шөнө чи надтай унтана шүү " гэж шууд хэлэв. Охин дагжин чичирч зугатхийг оролдсон боловч амжсангүй. Цогоо хаалгаа цоожлов. Цогоо арайхийн гутлаа тайлан Өндийтөл өмнө нь 30 гаруй насны сайхан бүсгүй Шав шалдан бүүр чармай нүцгэн бандаашгүй зогсож блаа. Цогоо согтуу бсан тул гайхсангүй Хэн бэ? хэн бэ? хэмээн уулга алдан гөлөрч зогслоо. Хөөрхий охин маань гэнэт гарч ирсэн хүнийг хараад үнэхээр айж байлаа. Төдөлгүй гэрэл Унтарч Нөгөө хүүхэн Цогоог тэврэн авч оронд орлоо. Цогоо ч дуртай нь аргагүй бөгсөө алгадаал гүйгээд явах нь тэрдээ. Өглөө сэрээд юу болсоныг гайхаж охиноос асуух гэтэл аль хэдийн хичээлдээ явсан байв. Орой болж Цогоо бас л охиныг татаж чангааж бхад нөгөө эмэгтэй ахиал гараад ирлээ Цогоо айж түүнийг : Яв яв яваачээ! хэмээн чанга хашгирч блаа. Гэтэл зүгээр яваад л өгөв. Тэр охиныг оролдох болгонд тэр хүүхэн гарч ирдэг байв. Цогоо ламд үзүүлэн хариулга хийлгэв . Тэгээд шөнө охиныг оролдож суутал гэнэт Ширээн дээр бсан шилтэй архи хагаран унаж эргэж хартал сандал агаар дээр тогтсон блаа. Тэрээр ихэд айсан бсан бөгөөд тэр сандал түүнийг ирэн нүүр нүдгүй балбаж блаа. Тэрээр гэрээсээ зугатаан гүйн гарлаа. Тэрбээр ахиж гэртээ ирээгүй бөгөөд Сайхнаа охиныг ямархуу бгааг харах гэж 1 иртэл Хаалгаа онгойлгоод орох гэтэл гэр дотор нь Сайхнаа охин толгойндоо хутга зоосон эмэгтэйтэй юм ярина сууж байв! Тэрээр ахиж гэртээ ирээгүй юм . Сайхнаа охин ээжийнхээ хоргодсон сүнс намайг хамгаалж бага гэдгийг мэдэж блаа. Сайхнаа охин нөхөрт гарахдаа ээжийнхээ сүнсийг амар тайван өөрөө нойрсуулсан гэдэг.

ЗАХИДАЛ БИЧЭЭРЭЙ...

2008 оны 06-р сарын 24 Нийтэлсэн First Love
Нэг зүйлийг гээжээ. Хайртай холбоотой. Сураггүй болсон тэр цаасанд хэлж чадаагүй үгсүүд багтдаг байсан. Бас мартчих вий дээ санаж яваарай гээд зүрхнийхээ үгийг тэр цаасан дээр сийлдэг байсан. Гэхдээ энгийн биш их түүх өгүүлэх, гэрчлэх, баримт бичиг. Миний, чиний, таны та нарын гээсэн тэр эд зүйлс бол хайртай холбоотой. Салшгүй холбоотой тэр хайрын захидлуудыг бие биерүүгээ шидлэхээ больчихож. Чамин гоё цаасан дээр бичсэн зурвас, хэдэн хуудас хөврөх сэтгэлийн үгс, маркаар тамгалсан улаан цэнхэр хүрээтэй танил цагаан дугтуйтай захиа, эзэндээ очих гэж дуншсаар замдаа элэгдсэн замын захиа, хүрэмний халаасанд сэмхэн шургуулагдсан үл мэдэх ичингүйрсэн захидал гээд л Мартагдсан "Захидал" хэмээх нэр томъёо... Яльмгүй халтартсан, бас бэх нь бүдгэрсэн захидлын мөртүүдийг уншин суух

Эрхлэн жаргая хоёулаа

2008 оны 06-р сарын 24 Нийтэлсэн First Love
Энэ хайр үнэхээр сонин мөртөө сайхан юмаа. Хүнийг өөрийн эрхгүй эрхлүүлээд л... нялхаруулаад л...туниад л....аргадуулаад л........хүлээгээд л........хүлээлгээд л........хэхэ ингээл хэлээ хазаад байгаа байхгүй юу. Миний хайр өчигдөр хэлж байнаа... -Хайраа,би тийм шаамий эрүүтэй юмуу -Яаж байна хайраа -Энэ нэг хүн намайг чи шаамий юмуу,хэлээ зажлаад байхын гээд байна -Аан хайр нь бас анх хараад шаамий гэж харж байсан ш дээ -Тиймүү тэгвэл үнэн юм байна л даа ...хохохо -Хэхэ,за за тоглосын хайраа,миний хайр нь эрхлээд байгаа байхгүй юу -Харин тийм байхаа...хайрыг дагаж эрхэлсээр байтал таарч байнаа. Энэ хүмүүс намайг эрх болж байгааг гайхаад байхын хэлээ хазаал байхын гээд байна ш дэээ... -За яадын яадын....эрхлүүлэх хүн байгаа дээр нь эрхэлж л бай за -Тэхх,яады яады тэ...өө за тэгээд байхгүй болох нь уу....хохохо Ингээл бид хоёр хэлээ хазсаар байгаад таарч байнааа. Өөд өөдөөсөө,за яахуу дэ тэ сайхан ш дээ....Тэс өөр мэдрэмжийг мэдрээд амтлах бас л сайхан байна шүү.... Хайрдаа дуу дуулж өгөх гээд хүн амьтнаас ая,үгийг нь асуугаад явж байна гэсэн бүүр хайр хүрчлээ байна...хэхэ Хайр үгэнд ороод эрхлүүлээд байх тусам би нь давраад жаахан олон олон зан гаргах гээл байгаа...хайр тэгсэн тэрийг нь хөөрхөн ш дээ....аргадах гого байдагын гээд байгаан....нэг үг байдаг даа.. Дурласан хүн тань чөтгөр шиг байсан ч таньд бурхан шиг харагдана гэж...бид хоёр бие биедээ тэгээд л байх шиг байнаа даа тэ хайраа...за яады яады...хэхэ Ойрдоо миний хайр нь өөлгөн байгаан...үгэнд сайн ороод нэг эрхлүүлээд үнсчихье....уууууууммммммммммааааааааа Тэгээд усанд ороод гараад ирэхээр чинь яаг ингээд нялуураад нээх сайхан эрхлэнхэн жарганаа хоёулаа хайраа...хэхэ Хайрыг амталж байна би жаргалтай Хайранд нялхарч байна би жаргалтай Хайрыг хайрлаж байна би жаргалтай Хайртайгаа хамт байна би дэндүү жаргалтай ,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, Сэтгэлд минь нэг л өдөр нар гийжээ миний хайрын Зүрхэнд минь нэг л өдөр зул бадамлажээ мөнхийн хайрын Харцанд минь нэг л өдөр гэрэл цацарчээ ариун хайрын Урууланд минь нэг л өдөр инээмэглэл тодорчээ гэгээн хайрын ,,,,,,,,,,,,,,,,, Хайртай гэдэг үгэнд чинь ханахгүй ээ миний хайраа Хайрыг чинь хүртэж дуусахгүй ээ миний хайраа Хатамжилж сэтгэлээ би хорихгүй ээ миний хайраа Харин хайрыг хайрлаарай миний хайраа ,,,,,,,,,,,,,,, Чамаасаа би юу ч хүсэхгүй гэчихээд дэндүү ихийг хүсээд байх юм Чамаасаа би юу ч авахгүй ээ гэчихээд дэндүү ихийг авмаар байх юм Чамдаа би бүхний өгнө гэчихээд юу ч өгч чадахгүй юм Чинийхээ төлөө амьсгална гэчихээд хүрч чадахгүй юм Хяслантай хорвоо гэж энэ байх даа.....ммммммм

Нэгэн гайхамшигт дурлалын тvvх

2008 оны 06-р сарын 24 Нийтэлсэн First Love
Ноён Менделсон тун царай муутай хvн байлаа. Маш намхан, бас эвгvй бєгтєр нуруутай хvн байлаа. Ноён Менделссон нэг єдєр Гамбург хотын худалдаачинтай уулзахаар гэрт нь очжээ. Тэр худалдаачин Фримтже гэдэг маш vзэсгэлэнт охинтой юм байжээ. Менделссон тэр залуу бvсгvйд ухаангvй дурлажээ. Гэвч vзэсгэлэнт охин Менделссоноос айн цочирдон, хайрын сэтгэлийг нь хvлээн авах нь бvv хэл, єєдєєс нь ч эгцэлж харахыг ч хvсэхгvй байлаа. Салахын алдад Менделссон дээд давхарт байдаг охины єрєєний vvдэнд очин бvх зоригоо чангалж байгаад тvvнтэй ярилцах эцсийн боломжоо ашиглан ярилцахаар шийджээ. Залуу бvсгvйн гоо vзэсгэлэнд автсан Менделссон єєрийгєє диваажинд байгаа мэтээр тєсєєлж байлаа. Гэвч бvсгvй тvvн рvv эгцэлж харахгvй хэвээр байсанд хєєрхий Менделссоны урам нь хугарчээ. Маш их хvч гарган хичээж ярьсан ярианыхаа тєгсгєлд Менделссон охиноос нэг асуулт асуув. -Гэрлэлтийг ариун гэгээн vйл гэдэгт итгэдэг vv? Бvсгvй, "Мэдээж" гэж хариулсан боловч бас л толгойгоо єндийлгєсєнгvй. Бvсгvй тvvнээс "Харин та єєрєє итгэдэг vv?" гэж асуув. Менделссон огтхон ч тээнэгэлзэлгvй "Тэгэлгvй яахав!" гээд, vргэлжлvvлэн "Эрэгтэй хvvхэд тєрєхєд Бурхан тvvний гэрлэх бvсгvйг нь тодорхойлдог юм. Намайг тєрєхєд Бурхан надад, чиний эхнэр бєгтєр нуруутай байх болно гэсэн юм. Тэр vед би Бурханд, эмэгтэй хvн бєгтєр байх нь тvvнд маш хvнд байх болно. Харин миний эхнэрийн оронд намайг бєгтєр болгож. Тvvнийг минь хамгийн vзэсгэлэн гоо бvсгvй болгооч дээ" гэж гуйсан юм." гэжээ. Менделссоны энэ vгийг сонссон Фримтже толгойгоо єргєн тvvн рvv харцаа чиглvvлэв. Залуу бvсгvй Менделссоны гарыг барин хайрын сэтгэлийг хvлээн авлаа. Ингээд тvvний хайртай бvсгvй нь болжээ. Энэ тvvх бол vлгэр биш, Германы алдарт хєгжмийн зохиолч Менделссоны эмээ, євєє хоёрын хайрын тvvх ажээ.

Тэрслүү прогноз буюу 2020 оны гашуун үнэн

2008 оны 06-р сарын 24 Нийтэлсэн First Love
Түүхийн хүрд эргэсээр нэг л мэдэхэд хорь, гучин жил өнгөрч, түүх өөрөө тэс өмнөө эргэчихсэн байхыг алийг тэр гэхэв. Монгол Улс зах зээлийн ардчилал руу шилжинэ хэмээн Ю.Цэдэнбал ба цэдэнбалчууд төсөөлж байсан уу, үгүй шүү дээ. Социализмын материал-техникийн бааз, коммунизмын анхан шатны тухай мөрөөдөл маань ор мөргүй алга болж, зэрлэг капитализм түүнийг орлон гарч ирсэн. Yүнийг монголчууд хүсээгүй ч яах ч аргагүй хөтлөгдөн яваа. Ардчилал, зах зээл гэж үл харагдах сайн сайхан юм байх тухай 10-аад жилийн тэртээх бидний төсөөлөл хэдийнэ унтарсан. Бараг бөхөж яваа. Гэхдээ хүрэх эцсийн цэг маань ердөө тэр. Гэлдэрсээр сөхөрч ойчсоор хүрэхдээ л хүрнэ. Харин хэзээ, хэрхэн, чухам хэн гэдэг нь нэн ойлгомжгүй. Шилжилт хэмээх одоогийн зурвас үе монголчуудын яс чанар, тэнхээ, эрдэм чадал, овсгоог ёстой шулсан шиг шулж, мөлжсөн шиг мөлжив. Тэсч үлдэх, арчигдан үгүй болох гэсэн хоёрхон сонголт бий. Өршөөлийн тухайд горьдолтгүй. Энд зөвхөн монгол хүний тухай яриад буй биш, монгол хүнээр дамжин нийгэм ба хөгжлийг нь тольдох гэсэн юм. 2020 он буюу 16 жилийн дараахийг тэрслүү буюу гутранги талаас нь төсөөлвөөс, Өнөөгийн байж байгаа энэ төрхөөрөө бол Монголын хүн амын нийгмийн ялгарал, өмчийн ялгарал, үндэстэн угсаатны цус сэлбэлт, хэт их хотжилт, архидалт, гэ.мт хэрэг чинээндээ тулж хурцдаад намжилт руугаа орж байх үе нь чухам Ардын Хувьсгалын 100 жилийн ойн босгон дээрхи тэр үе байх болов уу. Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн зохион байгуулалт одоогийн өнгө төрхөө бүрэн гээнэ. 21 аймаг, 300 гаруй сум бүгд татан буугдаж, ор мөргүй алга болох ба тэдгээрийг үлдээх гэсэн хуучинсаг сэтгэхүй нэг хэсэгтээ Монголын хөгжлийг чөдөрлөж, төсвийг сүйтгэж, хүн ардын мангуутуулах боловч аймгууд, сумд алга болох нь жам ёсны үзэгдэл юм. Түүнийг тогтоох торгоох хүч байхгүй. Одоогоос ярьж эхлээд буй бүсчилсэн хөгжил, бүсийн тулгуур төвүүд 21 аймгийг нураах эхлэл болж, улмаар гэрлийн хурдаар нураана, дараа нь тэр төвүүд өөрсдөө нурж эхэлнэ. Энд яг нураах гэдгээр биш, хүн ам нь дайжиж зугтаад, системтэйгээр эзгүйрэхийг хэлж байна. Улаанбаатар, Дархан, Эрдэнэт, Ханбогдод хүн амын 80 хүртэл хувь төвлөрнө. Хүн амын 20 хүрэхгүй хувийг хөдөөгийн ардууд бүрдүүлэх ба тэд нь монгол баян фермерүүд, Өвөр Монголоос залагдаж ирсэн малчид, хятад тариачид байх биз. Монголын ихэнх нутаг эзэнгүйтэх нь гарцаагүй, хамгийн аймшигтай нь манайхны уламжлалт “нүүдлийн” гэдгээс юу ч үлдэхгүй, мал нь ч, малчин нь ч. Ёстой архив, мүзейд л олж үздэг байх даа. Ядуу гуйранч, тэнүүлч, золбин, гэмт хэрэгтэн бүх хүн үхэж үрэгдэж дуусах байх. Тэднийг хүншүүлэх, нийгэмшүүлэх тухайд төрийн бодлого замхарна. Тэд эргэж хүн төрхөндөө орохгүй. Харин алга болтлоо нийгэмд их гай тарих болно. Тэднээс салж авна гэдэг Монголын нийгмийн том ололт байх авч монгол цусны цэвэр монгол угсаатан цөөрч, монгол удмын сан эргэлзээтэй болох нь нэн их гамшиг бөлгөө. Нийгмийн хуулиар алга болж устсан, гадаадад хэдэн үеэрээ цагаачлан одсон хэдэн зуун мянган монголчуудын орон зайг гадныхан, ялангуяа хятадууд, солонгосчууд, эсвэл туркууд, магадгүй энэтхэгчүүд эзлэх ба хаанахын хэн гэгч голлохыг хэлэхэд эрт байна. Ямартай ч элдэв цус холилдсон эрлийз, хурлийзууд хот хөдөөгөөр үлэмж тархаж, бүр төр ч барилцах байх. Ер нь гадаадынхан монголчуудаасаа тооны хувьд давна. Улаанбаатар хот ачааллаа даахаа болиод экологи, нийгмийн томхон сүйрэлд хүрнэ. Энэ бол гарцаагүй. Тэр үед нийгмийн элит хэсэг нь УИХ-ыг шахаж байгаад шийдвэр гаргуулж, Хархорумд эртний нийслэлийг сэргээх эхлэл тавина. Тэнд 100 мянга хүрэхгүй хүн ам бүхий засаг захиргааны шинэ нийслэл шаваа тавьж, ингээд Монгол Улс 2 нийслэлтэй болж байгаа юм. Хоорондоо хурдан галт тэрэг, хурдны замаар холбогдчихвол энэ ч юу ч биш л дээ. Эдийн засгийн хувьд тааж хэлэхэд нэн хэцүү. Хүнс барааны энэ их илүүдэл явж явж захуудыг цөөрүүлж цэгцлээд, ганзгын наймаа шалгаралаар явагдах нь гарцаагүй. Бизнесийн шударга бус өрсөлдөөн, бохир далд баар цэнгээний эдийн засаг, архидалт, авилгал гэх мэт нь бараг устах боловч “нийгмийн хамгаалал” мэтийн хачин лоозонгоо зоригтой гээхгүй бол эдийн засаг мөддөө эрүүлжихгүй. Ийм эрүүлжилтийг хүлээсээр байтал байгалийн нөөцөө барж дуусгаад, түрүүчээсээ Налайхын замаар орж балгас болох вий. Эрдэнэт хот тэр үед шийдвэрлэхүйе бэрх олон асуудалд дарагдах байх. Газраа гадаадынханд 100 жилээр түрээслүүлэх гэх мэт гайхмаар хууль гаргаж байж эдийн засгийн хямралаас зайлна. Ер нь худалдаж арилжиж болох бүхнийг худалдаж байж тэсч үлдэнэ. Хэдийгээр бид өөрсдөө хичнээн үл хүсэвч эдийн засаг нь 100 хувь Хятадын нөлөөнд орно. Өөр зам байхгүй. Нэг үе монголчууд эх нутагтаа харийнхны боол зарц хийж явснаа, 2020 он гэхэд гол төлөв хятад, өвөр монгол, хойд солонгосчууд аж ахуйн ажлын хүндийг нугалдаг болно. Маш олон мэргэжил мэргэшил гээгдэж хэрэгцээнээс гарна. Хүн амын дийлэнхи нь бизнесч, реклам шоуны менежер, вэбмастер, дизайнер, мэдээлэл зүйч, хууль зүйч болох ба дунд сургуулиуд гадаад багшаар дүүрнэ. Дуучид, бөхчүүд, лам нар хэрхэхийг ёстой бурхан л мэдэж дээ. Монгол соёл, хэл, зан заншилд даяаршлын хар сүүдэр тусч, бүрэн гээх буюу орвонгоор нь өөрчилнө. Латин үсэг кириллийг халж, хүн амын ихэнх нь эх хэлнээсээ илүүтэй англи, хятад хэлийг чухалчилж, харин өвөр монголчуудаар уйгаржин бичгээ заалгаж шившгээ үзэх вий. Явж явж одоогийн Өвөр Монгол нь дэлхийн Монголын соёл-судлалын төв болж үлдэх байх. Манай хойд хил дагуухи Оросын нутаг дан хятад, хойд солонгосчуудаар дүүрсэн байх ба орос үндэстний дараа ОХУ-д үндэстний 2 дахь том коммюнити нь хятадууд байх болно. Сибирь, Алс Дорнодод хятадууд олонхи нь, оросууд нь цөөнхи нь байх тухайд бодитой прогноз юм. Тэрслүү прогноз хэмээн энд бичсэн зүйлд маш олон хүн өнөөдөр эгдүүцэж болно. Гэвч хол зөрөхгүй гэдэгт эргэлзэхгүй байж болно.

Тарни

2008 оны 06-р сарын 24 Нийтэлсэн First Love
Би нэгэн сонирхолтой зүйл оллоо янз бүрийн зүйлийг тарниар удирдаж болно. Миний хувьд лав тарни далд ертөнцтэй холбоотой зүйл байх гэж бодож байна. Би уг нь хар тарни хайсан боловч олдсонгүй. Харин би энэхүү тарниудыг оллоо. Та бүхэн туршаад үзээрэй. Би хувьдаа туршиж үзнэ гэж бодож байгаа. 1. Юу санасан бүгдийг түргэн бүтээхүй тарни “Ному хари ди гу мари гоори гандари зандали мадамги гали гали /нэрээ хэлнэ/ мухе хи хара хара хара база база авадаяа мунзаяа /нэрээ хэлнэ/ меша мана яа суухай ум бура бува зула зула зули манани деви сарвасан гаари гари низа дале дале зула зула суухаа” /Ганжуур Дандарын аймгаас/ 2. Хийморийн тарни “Гүндү сарва дүрүү хо базар аюухы сууха” энэ тарнийг уншиж яваа ямар ч хүмүүний хийморь үргэлж өөдрөг байдаг. 3. Осол эндэл гэнэтийн аюулын үед “Дэчин Гомбуу Лхама ламаадан” гэж уншиж байваас гэнэтийн осол эндлээс найдвартай хамгаалж тойруулна. “Эмаа хоо ума пани пани сууха”. Өглөө босоод хүнтэй яриагүй байхдаа 10 удаа уншаад, эм хүн зүүн мөр лүүгээ, эр хүн баруун мөр лүүгээ үлээнэ. Энэ нь бас элэг цөсний өвчнөөс хамгаалахад тустай. 4. Мөнгөтэй болох шидэт тарни “Кунг-ро-но ама нило-та ванг” нэг өдөр мацаг барьж, мөнгөтэй болбол хэн хэнд туслах, эд баялгийн аяар хүрч болох ариун зорилго, хэзээ мөнгөтэй болох, хийхээр төлөвлөж буй үйлс тэргүүтнийхээ талаар бодож бясалгагтун. Дээрх тарнийг шөнө дунд гурван удаа давтан унш. Тарнийг иймэрхүү маягаар гурван сарын турш долоо хоногт нэг удаа давтан үйлдэнэ. 5. Авран хамгаалах тарни Ум рагму барна адма чирү пүрү ха ло хи да сарва шадрум мараяа хум пад. Монгол орныг даасан ахиус шашны дайсныг номхотгон шашны үнэнч шавь нарыг авран хамгаална. 6. Аз жаргал хүсэх тарни Нэг хоног мацаг барьж бодол оюун сэтгэл санаагаа төвлөрүүлнэ. Дараа нь долоо хоногийн турш уянгалуулан уншина. Тарнийг унших үедээ сэтгэлд нийцтэй аз жаргалаа бодно. “До ан ан та фа ри” 7. Айдас бүхнийг зайлуулах тарни “Шар шарма наяий сууха”. Айж тэвдсэн үед уншвал айдас бүрэн зайлна. 8. Аливаа хүмүүс хүчтэй уурлаж, зодоон цохион хийцгээх,адаар хөнөөгдөж галзуурахын эсрэг, хараал хорлолыг хариулна. Ловонбадма жунайн зүрхэн тарни: “Умаа хум базар гүрүү бадма сидий хум пад” 3-21 удаа уншина. 9. Хулгайг барих шидэт тарни Цагаан өвгөний тангараг. “Би бүхнийг дийлнэ. Эс дийлвэл Бурхан багш байхаа больё” гэсэн тангарагтай. Цагаан өвгөний зүрхэн тарни “Наму салбий дүүмүү дүүхаа ум түлүү түлүү сагий суухаа” Хулгайг барихдаа буруу харсан нүхэнд таринаа 21 удаа уншиж үлээгээд гурван эдээр тухайлбал даавуу, даалимба, торго зэрэг гурван өнгийн эдээр шаглаад энэ таринаа хавтгай чулуун дээр бичээд таглавал хулгайч өөрөө ирнэ. Тарнийн хүчээр хулгай, дээрэмчдийг илрүүлж болдог. Дараах арга заслыг хийхийн өмнө мааниа заавал 108 удаа унших ёстой ажээ. -Хулгайчаас эд хөрөнгө, мал сүргээ хамгаалахдаа ум тарчин жий-нан махаа тарчин жий-нан гэдэг тарнийг бум бясалгаж уншаад сарлагийн бухны сүүл /савагны үс ба бусад малын үс ч байж болно/-ээр томж 21 зангидаад, зангилаа бүр рүү тарниа 108 удаа уншиж байхдаа хулгайч дээрэмчдийн сүнс, сүлдийг хаалгагүй төмөр байшинд оруулж түгжсэн хэмээн бодно. Ингээд тэр утсаа дүүн сугандаа зүүн, унтахдаа дэрний завсар хийн дэрлэнэ. -Хулгайч дээрэмчдийг хүлэх тарни гэж байдаг гэнэ. Сарваа аваа наяа дог дог хэмээн бум уншиж, бясалгасан хүн 108 удаа уншиж, шороо уруу үлээж, хулгайчийн явсан зүг, мөр рүү цацахад хулгайч олон янзын бэрхшээлд учран баригдана. -Хулгайд юмаа алдсан хүн босго руугаа өшиглөн Эрэвгий лхамыг 300 удаа уншиж, Жамсрангийн сэржимийг хэдэн орой уншихад л хулгайч дээрэмчид заавал баригддаг хэмээн үздэг. -Ням, Мягмар гаригт хулгайд юмаа алдсан хүн чонын шөрмөс шатааж, шао-чун-а адо лай гэж бум бясалгасан хүн тус тарнийг 21 уншиж шившээд урд зүг рүү үнсийг нь хийсгэн цацваас хулгайч таталдан унаж зовно. Тэр авсан зүйлээ авчирч өгвөл зүгээр болно. Эс бөгөөс хөл гарын шөрмөс татаж тахир дутуу болдог. Тарнийн аль ч заслыг хийхэд эхлээд Ум агаани нигаани ажийла мандали ма и суухаа вай гуань а адо суухаа нэй гуань адо суухаа гэж 7-21 удаа уншиж байж заслаа хийнэ. 10. Аливаа эмгэг өвчин зовлон зүдгүүрээс салгах тарни “Ум намо багаа бадий биханзээ биханзээ биндэряа барба ра за яа ра ха ди самъяаг сам будъя-да-га яда” “Ум бихаанзээ бихаанзээ махаа бихаанзээ бихаанзээ раза сам хадаа гадий суухай 11. Архинд үл согтох, архины хорыг номхоруулах тарни “дад ята хум ий хум дий сууха” 12. Аюулаас гэтэлгэгч тарни “Ум мали мусмали хум пад” Элдэв аюул тулгарахад уншваас аюул бүхэн тойрч өнгөрнө. 13. Битүү хавдар “ум ион нон зэд нон нон жүү суухаа”. Таван салаа тавь. 14. Бузар арилгагч тарни “Ум бадма ус нэхэ бимали сууха” бузар буртаг болгоныг арилгах увидастай. 15. Бүтэхүйеэ бэрх үйлийг бүтээх тарни “Ному хари дигу мари, гоори гандари, зандали, мадамга гали гали сууха” 16. Бөөр давсагны өвчин эдгээх тарни “Ум гарма дагийний хум мамаа бизъяа сууха” /7-21/ удаа 17. Галд түлэгдсэнд “Ум са са ма ма сод” түлэгдсэнд хэрэглэдэг ургамлын болон амьтны гаралтай тос түрх. 18. Дурлал хүсэх тарни Сэтгэл санаагаа төвлөрүүлж нэг хоног мацаг барьсны дараа бүрэнхий болох үед харанхуйвтар өрөөнд суугаад тарнийг унш. “То-до-си-ро ан ват моноран”. Энэ тарнийг гурван өдөр дараалан унш. Тэгэхдээ дурлах, дурлуулах дотоод сэтгэлээр бэлэн байх талын юм бод. Нэг сарын турш энэ бүгдийг давтан үйлд. Тэргэл сартай өдөр эхэлбэл сайн гэдгийг санаж авна уу. 19. Зарга тэмцэл хийхийн цагт “Ум бүра бува зула мона-ни сухаа” 20. Зүрхийг асар ариун болгох “Ум зини зини маха зини суха 21. Зүрхний өвчинд “Ум га га га за рим суха” 7-21 удаа уншаад жүр үр /долоогоно/-д шившээд идэх. Мөн зүрхний эм ууж эмчилгээ хийлгэж байхдаа ч шидэт тарнийг уншиж шившиж байгууштай. 22. Заяа тавиланг ивээгч тарни “Дэвшин шигва цээпил ваазанваа номлоо чанцаалоо” Амьдралын хүнд байдлаас гарахад тустай. 23. Зүрх нарийн гэдэс, үнхэлцэг зэргийн гурван халуун өвчин эдгээх тарни “Ум базар мамаа дагийний базар мамаа бизъяа сууха” 24. Нүд, ухаан саруул болгох, буян хураах, үйлс ариусгах тарни “Ум дарий дудаарий, маха аюур чинаа жанай будшим гүрү сууха” 25. Нүдний гэмийг арилгагч тарни “Наму бадрагаяа мерея сиха лаза не суха” усанд үлээж, нүдээ угаавал нүдний элдэв гэм арилна. 26. “Наму силха гаяа суха” усанд үлээн уншиж нүдээ угаавал нүд бүрэлзэх гэм арилна. 27. Нүдний өвчинд сайн. “Ум хэн хэн пүн пүн сууха” гэж 7-21 удаа уншиж шившээд өлөнгөөрөө нүдээ угаасан гарын алганы хонхорт хийж сайтар тогтоож угаа. Харин угаасны дараа алчуураа арчих буюу усаар угаахгүй 2 цаг болгоод хүйтэн цэвэр усаар дээрх нүдний гэмийг арилгах тарнийг уншиж үлээгээд сайтар угаахыг зөвлөе. 28. Нүдний цагаа үүл арилгахад “Ум ганий дий суухаа” гэж 7-21 удаа уншиж Доньд түрхэх, бугын дэлүүгээр арчих, пилдэн хийх зэрэг эмчилгээг хийвээс нүдний үүл цагаа амархан арилна. 29. Нүдний элдэв өвчинд “Жумдаан дүй дэвшин магваа даа жамбаа яндаг вар зогвий санжаа мэгжил жанрайсиглаа чагцаалоо. “Дад яата хили мили, гили мили хилийг хуяа хуяа хуяа мани хүлү хүлү хүдү хүдү загчү рамуха би шод, хаяа сууха” Нүдний элдэв өвчин хийгээд хийн гэм шар бадганы гэмүүдийг арилгах болой. 30. Нүдний харах чадварыг сайжруулах “Ум загчу загчу зана загчу еэ суха” Арван тавны сар туссан шүүдрийн усаар арч. 31. Оюун ухаан үүсгэн хайрлагч тарни. Бурханы гурван эрдэнэт гончигсүмд мөргөе. “Хум бизу, бизу бранзниа бардхани, зула, зула, меда бардха, зел, дири дири бүдхи бардхани сууха” Энэ тарнийг уншсан учирсан хэн боловч их оюун билэгт болох. 32. “Наму радна даръяа, наму аркяа авалоги де шураяа, боди садуяа, махад садуяа халде халде мани де сууха” усанд гурвантаа үлээж уншваас оюун ухаан сэргэн дэлгэрнэ. 33. Өвчин бүхнийг түргэн амирлуулах тарни. “Дадяата базар базар маха базар сорва ваяады, хана базар на сууха” 34. Саа өвчин хор гаргах “Ум гим дра сүсү сууха” 35. Сүүгүй хөхөнд “Ум аг суха иг суухаа лад суха дай махада нэр зэрвэ жод суха” гэж уншаад шивүүрээр дөрвөн талд нь цус гартал хатга. 36. Үү арилгах тарни “Ум аг суха иг суухаа лад суха дай махада нэр зэрвэ жод суха” гэж уншаад шивүүрээр дөрвөн талд нь цус гартал хатга. 37. Үхсэн хүний юмыг авахад энэ тарнийг 30 удаа уншваас тотгор ба зэтгэр бүхэн арилан чадюу. “На ма ши ши ши рипу ша ри са ва ви га га да ра ни суха” 38. Халдвартай хижиг өвчнөөс сэргийлэх арга “Дадяата али мудра ли мудра махада нэр зарай занчин ага хи ганди хиган заду ваза муни арьяа сууха” хятад бэх болон заараар хэлэндээ “ум” үсгийг бичиж түрх. 39. Халуун өвчин “Ум ва зи ви ша ху пада” ус үлээж өг. 40. Эх хүнийг амар нярайлахад туслах тарни “Ум ма ний даарий, базарний саха варан ди сайрий хум пад” 41. Хамаг өвчинд “ум ми жо пад пад сухаа” 7-21 удаа уншина. 42. Ханиад эдгээх тарни “Ум дама дүдий сод сууха” Үнээний сүү буцалгаж уулгана. Сармисны 1-2 хумстай. 43. Хар дарж зүүдлэхийг болиулах тарни “Ум дагийний хум мамаа бизъяа сууха” 7-21 удаа уншина. 44. Хар дарж зүүдлэхэд “Ум зага ли яа сууха” Хүхрээр бичиж зүүх. /шүдэнзний толгойгоор бичиж болно./ 45. Хараал, хэл амнаас хамгаалах тарни “Ум ламаа саа хамаа саа хум пад” Хэрвээ хэн нэгний хэл амнаас цэрвэж цээрлэвэл энэхүү тарнийг гурвантаа уншиж, гурвантаа нулимна. 46. Хараал үл хүрэх “Пад ламаа пад сад” эрдэнийн бөгжийг нь тарнид. 47. Хатиг яранд “Хү сү хү сү чи га сууха” Сармис тарнидаж түрх. 48. Хий өвчинг эдгээр тарни “Ум дарда сарнаа хум пад” шар тосонд тарнидаж өг. 49. Ходоодны өвчинг эдгээx тарни “Ум бадма дагийний хум мамаа бизъя сууха” 7-21 удаа уншина. 50. Мөн ходоодны өвчинг эдгээхдээ “Ум дара дүрэ хиругэ захэ лид захэ хум пад суха” мөнгөн аяганд хонуулсан ширгээсэн ус тарнидаж өг. таван салааг хандалж уулга. 51. Хоолой хавдсанд “Ум лина лина над тола сода” Хонины түүхий тархийг хуураад зэсийн үртэстэй хольж түрх. 52. Хөхний хавдарт “Та дар тал еий да талма “ бэх түрх 53. Хүүхэд урвайж айлгаж тэвдүүлэх аваас “Ум ум даарий дудаарий дүүрээ сууха” 7-21 уншиж тарнид бор давс гал дээр хийж шатаах. 54. Цэрвэж бишүүрхэж уйлдаг хүүхдэд “Ум сава аса пада сууха” тос тарнидаж өг. 55. Шар өвчинд “Ум ри ваз най ли ды сууха” хятад байцааны шөл өг. 56. Шинийг сэдэж ухаан билэг арвидахад “Ум махаа диваа хум пад” 108 удаа унш. 57. Шүд хамгаалах увидас “Дэ га ва ам” Тахианы өндөгний цагааныг зажлуулна. 58. Шээс хаагдахад уншдаг тарни “Ум зарааны та та зараа суда ми сууха” заар 1 цэн уу. 59. Элэг цөсний өвчинд сайн Ум дагийний хум мамаа бизъяа сууха 7-21 удаа унш. 60. Элэгний өвчинд сайн. Ум зарааний та та зараа суда ми сууха 7-21 удаа уншина. Хусны мөөг /чага/ буцалгаж ууна. 61. Эмэгтэй хүний өвчинд Ум арадна нама сууха 62. Эр эмийн бэлгэсийн өвчинд сайн “Ум мүсэм сод сууха” ахар сүүлийг төөнөнө. 63. Эхнэр төрж ядахад “Ум саду вадна сүдүү на 7-21 удаа уншиж зэсийн үртэс архиар даруулж уулга. Эхнэрийн хойтох удсанд шар тосонд үлээж өгнө. 64. Эхнэрийн хойдох удсанд “Ум эрага эрага ганган түм түв сууха” 7-21 удаа уншиж шар тос тарнидаж өг. 65. Нэг өглөө мацаг барьж эрүүл мэнд, амь нас, бие махбодынхоо хүч чадлыг төвлөрүүлэгтүн. дараагийн өдөр нь нар мандахаас өмнө өглөөгүүр доорх тарниудыг унш. Унг до-ама, рунг-нинг энэ тарнийг унш. Өдрөөс өдөрт бие тань сайжирсаар байх болно. 66. Мөн 10 өглөө нарнаа “Ум марзай, мама суухаа” гэж уншиж нарны анхны цацраг туяа биедээ шингээвэл уур уцаар бухимдал хүрэхгүй, уужуу тайван, ажил үйлс чинь санасан дагуу бүтдэг жамтай. Энэ арга заслыг хийж байхдаа Нархажид бурхан, Осоржамаа бурханд сайн залбирч байгаарай. 67. Яс хугарсанд Ум сава хи хи на на вада суха 7-21 уншиж зэсний үртэс архиар даруулж уух, мөн тарваганы хатаасан элэг эмийн журмаар уувал хялбархан өвчингүй болж түргэн эдгэрнэ. 68. Ходоод дэлүүний өвчинд “Ум бадма дагийний хум мама бизъяа суухаа” 7-21 удаа уншина. 69. Уушиг, бүдүүн гэдэсний өвчинд “Ум раднаа дагийний мамаа бизъяа суухаа” 7-21 удаа унш. 70. Бөөр давсагны өвчинд Ум гармаа дагийний хум мамаа бизъяа суухаа 7-21 удаа унш. 71. Энэ удаа Шидэт нууц тарнийнхаа цоморлигийг Сандуйн жүд судрын тарниар өндөрлөе: Дүйва санва лайжүнва Дэвшин шигва гүнжинсан Доржэ нинво дүйва и Дэнид жумдаан шадусал Доржэ сэмбо хадаба Жанчив ди ви товвар жүр Жанчив сэмба жал жамцо Доржэ сэмба цэдэвтов Энэ нууц тарнийн судрын нэг үсгийг хэлэх төдийд хэдэн галвын тамаас хамаг амьтныг аврахын сацуу Очир-Эрдэнэ лугаа адил аливаа бүхнийг ялан дийлэх, аюул осол, гай гамшиг гэх мэт бүхий л түйтгэрээс ямагт зайлуулж, авран нигүүлсэх увидастай. Эх болсон зургаан зүйл хамаг амьтан амгалан байх болтугай.
Би амласан ёсоороо та бүхэнд болсон явалуудаа хүргэж байнаа энэ үнэхээр аймшигтай сэтгэл сэртгийлгэх зүйл болсон байна. Бараг хүнийг сүнснүүд алдагийн бишүү би лав тэгэж ойлголоо үнэхээр аймар юмаа. Сэтгэгдэлээ бичихээ мартав. Өөрийгөө Цолмонтуяа гэж таинлцуулсан нэг эмэгтэй бидэнд хандсан бөгөөд тэрбээр "Дүү минь хоёр жилийн өмнө 20 настайдаа амиа хорлочихсон юм. Гэхдээ амиа хорлохоосоо нэг сарын өмнө найзтайгаа халтууранд явж байгаад аваарьт орж гурав хоног ухаангүй байгаад боссон. Тэгээд тэрнээс хойш их л сонин болчихсон. Юм бол "Би тийм ч юм үзлээ, нэг тмйи аймаар хүн тэнд байна" гээд л яриад байдаг байсан. бид нар ерөөсөө тоодоггүй байсан чинь нэг өдөр өөрийгөө хорлочихсон. Т эр үед бид нар муу дүүгээ сэтгэл мэдрэлийн эмчид үзүүлдэг байж, яагаад тийм сонин юм яриад байдаг байсан юм бол гэж ярилцаад л өнгөрсөн. Гэтэл саяхан би америкийн эрдэмтэн сүнс судлаач Корнер гдээг хүний номыг уншаад нэг л сонин болчихлоо. тэр хүний бичсэнээр бол удаан хугацаагаар ухаангүй түр зуур үхлийн /клиник үхэл/ байдалтай байсан хүмүүс сэргэснийхээ дараа элдэв хий юм харах чадвартай болдог. Ийм тохиолдолд клиник үхлээр үхээд буцаж амьдарсн хүмүүст олон байдаг гэсэн байна. Тэгээд би дүү мьн тийм чадвартай болчихсон байсан юм боловуу гэж бодсон. юмыг яаж мэдэхэв дүүтэй минь ижил байдалд орсон хүн байвал айж зоволгүй байгаасай дүү шиг минь амиа хорлочих вий гэх үүднээс та нарт хандаж дүүгийнхээ бичиж тэмдэглэсэн зүйлийг өгч байгаа юм" гээд дүүгийнхээ тэмдэглэл болох нимгэн дэвтрийг өгсөн юм. Ингээд түүний дүү Цогтын /нэрийг товчлов/ амиа хорлохоосоо өмнө бичиж үлдээсэн тэмдэглэлийг сийрүүлье. 2001 оны 6-р сарын 11-ны өдөр. Намайг нүдээ нээгээд хартал яг дээр минь гэрвэн том ногоон гэрэл байлаа. Толгойгоо хөдөлгөх гэсэн чинь аймаар хөндүүрлэж өвдөөд их хэцүү байлаа. Арай хийж хажуу тийшээ хартал миний өмнө нэг эмэгтэй хүн сууж байна. "Тэр надруу харснаа "Эмчээ, нөгөөдөх чинь ухаан орчихсон" гэж хэлээд цааш эргэх нь надад нэг л бүдэг бадаг сонсдлоо. Энэ зуур би юу болсон билээ гээд бодтол Батжаргал бид хоёрын машиныг нэг хар эксель ирээд мөргөж байсан санагдлаа. Тэр бүхнийг санангуутаа би өөрийгөө осолд ороод эмнэлэгт ирсэн юм байна гэж мэдсэн. Удаа ч үгүй хоёр гурван эмч ирээд намайг үзлээ. Даралт үзэх шиг боллоо. Нүд ам онгйгож харлаа. Тэгсэн чинь аав ээж хоёр минь бас ороод ирлээ. Миний бие их муу байгаа бололтой, хүмүүс шивнэлдэж яриад ээж минь уйлаад байх юм. Гурав хоногийн дараа би арайхийж өндийлөө. Эргэн тойрноо харсан чинь миний хажуугийн орон дээр нэг залуу хэвтэж байлаа. Тэгтэл тэрэнтэй хамт бас нэг хүн хэвтэж байлаа. Би түүнийг сахиж байгаа хүн юи байна гэж бодлоо. Тэгээд жаахан байзнаж байгаад хартал нөгөө залуугийн дээрээс нөгөө хүн тонгойчихсон харж байна. Их муухай хуруу гартай нүдэнд хүйтэн хүн юмаа.Тэр хүн удаан харж байснаа буцаад хэвтлээ. Тэгснээ дахиад өндийгөөд нөгөө залуу руу хараад эхэлсэн. Ийи маягтай зөндөө удлаа. Би гайхаад хараад л байв. Тэгсэн чинь шөнийн 12-ын тарианы дараа нөгөө залуу чинь өднийн сууж байснаа гэнэт орон дуураа уначихлаа. Тэгтэл яг энэ үед нөгөө муухай хүн чинь ханцуйгаа шамлаад залуугийн цээжин дээр гарч суугаад багалзуурдаад эхэлсэн. Би босч чадахгүй болохоор сувилагчийг дуудаад ориллоо. Хүн ирдэггүй ээ. Нөгөө залуу чинь татвалзаад царай нь хөхрөөд аймаар болчихсон харин нөгөөдөх нь бүр цээжин дээр нь үсчээд багалзуурдаад байх юм. Би "Та болиоч яаж байгаа юм бэ" гэр орилсон чинь сувилагч гүйн орж ирээд нөгөө залууг харснаа "Хүүе ээ нааш ир" гээд гараад гүйсэн. Яг энэ үед нөгөө муухай хүний хоёр гар нь бугуйгаа хүртэл нил цус болчихсон өрөөн дотуур гүйгээд юм юманд цусаа нялаад яваад байлаа. Би ёстой үхтлээ айсан. Эмч нар орж ирэн нөгөө залууг үзсэнээ ортой нь түрээд аваад явчихлаа. Нөгөө муухай хүн ч дагаад явчихсан. Тэгэхээр нь би өрөөнд үлдсэн жижүүрийн сувилагчид "Тэр гар нь цус болчихсон хүн саяын залууг багалзуурдаад аймаар юм боллоо". гэсэн чинь тоосонгүй. Долоо хоногийн дараа би энгийн тасагт шилжлээ. Гурав дөрвөн хүнтэй өрөө байлаа. Бүгдээрээ л орондоо хэвтэж байв. Харин цонхны наад талын өвгөний орон дээр нэг настайвтар авгай сууж байлаа. Хүмүүс орж гараад л нөгөө хүн суугаад л байлаа. Намайг тэр авгай руу харахаар л тэр хүн надруу хараад байх юм. Тэгснээ тэр орой болох үед надруу ойртон ирснээ "Маргааш тэр хүнийг эндээс явахаар би байрандаа очноо" гэснээ буцаад суучихав. Би жаахан гайхаад намайг үзсэн эмчид хэлвэл "Сайхан амар тийм юм байхгүй ямар ч хүн байхгүй байна" гэчихээд явчихлаа. Тэгтэл ч маргааш нь нөгөө өвгөн мэс заслаа даалгүй нас барчихсан. Харин нөгөө сууж байсан авгай нь тэр өвөөг яг нас бармөгц гэнэт замхраад алга болчихсон. Би эмнэлэгт 20 хоноод гарлаа. Гадаа ямар гоё юм бэ,мод нөгөөрөөд ёстой гоё болчихсон байв.Гэртээ гурав хоног хэвтээд байрныхаа подвалийн снукер биллард руу орлоо. Тэнд орой болтол тоглоод гарах гэж байтал тэнд байсан нэг өвгөнийг тас хар царайтай нэг хүүхэн яах ийхийн зуургүй урт оосроор оосорлоод боогоод унагчихлаа. Өвгөний ам хамраас цус олгойдоод пидхийгээд л явчихсан. Би үхтлээ айсан Хүмүүс өвгөн дээр овооронбөөн юм боллоо. Тэгсэн чинь нөгөө хүүхэн чинь өвгөнийг хүзүүгээр нь оосорлоод чирчихсэн гараад явж байна. Би "Тэр хүүхэн өвгөнийг чирээд явчихлаа" гээд орилсон чинь хүмүүс надруу аймаар харсан. Тэгтэл нөгөө өвгөн газар хэвтэж байсан. Маргааш нь манай байрны нэг эмээ "Хөөрхий Шийтэр өгчигдөр орой цус харвачихсан байна. Бараг нас барсан юм байх" гэлээ Надад үнэхээр аймар санагдаж байна. Би ер нь юу хараад байгаа юм бол. Зүгээр боолох боловуу. Ээжид хэлсэн чинь тоохгүй байна. 2001 оны 6-р сарын 14. Өчигдөр шөнө намайг унтаж байсан чинь цонхны цаана том аалз шиг юм зүүгдчихсэн байлаа. Би гайхаад очоод харсан чинь дээшээ авираад явчихлаа. Юу юм бол. Их л том амьтан байсандаа... 2001оны 6-р сарын 15. Өнөөдөр манай дээд талын айлд аймаар муухай орилоон чарлаан боллоо. Би гүйгээд гартал манай дээд талын айлын Түмэннаст гуайг нэг хүн чирээд шатаар буугаад ирлээ. Шат нил цус болчихсон Түмэннаст гуай надруу сарвайгаад уйлаад орилоод байх юм. Ямар аймаар юм бэ. Авгай нь шатаар дээшээ өгсөөд нөхрөө тоохгүй цусан дээгүүр гишгээд явчихлаа. Түүний тэмдэглэл ингээд дууссан байгаа бөгөөд Тэрбээр 2001 оны 6-р сарын 18-нд есөн давхараас үсэрч амиа хорлосон юм байна. Хэрвээ тэр залуу үнэхээр харсан зүйлээ бичиж тэмдэглэсэн бол энэ үнэхээр сонирхолтой зүйл бололтой. Гэвч осол аваарийн улмаас тархиндаа гэмтэл аваад хий юм хардаг болсон байж ч болох. Гэхдээ л түүний тэмдэглэлд нэр дурьдагдсан тэдгээр хүмүүс үнэхээр на барсан болохыг эгч нь батлан хэлсэн юм.

Миний дайчин найз бүсгүй

2008 оны 06-р сарын 24 Нийтэлсэн First Love
Итгэлтэй, танаас хэзээ ч урвахгүй найз бүсгүйтэй байна гэдэг бол маш их аз завшаан. Гэхдээ тийм найз бүсгүй эрж хайх явцдаа бид зөндөө алдаа эндэгдэл гаргаж, хүмүүст итгэл алдарч, урам хугардаг. Харин хүнийг төрсөн гарагаар нь үерхэж нөхөрлөж, итгэл даах эсэхийг нь тодорхойлж болдог байна. Даваа гаригт төрөгсөд – Энэ өдөр төрсөн эмэгтэйчүүд нөхөрсөг, бусдад их нээлттэй байж чаддаг хүмүүс. Тэдний танилын хүрээ өргөн ч жинхэнэ найз нөхөд хуруу дарам. “Даваа гаригийн хүүхдүүд” жинхэнэ үнэнч үерхэл нөхөрлөлийг үнэлж чаддаг. Найз нөхдөд нь асуудал тулгарсан үед шөнийн 3 цаг болж байсан ч туслахаар очиход хэзээд бэлэн байдаг. Мягмар гаригт төрөгсөд – Энэ өдөр төрөгсөд их зожиг ганцаардмал хүмүүс учраас найз нөхдөө сонгохдоо хойрго ханддаг. Тэд шинэ хүмүүст удаан дасаж, харин хэн нэгэн таалагдаж өөрийн ертөнцөд хүлээн авсан л юм бол үүрд хамт байдаг. Тэд хий хоосон амлаж, хүч заваа дэмий үрэлгүй хүнд хэцүү үед нь туслахыг илүүд үздэг. Тэд нөхөрлөлдөө үнэнч байж хуурамч байхыг үзэн яддаг. Урвалт, алдааг хэзээ ч уучилдаггүй учраас амьдралаасаа үүрд арчин хаядаг. Лхагва гаригт төрөгсөд – Тэд хүмүүсийг хөгжөөж, нөхөрсөг найрсаг уур амьсгал бүрдүүлж чаддаг. Гэхдээ үнэн хэрэгтээ “лхагва гаригийн хүүхдүүд” их ганцаардмал, амархан гомдомтгой, эмзэг сэтгэлтэй. Хэрэв тэд хэн нэгэнд итгэвэл үүрдийн найз болж чаддаг. Тэд найзуудтайгаа хэрэлдэж маргалдаж тэр бүү хэл харьцаагаа тасалсан ч хэзээд тэднийг найзаа хэмээн хүлээн зөвшөөрсөн хэвээр үлддэг. Пүрэв гаригт төрөгсөд – Энэ өдөр төрөгсөд найз нөхдийнхөө нууцыг хадгалж чаддаг, хэнд ч ам алддаггүй хүмүүс. Гэхдээ өөрийн нууцыг хэнд ч итгэж ярьдаггүй дотроо хадгалдаг хүмүүс. Хэдий тийм ч амьдралд өөдрөгөөр хандаж, олон найз нөхөддөө асуудал бэрхшээлээ шийдэхэд нь дуртайяа тусалдаг. Баасан гаригт төрөгсөд – Энэ хатагтай нар бусадтай хэл амаа амархан ололцдог. Бусадтай амархан танилцдаг ч мөн хурдан нэгийг нөгөөгөөр сольдог. Олон жилийн тууштай нөхөрлөл тэдэнд байхгүй ч үүндээ огтхон ч санаа зовдоггүй. Бямба гаригт төрөгсөд – Бямба гаригт энэ хорвоод мэндлэгсэд найз нөхөд, танилууддаа бүгдэд нь санаа тавьдаг. Зарим нэг “бямба гаригийн бүсгүйчүүдийн” хэт их асрамж, нойтон хамуу шиг зангийн цаана үнэнч, нөхөрлөлөөсөө хэзээ ч урвахгүй нандин чанар нуугдаж байдаг. Ням гаригт төрөгсөд – “Ням гаригийн хүүхдүүд” олон хүн цугласан газраас зайлсхийж ганцаар байхыг эрхэмлэдэг. Найз нөхдөө маш нарийн болзолтойгоор үүрдийн нөхөрлөл гэж итгэсэн цагтаа л сонгодог. Тэд найз нөхөд цөөнтэй ч нэг нөхөрлөсөн л бол тэднийг салгахад бэрх.

Нүцгэн унтдаг бол…

2008 оны 06-р сарын 24 Нийтэлсэн First Love
Хүний зан чанарыг хөнжилдөө ямар хувцастай унтдагаар нь тодорхойлж болдог аж. Эмэгтэйчүүдийн хувьд: Унтлагын хувцастай унтдаг бол: Мэдрэмтгий, зөөлөн, мөрөөдөх дуртай, дандаа шинийг санаачилдаг. Амьдралдаа хайртай, зан араншингийн хувьд их тайван, үргэлж тэмүүлэлтэй байдаг. Унтлагын зөөлөн хувцастай унтдаг бол: Ойр тойрныхон болон бусдад их халамжтай, аливаа ажлыг уриалах их дуртай, инээмтгий боловч их туршлагатай, агаарт амрах дуртай. Шөнийн богинохон болоод дэрэвгэр хувцастай унтдаг бол: Эмэгтэй хүний зан чанар давамгайлсан эрхлэх, хайрлуулж халамжлуулах дуртай. Тод гэрэлд оройн хоол идэх дуртай. Хүүхдийн юм шиг дотуур хувцастай унтдаг бол: Халуун сэтгэлтэй, бусдаас илүү даруухан, хайртай хүнээ үргэлж халамжлахыг хүсдэг. Футболк болон майктай унтдаг бол: Сайхан сэтгэлтэй, өөдрөг үзэлтэй, хүнтэй амархан нөхөрлөж чаддаг боловч амархан салдаг муу зантай. Нүцгэн унтдаг эмэгтэй бол: Чөлөөт сэтгэлтэй нэгэн. Хэнээс ч хамаарахгүй, мэдрэмтгий. Хэний ч сэтгэлд амархан хариу өгдөг түс тас зантай нэгэн байдаг аж. Эрчүүдийн хувьд: Унтлагын хувцастай унтдаг эр хүн: Юугаа ч нуудаггүй, хоёр нүүр гаргадаггүй. Мөн хэлсэн нь бол хэлсэндээ хүрдэг. Ажилдаа их дуртай ба хотын захад амьдрах сонирхолтой. Дотуур өмдтэйгөө унтдаг эр хүн: Амьдралын жижиг сажиг юманд нямбайлах дуртай. Ойр дотныхон болон нөхөддөө их анхаарал тавьдаг. Зөөлөн сэтгэлтэй, халамжтай, эелдэг, хэний төрсөн өдөрт баяр хүргэхээ мартдаггүй. Урт унтлагын хувцастай унтдаг эр хүн: Маш их туршлагатай, өөртөө их хайртай. Хүний юманд хошуу дүрж сонирхдоггүй, хувиа бодсон, өөрийнхөө төлөө юу ч хийхээс буцахгүй. Цамцтай юм уу, футболктой унтдаг эр хүн: Маш залхуу, чанга хэлэхийг ч тоохгүй, амьдралын хэрэгцээг сонирхдоггүй, мөн ойлгодог ч үгүй нэгэн. Чармай нүцгэн унтдаг эр хүн: Маш их мөрөөдөмтгий, их уран бүтээлч, шантрашгүй зүтгэгч, эвгүй байдгаас өөрийгөө амархан гаргаж чаддаг.

Царай муут

2008 оны 06-р сарын 24 Нийтэлсэн First Love
Манайх хотод нүүж ирээд сар гаруй болж байна. Ээж биднээс түрүүлэн ирж зуравдугаар хороололд гурван өрөө байр авсан юм. Манайх Тасганы овоо руу харсан таван давхар хуучивтар угсармал байранд орж хотын айл болов. Халуун ус тасалдахгүй шөнө дүл болсон ч машин тэрэгний дуу тасрахгүй л болхоос энэ байрны хувьд аймгийн төвийн байрнаас маань онцын ялгаагүй санагдаж байлаа. Хичээл эхлээд гурав хонож байсан үе. Хотын охид яасан ч нүүрэмгий юм. Би энэ жил есдүгээр ангид орж байгаа ч найз охингүй яваа хүн Аав маань аймагтаа л нөлөө бүхий хүмүүсийн нэг. Mанайx шинэхэн супер 69-тэй , бас би гэдэг хүн сургуульдаа л гайгүй царайлагт тооцогддог зэргээс болоод охид надруу их л хандарна. Гэвч ухаан алдтал дурлаж үзсэнгүй гэхүү дээ .Түүнээс гадна хөвгүүд рүү өөрөө наалддаг охидыг би сонирходоггүй юм. Тэгсэн мөртлөө эр хүний л хугархай юм болoхоор би сэтгэл дотроо ухаалаг, бас хөөрхөн охиныг мөрөөддөг гэж байгаа. Гэвч уртаашаа ганцxан арван жилийн сургуультай аймгийн төвөөс тийм дагина яаж олдох билээ. Хичээл эхлээд удаагүй , найз нөxөдтэй болж амжаагүй болхоор хотод нүүж ирсэн эхний сарууд онцгүй л байлаа. Ээжийн хувьд бол хотод амьдрах ганц мөрөөдөл нь биелсэн болохоор ааш зан ч гэж амтат бялуу шиг, аав бол ажил төрөлд орoх гээд найзуудтайгаа уулзан хор найруулах ажилтай орой бүхэн алга болчихно. Хоёр охин дүү амралтын өдрүүдэд хамаатнуудаарай хэсээд, гэрийн хажууханд байх Тэнгис- т кино үзээд шинэ ахуйдаа сэтгэл хангалуун байгаа нь илт. Миний хувьд өссөн төрсөн буйдхан жижиг хотоо санаад ч байгаа юмуу, 9 жил үерхсэн ижилдсэн найзуудаа үгүйлээд ч байгаа юмуу, намар гэж сэтгэлд дурсамж эгшиглүүлсэн хачин улирал намайг гэгэлзүүлээд ч байгаа юмуу. Хотод ирсэндээ тийм ч их сэтгэл хөдлөхгүй байлаа.Ээж хөөцөлдсөөр байгаад намайг математикийн сургалттай тусгай сургуульд оруулсан юм. Ажиглаад байхад манай ангийнхан үндсэн 3 төрөлд хуваагдах юм шиг санагдана.Нэг хэсэг нь үнэхээр толгой сайтай, бодлого бодохын төлөө төрсөн мэт, матемэтикаас өөр юу ч сонирхдоггүй ёстой номын амьтад. Дараагийн хэсэг нь мөнгөтэй эцэг эх нь арын хаалгадаад энд авчирчихсан болохоос хичээлдээ нойл, зугаа цэнгэл хөөсөн эрхийн балайнууд. Гурав дахь хэсэг нь хичээлдээ гавих юмгүй ч муу сураад байдаггүй, нийгмийн байлдлаарай ч гадаад байдлаарай ч алтан дунджууд. Тэдний эгнээнд одоогоор би орж байлаа. Ээж манай сургуулийн хичээлийн эрхлэгч, аав аймгийн дарга байсан болoхоор л би гэдэг хүн тэнд өргөсөн дүнгээр А сураад байсныг хотод ирээд мэдлээ. Хотын сургуульд над шиг амтны жинхэнэ булай илэрдэг бололтой Англи хэлээр би гэдэг хүн чин ангидаа алтан дунджид ч орж чадахгүй байлаа. Хувцсаар ч гэсэн ээж Бээжин яваад л ирэнгүүт сургуульдаа ганган дэгжинээр дээгүүр тооцогдож байсан хүн чинь хотод ирээд фирмийн хувцсаар дэгжирхсэн хүүхдүүдийн дунд ямар ч донж маяаг байхгүй хувцасладаг амьтан гэдгээ ухаарав. Аавын машины тухайд ч бүр ярих юм биш . Гэвч царай зүс сайтай зовхи өөдөө бандийн хувьд удалгүй алтан дунжийнханд багтахаар ч дорой амьтан биш гэдгээ нотолж эхэллээ. Сургуульдаа нээлттэй мэтгэлцээний kлуб байгуулж ерөнхийлэгч нь боллоо. Жудогийн секцэнд 4 жил сурсаных тамирын хичээл дээр ангийнхаа бүх бандийг өвдөг шороодуулсаар охидыг бишрүүлж гүйцэв. Ингээд нэгдүгээр улиралын амралт эхэлэхэд манай ангийн болон зэргэлдээ ангийн хоёр охин надруу харц шидлэх болсон ч миний омоглон зүрхийг байлдан дагуулах өнөө мөрөөдлийн гүнжтэйгээ учраагүй байлаа. Тэр гуравын хамгийн нь манай хөөрхөн ангийн Халиун. Даан ч сурлага муутай, манай 40 хүүхдийн адагт нь ордог. Тэгээд ч амнаас нь ганц ч хэрэгтэй үг унана гэж үгүй болохоор их дуу муутай охин. Ялангуяа самбарт гарахаараа ээрч мууран таг болж, багш нарын ад болно. Тийм охинтой үерхэх юм бол над шиг хийморьтой эр уйдаж үхэх биз. Харин түүний дэргэд 10-ын В-гийн Хонгороо бол гал цогтой охин билээ. Гоё биетэй өндөр, хувцаслан гэж ганган гэдэг ч үг багадана. Сурлага сайтай . Хотын математик, англи хэлний олипиадын хэд хэдэн медальтай. Сул тал нь барзгардуу нүүртэй , ангалзуур гэж жигтэйхэн. Манай 10-ын аль гайгүй гэсэн хөвгүүдтэй үерхэж болзож байсныг дуулаад миний эр хүний бардам зан хөдөлсөн ч юмуу шууд л дургүй хүрчихсэн юм. Номингоо бол гоё нэрнээс цаашгүй охин. Бас л манай ангийх л даа. Сурлагаар ч царайгаар ч бие галбираар ч гавихгүй жинхэнэ дундчуудын нэг. Царай муутай бов бор юм байж *галуу дуурайж хэрээ хөлөө хөлдөөнө* гэгчээр ангийн аль ангалзуур охидыг дагаж гүйхийг харахаар инээд хүрмээр. Уучлаарай, би хөдөөнийх ч гэсэн аймгийн төвийн хэрдээ л хотожсон хүний хүний хувьд эмэгтэй хүний борхон царайг нэг их үнэлдэггүй юм л даа. Миний үнэлэмжээр бол эмэгтэй хүн цайвар арьстай байх нь чухал бөгөөд , ямар ч cэдэвээр ярьж хөөрөхөд ам хуурай байдаггүй, өөрөөр хэлбэл мэдлэгтэй охидод би дуртай. Улиралын амралтаар аймгаас манай найзуудын нэг нь ч амласнаараа хотоод ирж чадсангүй. Шинэ жилээр л хамт очино гэж Билэгт , Доржсүрэн хоёр надад бичсэн и-меилдээ амалсан байлаа. Ингээд улиралын амралтаа багын найзуудтайгаa хотод доргиж өнгөрөөх төлөвлөгөө минь нурчихлаа. Ээж хотод ирээд нийгмийн бүлгийн хувьд боловсролын салбараас хувиарааа эрхлэгчдийн эгнээнд шилжиж 3-р хорооллын нэг дэлгүүрт гуталын лангуу ажилуулан гэртээ орой өвдөг нь нугарч унатлаа ядарчихсан ирэх тул бараг бага үд болтол унтана. Харин би өглөө эрт сүүнд явна. Өглөө бүхэн байрны хажууд байдаг модон мухлагт хавийн өвөө, эмээ нартай хамт оочерт зогсох нь хүсмээр ажил биш л дээ. Гэвч яаaя гэхэв. Намарын хүйтэн өглөө охин дүү нараа сүүнд явуулалтай биш. Тэгж явахдаа би дугуй унасан царай муутай, нүдний шилтэй охинтой дандаа тааралдана. Бодвол манай байрных бололтой . Дэндүү туранхай биетэй, тэгээд арай хэтэрхий эв хавгүй хувцасладаг тэр охин нүдний зузаан шил нь цантчихсан мөртлөө 11-р сарын өглөөний чаcшийм жаварт огт ажирсан шинжгүй, даарсандаа гэр рүүгээ шогших хөөрхий миний хажуугаар салхи татуулан өнгөрдөгт нь л би атаархдаг байсан юм. Би түүний аль орцонд суудгийг ч мэддэггүй. Өглөө бүхэн түүнтэй тааралддаг ч тэр дорхноо ор тас мартчихдаг байв. Нэгэн орой. Аав, ээж хоёрын ээлжит хэрүүлээс залхсан би тагтан дээрээ тамхи татан зогсч байлаа. Гэтэл хажуугийн айлаас хийлийн зөөлөн аялгуу эгчиглэж байснаа, өөр нэг гайхам сайхан хөгжим дуурсаж эхлэв. Тэр хөгжмийг сонсох тусам чих рүү нэг л уянгалаг цэнхэр, ер бусын тансаг торго шиг ч юмуу, нэг тийм үгээр илэрхийлж болшгүй, ертөнцийн бус ая урсан орж тайвшируулах мэт таатай байсан тул даартлаа зогсов. Намайг гэртээ орж ирэхэд аав хувцаслаад гараад явчихлаа. Ээж харин гал тогооны өрөөнд хумсаа будан суусаар хаалга тас хийхэд хөдөлсөнч үгүй үлдэв. Энэхэн мөчид ээжийгээ туйлын их өрөвдөж билээ. Хөөрхий ээж минь насаараа хүсээд байсан хотдоо ирээд өөртөө бүр ч их зовлон хурааснаа ойлгохгүй байгаа юм байхдаа. Яагаад гэвэл аймагт байхад аавыг олж авчирая гэвэл алга урвуулах шиг амархан байсан билээ. Аймгийн төв шиг жижигхэн газар аав ерөнхий эмчийнх юмуу, аймгийн засаг дарга, эсвэл намынхаа дарга гээд 10-ын тоонд багтах хэдхэн найзынхаа нэгнийд, эсвэл аймгийн төвийн зоогийн газар, хоёр баарны аль нэгэнд л сууж байх нь мэдээж юм чинь. Гэтэл одоо сая хүнтэй энэ хотын хаанаас гэж түүнийг хайх юм билээ. Би орондоо ороод *Авгай л авахгүй юм шүү. Аав ээж хоёр шиг ингэж дандаа хэрэлдэж байх гэж яршиг* хэмээн бодсоор нам унтчихсан байлаа. Аав маань нэг удаа ээжтэй хэрэлдээд *та 3-ыг бодсондоо би ээжтэй чин амьдарч байна..Чи том болж байгаа хүн аавыгаа зөв ойлгоорой* гээд л баахан зовлон ярьсан удаатай. Миний аав бол сайхан эр л дээ. Одоо дөнгөж 37 той. Хотын эрчүүд шиг том гүзээ байхгүй, эр хар махтай, өндөр гуалиг биетэй, алаг нүдтэй, тас хар үс хөмсөгтэй. Ер нь аймагтаа бол хамгийн сайхан эр байсан. Бид хоёрыг явахаар хүмүүс аав, хүү гэхэд үнэмшдэггүй ах дүү хоёр уу л гэнэ. Харамсалтай нь энэ сайхан эрийн гэр бүлийн амьдрал нэг л бүтэмж муутай . Ээж түүнийг хардаад байдаг ч юмуу байнга хэрүүл хийнэ. Би бас аавыг дуурайсан юм байлгүй, гайгүй царайлаг төрнөөсөө болж өөртөө элдэв хандтай охидоос залхаж гүйцсэн хүн. Миний бодлоор ээж ааваас илүү овортой, түргэн хөгширч байгаадаа ч юм уу, аавд олон хүүхнүүд дурладагаас болж тэр хоёр таархаа больсон юм биш. Ертөнцийг үзэх үзэл, оюун санааны хүрээгээр тэр хоёр улам улам холдсоор байгаад хамаг учир нь байх шиг. Ээжийн хувьд бол аль эрт аймагт байхын л *Манайх 69-өө солихгүй бол хотоод очоод амьтны нүүр яаж харнаа. Чиний авч өгсөн энэ цагаан алтан бөгжийг зүүхээр хүүхнүүд намайг хөөрхий төмөр зүүчихээ юу гээд байх юм. Ийм үнэтэй ганц юм авч байхаар харахад нүнжигтэй хэдэн алтан бөгж авчихгүй* гэх ч юмуу , мартын 8-наар манай ангийн багшийнд согтож унаад нөхрөөр нь хүргүүлэн ирэх, эсвэл юмтайгаа гайхуулах гээд тав зургаан хуруундаа ижил буруу шигтгээтэй баахан алтан бөгж эгнүүлээд зүүчихдэг хүн. Гэтэл аав бол хөгжилийн ирээдүй, хотжилт, соёл иргэншлүүд сөргөлдөөн, дэлхийн олон туйлт улс төрийн бодлого гээд сонин сонин сэдвээр юм унших, наиз нөхөдтэйгээ элдэв юмсын тухай маргах , мэтгэлзэх, зугаалж цэнгэх дуртай. Би нэг явдалыг ерөөсөө мартдаггүй юм. Бид 3-ыг бага байхад аав нэг удаа ой руу дагуулж яваад баахан шогшгой, багваахай цэцэг түүн гэртээ авчирч , бамбарууш , илжиг, туулай хийж өгч билээ. Гэтэл ээж гэр цэвэрлэхдээ бидний тоглоомуудыг *новш* гээд хаячихснаас болж бид уйлалдан, аав тэр хоёр хэрэлдснийг ер мартдаггүй юм. Тэгэхэд аав *Чи ийм тэнэг юм байж яаж хүний нялх хүүхдийг сургадаг юм бэ. Нүдээ жаахан нээгээч* гэж билээ. Гэвч ээжийн нүд нээгдсэнгүй. Алтан бөгж айлын авгайчуудын шинэ шубаны тухай ярьж, аавыг алхам бүрд нь хардан хэрэлдсээр. Миний л ээж юм болохоор би түүнд хайртай л даа. Гэхдээ том болох тусам би аав, ээж хоёрыг хэрэлдэх бүр ээжид уур хүрдэг, дотроо аавынхаа талд ордог болсноос гадна тэр яршигтай хэрүүлээс нь залхдаг болчихжээ. Тэр нэгэн үдэш гэртээ орж ирсний дараа ч өнөөх хийлийн эгшиглэнт аялгуу, нэрийг нь үл мэдэх гайхамшигт хөгжим сэтгэлд эгшиглсээр байсан. Маргааш нь би сүү авч яваад дахиад л нөгөө охинтой тааралдав. Найк гэсэн бичигтэй час улаан өдөн хүрэм өмсч эрэгтэй хүний хар ноосон малгайг угласан хачирхалтай охин миний хажуугаар дугуйтайгаа урьдын адил өнгөрөхдөө гартаа мөчидхөн барьж байсан бидонтой сүүг минь шүргэхчихсэнд би ч яах ийхийн завдалгүй сүүгээ унагаад асгачихлаа. Өөрийн эрхгүй уур хүрч эгшин зуур аман дээр *П..*гэсэн хараалын үг гарч иртэл өнөөх чинь дугуйнаасаа яаран бууж нүдний шилээ авад гүйсээр хүрч ирэв. Ойртоод харах юм бол тийм ч муухай царай муутай амьтан биш юмаа. -Яанаа, чадвал намайг уучлаарай, жаалаа. Би юм бодож яваад чамайг дайрчих шахлаа.. Би сүүг чинь төлөөд өгөх үү? гэж тэр охин сандран хэлэв. Надад хэлэх үг олдсонгүй . Зузаан шилний цаанаас л мэдэгддэггүй болохоос урт сормуустай, ухаалаг харцтай гоё нүдтэй юм гээч. Даанч дэндүү өндөр туранхай, эмэгтэй хүн гэхэд хачин эв хавгүй хөдөлгөөн , ямар ч донж маяггүй хувцасладагаас гадна, харцанд нь охидын сээтэгнүүр зангийн сүүдэр ч алга. Бас нүүрэн дээрх хэсэг хэсэг сэвх , шингэн хэлбэр муутай хөмсөг нь тэр гоё нүдийг гутаах мэт санагдав. Би газраас бидоноо аваад түүнд хэрэггүй ээ цаашдаа урьдах замаа харж явмаар юм.гэж уцаартай хэлэхдээ намайг *жаалаа* гэсэнд нь бүр ч дургүй хүрч байлаа. Орц руугаа орох замдаа нойрондоо хар буусандаа *Ингээд сүүгээ асгачина гэж мэдсэн бол унтаж л байдаг байж* гэсэн бодлоос өөр юу толгойд орж ирсэнгүй. Өглөөний хүйтэн жавар нимгэн хүрмийг минь нэвт жиндүүлэх тул яаран алхалсаар орцруугаа орохын алдад яагаад ч юм эргэж хармаар санагдаад эргэн харвал нөгөө охин хажуугын орц руу дугуйгаа хөтлөн орж явсанаа намайг олж харчихаад гар даллан инээмсэглэв. Миний дургүй хүрч мөрөө хавччихад хүнд төмөр хаалганы хүйтэн бариулаас чангаалаа. Аав ажилдаа явчихсан, ээж дүү нар орондоо нам унтацгааж байсан тул өглөөнийхөө цайг уух санаатай гал тогооны өрөөндөө орж өчигдрийн цуйванг халааж идэхээр цахилгаан зуухан дээрээ тавиад фм-ийн аятайхан суваг дээр тааруулах санаатай хөгжмөө оролдож гарлаа. Гэнэт хаалганы хонх дин дон. Өдийд дөнгөж 9 цагт хэн манайд ирж хонх чарлуулдаг байнаа. *Бас хэн нь ирдэг байнаа. гэж уцаарласаар дурангаар ч харсангүй шуд тайлбал өнөөх *Царай муут* охин 2 Өэлүн эх сүү барьчихсан зогч байв. -Сүүгий чинь асгачихсан болохоор төлж өгч байгаа юм гэж хэлээд сэрэглэн нүдээрээ нүүрэмгий инээмсэглэв. -Би, хэрэггүй шдээ -Би тэгээд шатан дээр сүү бариад зогсоод байх юм уу? -Ор л доо Тэр сүүгээ хувцасны өлгүүрийн тавиур дээр тавиад гал тогооны өрөө рүү шагайснаа: -Хөөх , тэнд 1 юм түлэгдээд байна.Хоол юмуу даа гэхэд би үсрэн очиж хайруулын тавагтайг зуухан дээрээс авлаа -Хуучин хоолоо халааж иддэг юмуу? Халаасан хоол ходоодонд хортой, бас яваандсаа элэг муутгадгийг мэдэх үү? гэж тэр мэдэмхийрсэнээ: -Яасан? бас уурлачихсан уу? Чи яагаад ийм амархан уурладаг юм бэ? Ингэж уурлаад байвал нас чинь богсиносно шүү гээд гал тогооны өрөөнд орж сууснаа: -Манай хоёр чинь ганцъан ханаар л тусгаарлагддаг жинхэнэ хөршүүд юм байна шдээ. Гэтэл бид хоёр бие бие нээ огт танихгүй байдаг гэхэд нь овоо ярианы шалтаг гарч ирсэнд би олзуурхан: -Өө танайх чинь яг манай хажуугийн айл юм уу? Танилцахад татагалзах юу байхав. Намайг Зоригт гэдэг ноосон цамцныхаа урт ханцуй дотроос жижигхэнэ гараа сунгаад: -Сэргэлэн гэснээ манай гал тогооны өрөөний тавилга сэлтийг эргүүлэн тойруулан харснаа: За, за. Хөрштэйгээ сайхан танилцлаа. Ууртай л болохоос чи дажгүй банди юм шиг байна. Хамгийн гол нь надтай адилхан 9-р ангид сурдаг биздээ? Танайх дөнгөж энэ намар нүүж ирсэн гэхэд дажгүй л тохижсон айл байна. Харин гал тогооны өрөөнд торгон хөшиг онцгүй юм биш үү? гээд цагаа харснаа -Өө, би харихгүй бол болохгүй нь. Ээждээ меил бичих ёстой гээд үүдний өлгүүрт тохсон улаан хүрэм рүүгээ угасхийхэд нь би монгол хүн байж зочиндоо идээ амсуулагүйгээр санаж тавагтай чихрээ барин зогсч: -Айлд орж ирсэн хүн чинь чихэр амсаач гэхэд тэр нэг л хөөрхөн инээмсэглэн ганц чихэр авч дор нь задлан ам руугаа хийгээд: -Баярлалаа. Уг нь би хатуу чихэр иддэггүй. Шүдэнд муу. Гэхдээ хүн дайлж байхад нэгийг идчихье гээд гарч одов. Хаалга хаагдсаны дараа л би түүний авчирсан хоёр сүү тавиастай үлдсэнийг харж их л ичсэндэ бушуухан хаалгаа онгойлгон: Хүүе охион, үгүй ээ Сэргэлээн. Энэ сүүгээ ааваач. Би чамаар юу гэж төлүүлэж байдаг юм гэхэд тээр доор 2-р давхарт оччихсон Сэргэлэн ноосон малгайгаа сэгсрэн: -Би сүүгий чинь дайраад асгачихсан юм чин төлж өгөлгүй яадаг юм. Тэгээд ч задгай сүү битгий авч бай. Бруцеллёз гэж нэг аяул байдгийг мэднэ биздээ? гэчихээд миний үеийн охин гэмээргүй яг л дэггүй жаал шиг хоёр хоёр шат алгасан пижигнэтэл гүйсээр гарч одов. Түүнийг гарч явсаны дараа би хөрчихсөн цуйвангаа хараад *Нээрээ л халаасан хоол элгэнд муу гэсэн шүү* гэсэн бодол төрж хөргөгчинөөс өндөг гаргаж шарж идэх зуур урьд нь дотроо *Царай муут *гэж нэрлэсэн тэр охины тухай бодсоор л байгаадаа өөрөө гайхаж билээ. Тэр бид хоёр өөр сургуульд сурдаг ч гэсэн адилхан 9-р анги болохоор хичээл, ном сурах бичиг гээд л асуух ярих зүйл мундахгүй тул нэг л мэдэхэд дажгүй найзууд болчихлоо. Анх танилцахдаа Сэргэлэн манайд орж ирсэн ч гэсэн би түүнээс хойш тэднийх рүү гүйдэг болов. Гагтан дэгжин биш, харин ч үеийнхнээсээ этгээд гажууд зантай эв хавгүй хувцасладаг, танихгүй хүнд бол мэдэмхийрэх дуртай ч юм шиг, анх харсан хүнд царай муутай гэмээр тэр охин ойртоод танилцаад ирэхэд шууд надад таалагдсан юм. Тэр ихэнх хичээлдээ жигд сайн, ялангуяа байгаль шинжлэлийн хичээлүүд химидээ гоц мундаг, их ном уншдаг, ямар ч сэдвээр маргах мэдлэгтэй, миний хамгийн муу хичээл англи хэлийг нэвтэрхий эзэмшсэн нь намайг үнэхээр татсан биз. Сэргэлэн рок сонсдог, тэгсэн мөртлөө хөгжимд ёстой нугасгүй. Урьд нь сонгодог хөгжмийг нойрны эм гэж боддог байсан би Сэргэлэнг дагаад нэг л мэдэхэд Бетховенийг сонсох дуртай, нэг ёсны улаан фен нь болчихлоо. Аав ээж хоёрын хэрэлдсэн орой тагтан дээрээ зогсож байгаад сонссон тэр сайхан хөгжим тэднийхээс эгшиглэж байсан Бетховений 5-р симпони байсныг би сүүлд мэдэв. Бид 2 сүүлдээ өдөр бүхэн уулздаг болов. Сэргэлэн эрдэмтэн аав ээжтэй, айлын отгон охин Ах нь Америкт сурдаг. Анхандаа тэндний амьдрал манайхаас тэс өөр болохоор надад сонин санагддаг байв. Аав ээж хоёр нь ээлжилэн гадаад явчихна. Ээжийнхэн эзгүйд аав нь гэрийн ажилаа гялалзуулна. Харин манайд бол аавын гэрийн ажил хийнэ гэсэн теором байхгүй, хэдийгээр аавтай дандаа хэрэлддэг ч эр хүн гэрийн ажил хийх ёсгүй гэж ээж үздэг юм. Тэднийд бас эцэг эхийн дарангуйлал гэж байхгүй. Аав ээж хоёр нь манай хоёр шиг хэрэлдээд байна гэж үгүй. Гурвуулаа яг нэг үе тэнгийн улс шиг харилцах бөгөөд аав, ээж нь хэзээ ч түүнийг загнаж, зааж зааварлахгүй. Харин ч охиноосооо асууж байж шийднэ. Ялангуяа нүдний мэс засалч ээж нь гэрийн бараа бараг харахгүй агаад гэртээ байхаараа манай ээж шиг үглэж яншихгүй утсаар хэдэн цаг ярих ч үгүй. Компьютэрийнхээ ард юм бичиж суух агаад бусад авгай нар шиг шуба, алтан бөгж энэ тэр өмсөж зүүсэн байхыг би ер хараагүй. Гадаад яваад ирэхээрээ охиндоо шинэ ном, CD авчирна. Нэг удаа Америкаас ирэхдээ надад бас охиндоо Рики Мартиний дөнгөж худалдаанд гарсан шинэ CD авчирч бэлэглэсэн билээ. Би яагаад тэр охинд татагдаад байгаагаа мэдэхгүй улам дотноссоор байв. Нэг амралтын өдрөөр Сэргэлэн бид хоёр тэдний аавын машинаар Шарга морьтод байх зусланд нь очив. Хавар эрт, 3-р сар байлаа. Шарга морьтын эх өөд модон дотор байх тэдний хоёр давхар дүнзэн байшинд бүх юм нь тоосонд дарагджээ. Бид байшинд юмаа оруулж тавьчихаад цасанд даргадсан ойгоор баахан тэнэв. Сэргэлэн надад мөчрөөрөө нийлэн ургасан хоёор хус мод, дээр үед Богдын хатан эх дагины зусдаг байсан гэрийн буурь, өвөл хөлдддөггүй , ус мэлтгэнэсэн толь мэт дув дугуй цөөрөм гээд л зуслангынхаа сонин хачныг үзүүлэв. Ангийнхантайгаа кино үзэж, бааранд суухын оронд өдөржин ойгоор зугаалсан бямба гариг мартагдашгүй сайхан өнгөрөв. Үүнээс хойш хэдхэн хоногийн дараа Сэргэлэнгийн төрсөн өдөр болж, намайг урилаа. Цэцэг ном барьсан намайг бага зэрэг хожимдон очиход ангийнх нь хэдэн найзууд ирчихсэн шуугилдах нь сонсогдож, өнөөх завгүй ээж нь хаалга тайлангуутаа надад бушуухан шовгор цаасан малгай өмсгөчихөв. Сэргэлэнгийн аав ээж нь хүүхдүүдтэй адилхан шовгор малгай өмсч гэрээ баахан бөмбөлөг *Happy birthday* гэсэн бичгээр чимсэн нь надад гайхал төрүүлэв. За энэ ч яахав. Хамгийн гайхалтай нь Сэргэлэнг харангуутаа би эхлээд таньсангүй, гайхсандаа амаа ямар том ангайсан болоо гэж бодохоос одоо хүртэл ичдэг юм. *Аливаа юмсын хэлбэр агуулгаа илэрхийлдэггүй* гэж гүн ухаанд байдаг. Нүүрэндээ өчүүхэн ч будаг хүргэдэггүй , хэзээ ч юбка, даашинз өмсч моод хөөдөггүй сэргэлэн энэ өдөр ёстой л үнсгэлжин болж хувирчээ. Биеийнх нь гоолигийг илтгэх нарийнхан мөртэй богинохон час улаан даашинз, гоёлын засалттай гөлчийсөн үс, дэрвийсэн сормуус, унждаг улаан чулуун ээмэг, цаанаа л ялдамхан инээмсэглэл..Би түүний тийм хөөрхөнийг яагаад урьд нь олж хараагүй юм болоо? Сэргэлэн хүсвэл нүд унагам гоёж чаддаг, эгэл өдрүүдэд гоё сайхан нь хэн бүхнээс далд байдаг тийм охин юм байна гэсэн бодол төрнө. Харамсалтай нь төрсөн өдрийнхээ маргааш л өнөөх маань дахиад нүдний зузаан шилээ зүүж хамаг будгаа арилгаад, эрэгтэй хүүхдийн том ноосон малгай, өдөн хүрэм хэдэрсэн *Нугасны муухай дэгдээхэй*-н дүрдээ орчихсон байлаа. Гэвч тэр өдрөөс хойш Сэргэлэн надад нэг л өөр харагдах болсон юм. Бодоод байхад бид хоёрын харьцааг ямар ч гэж нэрлэхэд хэцүү болчихжээ. Ямар ч байсан бид хоёрын үерхэж байгаа хос гэхэд хэцүү, зүгээр найзууд ч юмуу гэхээр биш нэг л тийм гээд нэрлэчихэд бэрх. Ямар ч гэсэн их л дотно харьцаатай болсноо л мэдэж байлаа. Гэхдээ манай найз нар энэ тухай сонсоо ч үгүй л байв? Яагаад ч юм бэ энэ үерхлийнхээ тухай би сургуулийнхандаа би юу ч цухуйлгаагүй юм. Гэвч нуусан бүхэн илэрдэг хойно. Ямар ч манай сургуулийн охид миний үерхлийн талаар сэжиг авчихсан. Зоригоо даанч Номингоо, Халиун хоёрыг тоохгүй байсан нь аргагүй. Гадаадад амьдардаг мисс охинтой үерхдэг болсон гэнэ. Энэ тэр гээд худлаа баахан хов дэгдчихсэнийг би дуулаад нэг өдөр бодолд орж билээ. Сургууль дээр ийм яриа тархчихсан байхад Сэргэлэнг манай ангийн охид эсвэл найзууд маань *Нугасны муухай дэгдээхэй* -н дүртэй байхад нь харчихвал яана гэхээс өгүүлэшгүй их санаа зовж байсан юм. Нэг өдөр би хичээлийн дараа найзуудтайгаа кафед орлоо. Минй хамгийн дотны найз нарын нэг Хашаа Номио хоёр үерхэж эхэлсэнээ бидэнд мэдэгдээд: -Маргааш шоуны өдөр. Бүгдээрээ Номио бид хоёрын үерхэж эхэлснийг тэмдэглэх үү? Ялангуяа биднээс нууцаар нэр үл мэдэгдэх охинтой үерхээд байгаа Зоригоог заавал найз охинтойгоо ирэхийг шаардаж байна гэлээ. Би гэдэг хүн энэ үгийг сонсоод мэлхий гүнжтэй гэрлэсэн хөөрхий хаан хүү шиг яс хавталзаж суулаа. Зөвшөөрхөөс өөр арга байсангүй. Аль хэдийн Хашаагийн өвөр дээр гарч хүзүүгээр нь тэврэн дэндүү янаг суусан Номингоо надруу матрын харц илгээж: -Яг үнэн. Зоригоогийн мисс охиныг харах юмсан гэсэн мөрөөдөл минь биелэх нээ гээд будмал сормуусаа буулган ноцтой харах аж. Орой нь би Сэргэлэнгийнд орж маргааш болох уулзалтанд дээд зэргээр бэлтгэх. тухайлбал төрсөн өдрийнх шигээ гоё болохыг гуйлаа. Өрөөнийхөө нэг буланд байх бяцхан лаборатойдоо элдэв туршилт хийн зав муутай суусан Сэргэлэнд миний санал огтхон ч таалагдсангүй. -Химийн олимпиад болх гээд толгой өөд татах завгүй байхад юун уулзалт муулзалт вэ? Тэгээд ч би хүнд байгаагаараа л харагдах дуртай гэхчилэн гөжүүдэлж гарснаа инээд алдаад, -Зоригоо хараач, Би усыг цус болгох уу? гэснээ шатдаггүй шилэн аяганд хуруу шилтэй өнгөгүй шингэн юм хийвэл хоромхон зуур өнгө нь хувиран цусан уусмал болчихов. Энэ туршилт үнэндээ надад сонин байсан ч би албаар гайхаагүй царай гаргаж, -За за. Мундаг юм. Би ямар химидээ чам шиг лаг биш гэчихсэнээ гэнэт түүний баяр хөөртэй харц бүүдийгэд явчихыг хараад, бас нуулгүй хэлэхэд ус ягаад улаан болсныг дотроо сонирхож байсан болохоор, Хүүш нээрээ наад ус шиг юм чинь юу вэ? Яагаад ингэж улайчихав? гэж асуусан ч дотроо бол түүнийг найзуудтайгаа уулзуулахдаа яаж мэлхий үзэсгэлэнт гүнж болсон шиг гоё болгох тухай бодсоор байв. Харин Сэргэлэн намайг сая усыг яаж цус болсоныг сонирхож байгаад өчүүхэн ч эргэлзсэнгүй шинжтэй нөгөө хүнхэр шилэн аягаа авчиран миний нүдэнд тулгах шахан үзүүлээд, -Энэ чинь ёстой амархан туршилт байхгүй юу. Энэ шилэн аяганы ёроолыг глицрений уусмалаар норгоод дараа энэ хуруу шилнээс хлорт төмрийн сулруулсан уусмал хийчихсэн. Энэ хоёрын дундаас раданид төмрийн уусмал үүсэж цус шиг улаан харагдаж байгаа. Ойлгов уу жаалаа хэмээн инээд алдсанаа намайг жаал гэхэд дургүйг гэнэт санав бололтой. -За яахав. тэр уулзалт чинь тийм чухал юм бол би чадах ядахаараа гоёчихоод л очыг бодъё. Гэхдээ би эхлээд ээжийг тосох ёстой. Бас химийн сонгонтой. Зохицуулахыг л бодъё. Тэгэх үү? За битгий уруу царайлаач дээ хэмээн бараг бууж өгөв. Маргааш нь намайг хичээлдээ иртэл ангийн бүх охид жиг жугхийн шивнэлдээд л. Дөлгөөн хэмээх нэрэндээ огтхон ч зохиогүй ам султай, инээд муутай, манай ангийн хамгийн аалигүй охин суудал солин миний дэргэд ир сууж аваад, Өнөө орой та нарын парту-д орчиж чиний мисс охины гэгээн дүрийг харж болох уу? Манай Зоригоо шиг хөөрхөн бандийг ухаангүй дурлуулчихдаг ямар чка охин байгаа болоо гэх мэтчилэн ангалзаж ашгүй тооны багшид загнуулаад чимээгүй болов: Энэ өдрийн турш би элдэвт санаа зовсоор мангар юм шиг л өнгөрөөв: Одоо бодоход юунд тэгэж санаа зовж, нэрэлхэж элдэв дэмий юм бодон уймарч сууснаа огтхон ч ойлгодоггүй юм: Гэвч хүн тэнэг юм хийж байгаагаа тэрхэн үедээ ухаарах биш дээ. Хичээлийн дараа арай гэж Сэргэлэнгээс мессеж авлаа. Санаа зовох хэрэггүй шүү би палажагаа аүаад гарсан мамму-г тосчихоод очно гэжээ. Бид тохирсон ёсоороо оройн 7цагт Медуза-д цугларав. Сэргэлэн байдаггүй. Уг нь бид хоёр гучин минутын өмнө үсчин дээр уулзаад хамт ирнэ гэсэн боловч нөгөөх маань утсаа салгаад алга болчихов. Би гэдэг амьтан боож үхэхэд бор шидэмс дутуу цаг уруугаа хялалзсаар суулаа. Номингоогийн хэрэгт дурласнаа нууж ядсан харц Дөлгөөн тэргүүлэгчтэй урилгаггүй зочдын өдөөн хатгалт улам л сэтгэл зовооно. Бид хэсэг бүжиглээд хүйтэн юм уухаар дөхөж суугаад байтал найм өнгөрчихсөн хойно Сэргэлэн сандарч тэвдсэн амьтан хар гүйхээрээ ороод ирдэг байгаа. Даанч дээ.Түүнийг ирж явааг би яагаад түрүүлж харсангүй вэ? -Зоригоо гэж байдагаараа хашгирах түүнийг надаас түрүүлээд Номингоо харчихсан Дөлгөөнтэй нудралцан инээд алдаад, -За, манай Зоригоогийн нөгөө мисс найз ирчихсэн байгаа юм бишүү? гэхэд би Сэргэлэнг олж хараад үс босох шиг болж ичсэндээ сууж байгаа ширээн доогуураа орчихмоор санагдав. Сэргэлэн надад амласан ёсоороо үсээ янзалж, нүүр нүдээ будаж янзалах нь битгий хэл нөгөө зузаан шилээ зүүчихсэн томдсон *Найк*цамц паарийсан жийнстэй байдгаараа улайж хөлөрчихсөн нүүрэн дээрх сэвх нь улам тодорчихсон гар даллан зогч байдаг байгаа. Би яахаа мэдэхээ больж найзууддаа юу гэж хэлснээ ч санах юм алга осолтгүй амандаа үл ойлгогдох юм бувтнаад юу ч болоогүй юм шиг инээмсэгэн зогсох Сэргэлэнгийн дэргэд очиж шуун дээрээс нь бүргэд мэт шүүрэн авч чирэн одсон сон. Замдаа өлгүүрээс хувцсаа авч сугавчлаад гадаа гарсан хойно сая сэхээ орон Сэргэлэн намайг түлхчээд, -Тавиачээ Галзуу юм уу Би ээжийг тосчихоод үсээ засуулаад хувцсаа солиод ирэх гэсэн чин Сөүлийн нисэх онгоц цагаасаа хоцорчихоод арай гэж амжиж хүрч ирэж байхад гэхэд би өдөн хүрмээ хагас дутуу углаад уурандаа амьсгаадсаар нэг такси зогсоож, -Чи яасан хүний нэр төр боддоггүй яасан маанаг амьтан бэ? Чи чи эмэгтэй хүн мөн юм бол ганц удаа ч гэсэн толинд харчихаж бай мэдэв үү ёстой нээрээ ёстой нээрээ гээд хэлэх үг олдсонгүй түүнийг бараг түлхэх шахан суулгаад *баяртай* ч гэлгүй салж өөр нэг такси бариад харьж билээ. Гартаа нөгөө том ноосон малгайгаа барьчихаад нүдний шил нь цантчихсан амаа ангалзуулсаар таксинд суун одсон Сэргэлэнг би тэр үедээ огтхон ч өрөвдөөгүй. Найзуудын минь өмнө намайг тэгэж муухай шараа болгосонд л уурлах нэрэлхэх ангийнхааа аалигүй охидоос ичих зэрэгцээд тархинд бодох сэхээрэх зав зай өгөөгүй биз ээ. Тэр оройноос хойш бид хоёр дахин уулзсангүй. *Зоригоогийн нөгөө мисс охин ёстой матар байсан гэнээ* гэсэн хов яриа охидын ам дамжин тасран ч долоо хоногоос илүү насалсангүй. Хэдэн сайн найздаа би Сэргэлэнгийн тухай ямар ч тайлбар хийсэнгүй Тэд маань ч эр хүмүүсийн зан гаргаж элдэвт дурлан намайг зовоосонгүйд би энэ сайн найзуудаасаа үерхлээ юунд тэгэж нууж байснаа хожим нь гайхаад гайхаад бараагүй юм. Үнэн хэрэгтээ хоёрхон хоноод л би Сэргэлэнг өөрийн эрхгүй үгүйлж эхлэв. Гэвч нөгөө л өөдгүй нэрэлхүү бардам зандаа баригдан гүрийсээр байсан юм. Өөрөө л мэдээгүй байснаас биш тэр миний анхны хайр байж, өнөөх мөрөөдлийн охин тэнгэр минь Сэргэлэн байж гэдгийг би тэр өдрүүдэд л ойлгосон мөртөө хүлээн зөвшөөрч чадаагүй. Түүнтэй уулзах сан, хамтдаа хичээл давтах сан, зузаан нүдний шилний цаанаас тормолзох урт сормууст ухаалаг нүд рүү нь ширтэх сэн, элдэв гайхалтай юмсын тухай ярилцах сан, эсвэл зүгээр хэн хэнийхээ дуртай дууг сонсон юу ч үл ярилцан хамтдаа байх сан гэж яасан их хүсч байваа. Тэгсэн мөртлөө л би түүнтэй уулзахгүй л байлаа. Хамгийн харамсалтай нь Сэргэлэнг би тэр тэнэг зангаасаа болж үүрд алдсан юм. Тэр нэгэн орой диско бааранд тэгтлээ нэрэлхэж, эр хүнээс гарамгүй мунхаг өөдгүй зан гаргасанаа би ойлгосон ч хожимдсон байлаа. Тэр утгагүй баасан гаригаас хойш ганцхан сарын дараа билээ. Би хулжиж хулжиж гар утас руу нь залгавал салгаатай байлаа. Гэрийнх нь утас руу залгавал ээж нь авч *Сэргэлэн Америк явсан. Чи хэн бэ? хүү минь?* гэхэд би утсаа тавьчихлаа. Ангийнх нь найзуудаас меил хаягийг нь аваад бодож байгаа бүхнээ бичье гэсэн санаа толгойд гялсхийв. Маргааш нь сэргэлнгийн меил хаягийг олчихлоо. Гэвч юу бичихээ мэдэхгүй байв. Би түүнийг дэндүү муухай гомдоосон шүү дээ. Тэгэд ч би түүнийг занг дэндүү сайн мэднэ. Тэр аав шигээ вирус судлаач болж, Пэнтагон ч юм уу, Наса-д ч юм уу дэлхийд нэр хүндтэй том судалгааны төвд ажиллах юмсан гэж мөрөөддөг сөн. Түүн шиг гайхам мөрөөдөл, хонгор шулуухан зантай, амьдралын том зорилготой хүний замд би саад болоод ч яах юм билээ гэж бодоод меил бичихээ больсон юм. Тэр бид хоёр дахин уулзсангүй нэлээд хэдэн жил өнгөрчээ. Харин Сэргэлэнгийн надад үлдээсэн гэрэлт дурсамж улам ч эрхэм нандин болж, би яг л түүн шиг ухаалаг эхнэр авна даа гэж баттай бодох болсон шүү.

Нууцхан сэтгэл

2008 оны 06-р сарын 24 Нийтэлсэн First Love
ямархуу санагдаж байна вэ? сэтгэгдлээ та заавал үлдээгээрэй. Дэлгэрэнгүй»
Хяруу унасан намрын үүрээр Төрөө Сувдаагаа тэврэн зүүд нойрондоо умбан нойрсоно. Хүүхэд мэт үнэгчлэн унтах Төрөөгийн үсийг илбэн үнэртэх зуураа Сувдаа -Миний хайрт ямар сайхан юм бэ дээ гэж шивнэх төдийхөн өөртөө хэлээд инээмсэглэн эртхэн босоод харья гэвч хайртдаа хорогдоод түүнийгээ сэрээчихвий гэж эмээсээр элдвийг бодон хэвтэнэ. Төрөөтэй анх нэг сургуульд орсон цагаасаа бие биедээ хайртай болж, ийнхүү хамт байсаар хоёр жил боллоо. Нэг гэрт орж хамтдаа амьдаръя гэсэн ч арай эрт болохоор нэг мөсөн сургуулиа төгсөөд гэрлэхээр болж ахиад хоёр жилийг хүлээх л үлдлээ. Удахгүй Төрөөдөө хөөрхөн хүү төрүүлж өгнөө гэж бодон хэвтэж байтал Төрөө сэрлээ. Сувдаа түүний цээжээр тэврэн -Миний хайрт сайхан амрав уу?Би чамайг сэрэхийг хүлээгээд л хэвтэж байлаа хэмээн эрхлэн Төрөөгийн цээжинд улам наалдан тэврэхэд Төрөө нүдээ нухлан эвшээж нойроо сэргээн Сувдааг үнсэн -Чи тэгээд намайг унтаж байхыг хараад л хэвтэж байв уу? гэж Сувдаагийн духан дээр зөөлөн үнсэн асуухад Сувдаа Төрөөг унтаж байхад бодож байсан бодлоо үргэлжлүүлэн түүнээс -Хоёулаа гэрлэхээрээ хэдэн хүүхэдтэй болох вэ? Миний бодлоор гурван хүүхэдтэй болвол ямар вэ? гэхэд Төрөө түүнийг хараад -Ямар цөөхөн юм бэ? би л лав зургаан хүүхэдтэй болно гэж инээхэд Сувдаа -За за би чинийхээ хүссэнээр л гаргаж өгье. Харин одоо харихгүй бол болохгүй нь гэсээр өндийлөө. Сувдаагийн хувцсаа өмсөж байхыг харж хэвтсэн Төрөө -Би маргааш хичээлдээ явахгүй шүү. Чи манай багшид хэлчихээрэй гэхэд Сувдаа эргэж харан -Яагаад явахгүй гэж. Дөнгөж хичээл ороод удаагүй байхад тасалж болж байгаа юм уу? гэхэд Төрөө нүдээ нухлан -Чи мэднэ ш дээ. Шинээр ирсэн нөгөө галзуу охин намайг зүгээр явуулахгүй юм. Бүр залхаж гүйцлээ. Ёстой нэг сонин охин. гэхэд Сувдаа инээмсэглэн -Өө нөгөө охин уу? тэрнийг Заяа гэдэг билүү. Нээрэн их галзуу охин байна лээ. Яахав дээ миний хайрт тоохгүй л байхгүй юу даа.Тэрнээс болж хичээлээ тасална гэдэг чинь юу гэсэн үг вэ? гэхэд Төрөө -Чи намайг тэр охинд татагдчихна гэж айхгүй байна уу? гэхэд Сувдаа -Яалаа гэж дээ. Чи бид хоёр чинь гэрлээгүй л болохоос эхнэр нөхөр хоёр юм чинь. гэлээ ч гэсэн чи минь юу гэж тийм зүйл хийхэв дээ. Би чамдаа итгэхгүй өөр хэнд итгэх юм. гэж хэлээд Төрөөгийн уруул дээр зөөлөн үнсээд гарч одлоо. ТөрөөСувдаа хоёр хичээлдээ явсаар өдөр хоног ч харвасан сум шиг өнгөрсөөр. Урьдын адил аз жаргалтай байсан ч тэр хоёрын амьдралд Төрөөгийн ангийн охин болох Заяа хөндлөнгөөс орох нь ихсэх болжээ. Эхэндээ тэр хоёр огт санаа зовдоггүй байсан ч өдөр ирэх тусам Заяа Төрөөгийн дэргэдээс холдохгүй дагаж өөртэйгөө хамт байхыг шаарддаг болохоор үнэндээ тэсэхэд бэрх байдаг байлаа. Төрөө энэ бүхэнд залхаж Заяад аргадаж хэлээд ч, аашилж зэмлээд ч нэмэр болохгүй байв. Төрөө зөвхөн Сувдаадаа л хайртай болохоор Заяагийн тухай бодох нь битгий хэл харахаас ч айдаг болжээ. Алийн болгон хайртынхаа сэтгэлийг сэвтээхээр ингэж байхав гэж бодоод Төрөө Заяатай тухтай уулзаж ярилцахаар болжээ. Төрөө орой гэрийнхээ хажууханд байдаг зоогийн газар ороод хүлээж байтал удалгүй Заяа ч ирлээ. Харахад хэнд ч гологдохооргүй хөөрхөн охин. үнэндээ дэндүү нүүрэмгий болохоор нэг талаараа Төрөөд тун сонирхолтой санагддаг байлаа. Төрөө түүнд нэг их нүүр өгөхгүйг бодож -Заяа би чамтай уулзах гэсэн нь. гэтэл Заяа түүний үгийг тасдан -Би чиний юу ярих гэж байгааг сайн мэдэж байна. Би чамаас үхсэн ч холдохгүй ээ. гэж эрс шийдэмгий хэлэхэд Төрөө түүнийг хэсэг харж сууснаа -Тэгээд чи яах гээ вээ. Би чинь эхнэртэй хүн гэдгийг чи мэднэ биздээ гэж аргадангуй бас цөхөрсөн янзтай хэлэхэд Заяа -Эхнэртэй гэнэ шүү. Сувдаа та хоёр гэрлээгүй биздээ. Чи намайг ядаж өчүүхэн ч болсон бодоход яадаг юм бэ. Би чамд хайртай болохоороо л ингэж явна. Аль эсвэл чи намайг голоод байгаа юм уу гэхэд Төрөө -Үгүй дээ. Чи үнэхээр намайг хайрладаг л юм бол хайр гэж юу байдгийг мэдэх биз. Би ч гэсэн хүнийг хайрласан болохоор л Сувдаагаас өөр хэнийг ч хайрлаж чадахгүй. гэж хэлтэл Заяа -Би хичнээн галзуу солиотой юм шиг байдаг ч чамайг ойлгож байнаа. Гэсэн ч надад чамаас холдох тэвчээр алга. Хэдийгээр надад юм бүхэн байгаа ч зөвхөн чи л байхгүй байна. Хэрэв хайрыг эд хөрөнгөөр худалдаж авч болдогсон бол хэмээн хоолой нь чичрэхэд Төрөө чимээгүй суусаар. Энэ орой тэр хоёр нэлээд удаан ярилцлаа. Заяа өөрийнхөө сэтгэлийг хорьж, тэвчиж үзье. Хэрэв чадахгүй бол би чамаас салахгүй гэж хэлжээ. Бие биенийхээ юу бодож явдгийг мэдсэн болохоор тэр өдрөөс хойш Заяа түүнээс салахгүй наалдахаа больж эргээд хэвийн болох шиг боллоо. Нэг л мэдэхэд төгсөлтийн баяр болж тэд сургуулиа төгслөө. Хүсэн хүлээж байсан хурим найр ч болж Төрөө Сувдаатайгаа тоонот гэрт толгой холбон суулаа. Хуриман дээр нь ангийнхад нь ирж баяр хүргэхэд Заяа огт харагдсангүй. Төрөө хувийн компанид туслах менежир ажилтай болж Сувдаа нэг хэсэгтээ гэртээ байхаар боллоо. Шинэхэн гэр бүлийн хувьд аз жаргалтай байхын хажуугаар сурч мэдэх юм ч зөндөө. Удалгүй Сувдаа хөл хүндтэй болж Төрөөгийн хариуцлага нэмэгдсээр. Компани дээрхи ажлаа зохицуулах гэж бас л толгой өндийх завгүй явна. Ойрын хугацаанд тэдний компанид гаднаас шинэ мэргэжилтэн ирэх гэж байгаа сургаар хэн хүнгүй ажлаа зохицуулах гээд сандралдацгаахын хажуугаар Сувдаагийн бие зовиурлах нь давхцаад сүүлдээ Төрөө яах ч учраа олохгүй хэсэг сандарлаа. Компанийг орвонгоор нь сандаргасан төлөөлөгч ирэхэд Төрөө бүр алмайрч орхижээ. Бөөн хамгаалалт болсон жижигхэн хар машинаас өнөөх төлөөлөгч бууж иртэл ангийн анд болох Заяа байлаа. Заяа гадаадад хэсэг хугацаанд байж байгаад аавынхаа компанид мэргэжилтнээр ирснийг сонсоод их л чинээлэг айлын хүүхэд юм даа гэж хүмүүс ярилцана. Төрөөгийн гэрээс утасдаж Сувдаа эмнэлэг хүргэгдсэн сургаар Төрөө яарч сандран гүйсээр эмнэлэг дээр иржээ. Түүнийг ирэхэд Сувдаа дөнгөж амьтай голтойгоо байлаа. Эмч тэдэнд хүүхэд эндсэнийг хэлэхэд юуны учраас болсныг асуутал эмч толгой сэгсрэн -Та хоёр чинь ямар сонин хүмүүс вэ? гэхэд Төрөө Сувдаа хоёр юу болсныг чих тавин чагнатал Эмч тэдэнд -Та хоёр цусан холбоотой юм байна шүү дээ. Тийм болохоор хүүхэд чинь амьгүй гарсан. Тэгээд ч амьд гарах магадлал байхгүй. гэхэд тэд бүр гайхч орхилоо. Энэ чинь юу болж байна гэлцэн итгэж ядан байсны эцэст эмнэлийн дүгнэлтэд итгэхээс өөр аргагүй болжээ. Чухам яаж яваад цусан холбоотой болсноо хэн хэн нь гайхаж удам судраа нарийн үзтэл үнэхээр тэд цусан холбоотой байлаа. Сувдаа Төрөө хоёр нэг айлын хүүхэд төдийгүй ах дүү хоёр байсан бөгөөд Сувдааг тэр үед нэгэн үр хүүхэдгүй хамаатных нь өргөж аваад өөр аймаг руу нүүгээд сураг тасарсан гэнэ. Төрөө энэ бүхнийг ээжээрээ яриулжээ. Тэр үед Сувдаа дөнгөж нэг сартай байсан болохоор нэр өгөөгүй. Өргөж авсан айл нь нэр өгсөн юм гэнэ. Сувдааг бага байхад гэрийнхэн нь өөд болцгоосон болохоор өөрийгөө тэр айлын төрсөн хүүхэд нь гэж боджээ. Энэ бүхнийг мэдсэнээр тэдний амьдрал үнэндээ амьдрал гэхийн аргагүй болжээ. Төрсөн ах дүүс бие биедээ хайртай болж, гэр бүл болчихоод одоо л үүнийгээ мэднэ гэдэг хэн хэнд нь аймшигтай санагдана. Хорвоо гэдэг ийм давчуу байдаг юм гэж үү. Заавал дүүтэйгээ учрах тавилантай байсан юм байх даа гэж Төрөөгийн зүрх шимширнэ. Өдөр хоног ч өнгөрч өгөхгүй байгаа юм шиг санагдан гэртээ харихаас халгах болсон Төрөө өдөржингөө ажил дээрээ байх болжээ. Орой болсон хойно гэр лүүгээ явах гэж алхахдаа би чинь ингэхэд эхнэр дээрээ очих гэж явна уу, эсвэл дүү дээрээ очих гэж явна уу гэж өөрөөсөө асуун зог тусна. Сувдаа ч үүнд эмзэглэж хоол унднаас гаран, бие нь улам дорджээ. Эцсийн эцэст энэ бүхэнд чухам хэнийгээ ч буруутгах юм билээ. Нэгэнт бие биедээ хайртай болохоор цаашид ингээд амьдрах гээд үзвэл яах бол гэж бодсон Төрөө Сувдаад энэ бүхнийг ярихад тэрээр бас л шаналж яваа эмэгтэй хүн болохоор яах ч учраа олохгүй дэмий л тэрхэндээ чимээгүй сууна. Амьдрал үргэлжилсээр. Бусдын адил сайхан амьдарч, бие биенээ өмнөх шигээ хайрлаж яагаад болохгүй гэж. Ингэж бодсон хайрт хосууд цаашид амьдрах гээд үзлээ. Хэдийгээр урдын адил инээд хөөр цалгисан тэр л сайхан амьдрал нь эргэж ирээгүй ч бие биедээ хайртай болохоор л ийнхүү дэм дэмэндээ амьдарна. Төрөө ажлын шугамаар хэд хоног хөдөө явахаар болж Сувдаа гэрээ сахин хоцорлоо. Хол замд ажлынхантайгаа хөөрөлдөе гэвч сэтгэл доторх мянган дараас түүнийг зовоосоор л байв. Заяа түүний дотроо шаналж явааг ажаад дэргэд нь хүрч ирэн -Ангийн анд юу болоод гуниглаав дээ. гэж асуухад Төрөө түүний дэргэд нь ирснийг сая л мэдээд -Өө чи юу. Зүгээрээ. гээд чимээгүй болсонд Заяа санаашран -Чи санаж байна уу? Би чиний хойноос яаж гүйдэг байсныг. Тэгэхэд чи намайг галзуу охин гэдэг байсан даа. гэж инээхэд Төрөө -Чи одоо ч гэсэн галзуу хэвээрээ л байна шүү дээ. гэлцэн тэд хуучнаа дурсан явцгаалаа. Заяа түүний хажууд ингэж удаан басхүү ийм тайвнаар урд өмнө нь хэзээ ч ярилцаж байгаагүй болохоор их л гайхамшигтай санагдана. Заяа одоо болтол хүнтэй суугаагүй өөрийг нь хүлээж явдгаа хэлэхэд Төрөө их гайхсан ч бас өөрийг нь хайрлаж хүлээж яваа бүсгүй хүнийг хараад сэтгэл нь хөдлөх шиг. Ажлын шугамаар явсан хэд хоног дуусч Төрөө эргэж иртэл Сувдаа бүр хэвтэрт орчихсон байлаа. Сэтгэл санааны гүн хямралаас болоод бие нь дордсоор бүр хүндэрчээ. Төрөө хэдэн хоног ажилдаа явалгүй асарсаар байвч нэмэр болсонгүй. Сувдаагийн бие улам л дордсоор хорвоогоос халилаа. Сувдаа өөд болохдоо Төрөөд -Миний хайрт сайхан ханьтай болоорой. Хэдийгээр чи бид хоёр ах дүүс бас амраг хосууд байсан ч намайг зүгээр л санаж дурсаж яваарай гэж хэлээд явжээ. Одоо Төрөөд амьдрах итгэлгүй болж, зүрх сэтгэл нь хоосон хөндий болсон мэт санагдана. Хэцүү хүнд бүхнийг хамтдаа туулна гэчихээд орхиод явчихлаа гэж үү. Хэмээн хайртдаа гомдоллон басхүү тунирхавч нэгэнт эргэж ирэхгүй хүнийг яах ч билээ. Сар жил урсан өнгөрсөөр Төрөө ажлаас өөр юу бодолгүй явсан ч өдөр бүр Сувдааг үгүйлж дотроо шанална. Энэ үед дэргэд нь хань болж зовлон жаргалаас нь хуваалцах Заяад баярлаж хааяахан түүний тухай бодол эргэцүүлэн сууна. Сар жил урсан өнгөрсөөр хоёр жил болжээ. Төрөөгийн ээж түүнийг эхнэр ав гэж үглэнэ. Сувдааг мартаж чадахгүй өдийг хүрчихээд эхнэр авна гэдэг түүний санаанд багтахгүй байлаа. Эцэст нь өөртөө тохирох бүсгүй хайтал үнэндээ Заяагаас өөр хүн сэтгэлд нь буусангүй. Заяагийн хувьд аль эртнээс л хүлээж хайрлаж байсан хүн нь болохоор түүнд удаан хүлээсэн хүсэл мөрөөдөл нь биелнэ гэдэг дэндүү сайхан байлаа. Хүмүүс тэдний тухай шуугиж, Төрөөг айхтар залуу гэлцэнэ. Баян хүүхний толгойг эргүүлж, хөрөнгөнд нь болж суусан гэх зэргээр ярилцах нь эхэндээ эвгүй байсан ч тэд нэг их тоосонгүй. Дахин амьдрал зохиож яваадаа итгэж ядах Төрөө Сувдаагийнхаа өмнө буруутан болж байгаа юм шиг санагдавч нэгэн талаар түүнийхээ хүссэн ёсоор сайн хүнийг ханиа болгож байгаадаа сэтгэл дүүрэн байлаа. Аз жаргалтай амьрал гэгч юу байдгийг амсуулах гэж хичээх Заяа сайн хань байхын тулд чадлаараа хичээнэ. Тэд хамтдаа амьдраад удалгүй Заяа хөл хүнд болж төрөх цаг нь ойртжээ. Заяаг төрөхийн урд шөнө хэзээ ч өмнө зүүдлэхийг хүсээд ч зүүдэнд нь орж ирдэггүй Сувдааг Төрөө маш тодоор зүүдэллээ. Сувдаа Төрөөгийн хажууд ирээд -Миний хань сайхан амьдарч байгаа юм байна. Чи минь намайгаа мартаагүй биз дээ. үнэндээ Чи бид хоёр ах дүүс ч нэг нэгэндээ хайртай болохоор чи минь цаашид амьдрах гэж үзсэн. Даан ч надад тэгж амьдрах сэтгэлийн тэнхээ дутсан. Тийм болохоор би чинийхээ дэргэд байх гэж очсон юм шүү. Чамаараа үүрд хайрлуулах гэж би чинийхээ дэргэд очлоо. Гэж хэлээд оджээ. Заяа үүрээр төрж нэгэн хөөрхөн охинтой болжээ. Тэд үнэхээр их баярлаж байлаа. Төрөө дотроо зүүд минь үнэн юм болов уу гэж эргэлзэн Заяаг эмнэлэгээс гарсны дараахан охиндоо нэр өгөхөөр гэртээ лам залжээ. Төрөө охиныхоо талаар асуухад өнөөх лам үзээд -Энэ охин бол өөрт чинь мах их хайртай хүний эргэж төрсөн сүнс байна гэжээ. Үүнийг сонссон Төрөө баярлан -Чи минь наддаа эргээд ирлээ гэж үү хэмээн нулимас унаган охиноо тэврэн сууна. Заяа энэ бүхнийг сонсоод ихэд цочирдсон ч учрыг ойлгон хайр гэдэг үнэхээр хүчтэй юм даа хэмээн дотроо бодлоо. Охинд лам өмнөх биеийнх нь нэрийг өгөх нь зүйтэй гэж Сувд хэмээх нэр хайрлажээ. Он жил урсан өнгөрсөөр тэдний амьдрал аз жаргалаар дүүрэн байсаар. Охин өдөр ирэх тусам Сувдаатай усны дусал мэт адилхан болж байгаад Төрөө охиноороо бахархан аминаасаа илүү хайрлана. Амьдралаа гэж эргэж байдаг хүрд юм даа. Тэгээд жаргал зовлон, баяр гунигийг хослуулдаг энэ л амьдрал зөвхөн хайр гэгч зүйл дээр тогтож байдгийг хэн хэн нь ухаачээ. Төрөө өнгөрүүлсэн амьдралдаа, Сувдаатай хамт байсан мөчүүддээ хэзээч харамсаж байсангүй. Тэрээр энэхүү амьдралын нугачаанд дэндүү сайхан хоёрын хоёр бүсгүйтэй ханилсандаа өөрийгөө хамгийн азтайд тооцно.

Гэр бүлийн харьцаагаа сэргээх 6 арга

2008 оны 06-р сарын 24 Нийтэлсэн First Love
Хүүхэддээ нухлагдан, бие биенээ анхаарал халамж тавих цаг зав хомсхон хосуудад харьцаагааа сэргээх талаар зөвлөхөд: 1. Ээж, эмээгээрээ хүүхдээ харуулан хоёул гадагш гарч үзвэр үзэх, найз нөхөдтэйгээ уулзах, урьд нь орж байсан танил кафе, ресторанд очиж нэгэн үдшийг өнгөрүүл. Энэ нь харьцаа сэргээх төдийгүй хүчээ сэлбэх, стресс тайлахад тустай. Судлаачдын үзэж байгаагаар байнга гэртээ байх нь ямар ч эвтэй гэр бүлийг бухимдуулдаг гэнэ. Тиймээс долоо хоногт ганц удаа ч болов хүүхдийн асуудлыг зохицуулж гадагш rapч сэтгэлээ сэргээх нь чухал. 2. Хүүхэд хөлд орсон бол түүнийг дагуулж хамтдаа айлд очих, үзвэр үзэх боломжтой болно. Энэ орчинтойгоо танилцахад хүүхдэд тустай. 3. Хоёулахнаа байгаа романтик болзооны үед ямар нэгэн шүүмжлэл, дүгнэлт хэрэггүй. Энэ үед зөвхөн сайхан дурсамж, гэгээтэй зүйл ярихыг хичээгээрэй. 4. Эцэг эхийн үүргээс чөлөөтэй байгаа үед, хэрэв шаардлагатай бол үл ойлголцол, гомдол тунирхалын шалтгааныг тодруулж болно. Гэхдээ ийм яриаг эргээд зөрчил, маргаан болгон хувиргахгүйд анхаарч болзол тавиарай. 5. Та хоёрт ховорхон тохиолддог чөлөөт цагийг бүрэн дүүрэн ашигла. Хүүхдээсээ болгоомжлон бие биенээ олигтойхон үнсчихэж зүрхэлдэггүй бол таны өмнө болож байна. Энэ үед бие биедээ хэлж амжаагүй халуун далуун үгээ хэлээрэй. 6. Үзвэр, ресторан төдийгөөр хязгаарлалгүй найз нөхдийн хамт салхинд гарах нь нэн тааламжтай. Эрчүүд улстөр, бөхөө яриад, хүүхнүүдэд бол ярих зүйл /бас хов жив/ мундах биш дээ.

Нууц амрагт ямар боломж байдаг вэ?

2008 оны 06-р сарын 24 Нийтэлсэн First Love
Зарим бүсгүй хайртай хүнээ алдахгүйн тулд яахаас ч буцдаггүй. Түүнийхээ өмнө буулт хийн, өөрийг нь хүндлэхгүй, хайхрахгүй байсан ч тэвчдэг. Гэхдээ үүний оронд нөхөртөө хайр энхрийлэл хүлээж байгаагаа хэл. Өөрийгөө эд зүйл биш бүсгүй хүн гэдгээ мэдрүүл. Хэрэв нөхөр чинь насан туршдаа хамт амьдрахаар шийдсэн бол баяр баясгалантай, аятай таатай амьдрал цэцэглүүлэхэд санаа тавих ёстой. Та хайр дурлал амсах бүрэн эрхтэй хүн. Гэхдээ та зальтай өдөөгч бүсгүйчүүдээс нөхрийгөө холхон байлгах хэрэгтэй. Тэдний цорын ганц зорилго нь таны нөхрийг өөрийн болгох. Тэдэнд боломж ч бас байдаг байх нь. Нэгдүгээрт, тэр түүнийг үргэлж ойлгож дэмждэг. Чи ямар ухаантай юм бэ. Бүгдийг зөв хийжээ гэж байнга хэлэхэд тийм их заль шаардлагагүй. Та нөхрөө хааяа шүүмжилдэг. Тэр нөхрийг тань үнэлдэг. Харин та үнэлдэггүй болж харагдаж байна. Хоёрдугаарт, нөхөр тань түүнийг янз бүрийн байдалтай байхыг нь харсангүй. Харин таныг оо энгэсэггүй, гэрийн хувцастай байхыг үргэлж хардаг. Гуравдугаарт, уур нь хүрсэн үед тэр дэргэд нь байдаггүй. Та бол нэг гэрт амьдардаг. Магадгүй нөхөр чинь хааяа ганцаараа байхыг хүсч байж болох. Дөрөвдүгээрт, тэр хэзээ ч нөхрөөс чинь юм гуйж, шаардлага тавихгүй. Харин та үргэлж юм шаарддаг. Хогоо гаргаж асга. Удахгүй миний төрсөн өдөр болно гээд л. Тэгэхээр та хардамтгай, муухай ааштай. Харин тэр сайхан сэтгэлтэй болж байна. Товчхондоо 10:0 харьцаагаар тэр ялжээ.

Залуужих 25 зөвлөмж

2008 оны 06-р сарын 24 Нийтэлсэн First Love
Хэрэв та залуужихыг хүсч байгаа бол юуны түрүүнд сэтгэл санаагаа тайван байлга. Мөн амьдралаа өөдрөгөөр төсөөлж эрүүл мэнддээ анхаарах хэрэгтэй. Болж өгвөл үргэлж шинийг санаж сэдэж байхыг хичээгээрэй. Залхуурах нь хөгшрөлтийн гол үндэс гэдгийг мартаж болохгүй. Ингээд залуужих хүсэлтэй хүүхнүүдэд зориулсан 25 зөвлөгөөг толиллуулж байна. Сайтар уншаад амьдралдаа хэрэгжүүлээрэй. 1. Гэр бүлийнхэнтэйгээ эвтэй найрсаг бай. 2. Найз нөхөдтэйгөө холбоотой байж, эв найртай, дотно харьцаатай бай. 3. Шинэ танилтай болохыг хичээ. Танилын хүрээ өргөжих тутам хүний сэтгэл сэргэж сэргэлэн цовоо, авхаалжтай болдог. 4. Хобби байдаг бол түүгээрээ хичээллэж өөртөө байгаа нуугдмал авьяасаа ил гарган хөгжүүл. 5. Та урьд өмнө хийх гэж үргэлж хүсдэг зүйл байгаа бол түүнийгээ хийж бүтээхийг оролд. 6. Бусдад чин сэтгэлээсээ тусалж бай. Бусдаас талархал хүлээнэ гэдэг өөрийн хүч чадлаа мэдрэх хамгийн шилдэг арга юм. 7. Өөрийгөө хэн нэгэнд хэрэгтэй чухал хүн гэдгээ мэдрүүлэх зүйлийг байнга хий. 8. Ой ухаанаа хөгжүүлэх дасгал байнга хий. Ой ухаан сэргэг байх нь бие махбодийн залуужих процессыг улам идэвхижүүлдэг. 9. Үгийн сүлжээ байнга бөглөж бай. Энэ нь хүнийг сэтгэл зүйн хямралд орохоос сэргийлж ой ухааныг хөгжүүлдэг. 10. Сайн чанарыг хүнс хэрэглэж цагаар хооллож бай. Хүнс тэжээлийг эмх цэгцтэй хэрэглэх нь бие махбодь эрүүлжүүлж чийрэгжүүлдэг. 11. Илчлэг ихтэй хоол болох махыг бага ид. Болж өгвөл загас болон тахианы мах, шинэ жимс, хүнсний ногоог ихээр хэрэглэ. 12. Шингэн зүйл маш их уу. Давсыг аль болох бага хэрэглэ. 13. Спортын дасгалуудыг тогтмол хийвэл залуужихад тань тустай. 14. Байнгын хөдөлгөөн дунд амьдар. Энэ нь зүрхний үйл ажиллагааг дэмжиж, цусны эргэлтийг сайжруулан шинэ сэргэг санаа төрүүж залуужих процесст дэм болдог. 15. Гоо сайхандаа сайтар анхаар. Нүүрэндээ тос, нүүр цэвэрлэгчийг байнга хэрэглэж байвал арьс чинь эрт хөгшрөхгүй 16. Наранд удаан явахаас аль болох зайлсхий. Нарны шил байнга зүүж бай. Ингэхгүй бол нүдний чинь ойр орчинд үрчлээ үүсч хөгшин мэт харагдана. 17. Зогсохдоо нуруугаа шулуун болгон цэх зогсож байвал залуу хүн мэт харагдана. 18. Толгой цээжээ өргөж биеэ тэгш зөв авч яв. Бөхийж явах нь насыг чинь улам нэмдэг. 19. Хаана ч гэсэн зөв сууж бай. Биеийн зөв хэлбэр таныг наснаас тань залуу харагдуулна. 20. Шүдээ эмчлүүлж, амаа эрүүл байлга. Хоол идэхийн өмнө ба дараа нь шүдээ сайтар угааж байвал та залуу хүн шиг харагдах болно. 21. Эмийг хамаагүй бүү уу. Уух шаардлагатай бол эмчийн зааврыг дага. Эмийн хордлого таныг хөгшрүүлнэ. 22. Эрүүл байхын төлөө өөрийгөө дайчлан тэмц. Хэрэв та өөрийнхөө эрүүл мэндийн талаар огт санаа зовдоггүй бол та амархан хөгшрөнө. 23. Амьдралын аливаа зөрчил тэмцэл, маргааныг хүлээж авахад сэтгэл зүйн бэлтгэлтэй бай. Энэ таныг стресст орохоос хамгаална. 24. Сэтгэлийн тэнхээтэй байж сур. Хэрэв сэтгэлийн гуниг зовлонгоо давж гарч чадахгүй бол дотны найз юмуу өөр хэн нэгэнтэй хуваалцан сэтгэлээ засаарай. Удаан гуниглах нь хөгшрөх процессыг түргэтгэнэ. 25. Дуу хуур, наргиан наадам оролцож хөгжилдөж бай. Ганцаардахаас аль болох зайлсхий. Гуниг гутрал, ганцаардал нь хүнийг амархан хөгшрүүлдэг.

Чамайг дурсахуй...

2008 оны 06-р сарын 24 Нийтэлсэн First Love
Атгахан зүрх 2 болж санадаг Амин хайр нар болж санадаг Чимээгүй дотроо хайрлаж санадаг Чимх инээдээр чинь дутаж санадаг... Чамайг би бодоход... Алтанзулын дэлбээг унагаж санадаг Алагхан хорвоо эргэж санадаг Аниргүй хорвоог сэргээж санадаг Анд болсон дурсамж сэдэрч санадаг... Чамайг би санахад... Чимээгүй цэцгэс дэлбээгээ тасчиж гунидаг Цэнхэр дэлхий бүдгэрч санадаг Цэлмэг тэнгэрт үүлс хуралдуулж Аадар бороо цутгаж санадаг Чамайг би дурсахад... Чанга дарсны амт суларч санадаг Чанд хатууг зөөлрүүлж санадаг Чимчигнэх уруул омголтож санадаг Чамайг би үгүйлэхэд... Өмчилж болддоггүй хүний эрхийг дагаж Өрөөлд урвасан бодлийг чинь хориогүй ээ Чиний үгүй орон зайд чөтгөр танго эргэж Чихэнд айдас шивнэхэд чамайг би үгүйлдэг... Одоо би... Өнгөрөх шөнийн зүүд болон санагддаг Өрнөх амьдралын чимэг болон дурсагддаг чамайгаа Туулах ирээдүйн уянга болгон үлдээе Туршигддаж дуусах бүхний эхлэл болгон үдье...
Шунаг тачаангүй үнсдэг эрчүүд Уруулыг чинь чангаар сорж хэлээрээ тоглож үнсэж чаддаг залуугаас бүсгүйчүүд салж чаддаггүй. Тэд нэлээд нүүрэмгий бөгөөд таныг эргүүлэхдээ чамгүй заль гаргана. Цаг үргэлж гэнэтийн бэлэг барих бөгөөд ямар нэг байдлаар таны анхаарлын төвд байнга байж чаддаг. Тэд уулзамгцаа сексээс огт өөр зүйл ярих хэрнээ харцаараа таныг хэдийнээ нүцгэлчихсэн байдаг. Нэгэнт сексийн тухай яриа үүсгэхгүй байгаа болохоор та түүний гадаад аш аягт хууртаж хэдийнээ юугаа ч нуудаггүй найз нөхөд мэт харилцаатай болсон байдаг. Маш тохиромжтой нөхцөл байдал гаргахыг тэр андахгүй хүлээж суудаг тул таны ганцаардал, уй гуниг, хөнгөн занг овжиноор ашиглана. Нэгэнт татгалзахгүй гэдгийг чинь мэдмэгцээ өвөрт чинь эрээ цээргүй орж ирээд шунаг тачаангүй үнсэлтээрээ таныг бараг галзууруулж орхино. Харин энэ үнсэлтийн эзэд гайхалтай нууц амраг ч биш. Тэд эрвээхэй мэт цэцэгнээс цэцэгний хооронд нисэн буух дуртай хэрнээ амьдралын хариуцлагаас ямагт зайлхийж байдаг. Тантай анд нөхөр мэт байсан залуу үнсэлтээрээ чимэглэсэн шөнийнхөө маргааш л таныг мартаж орхидог. Учир нь нэгэнт таны балыг амтлаад үзчихсэн учраас одоо өөр ганган цэцэгний араас хөөцөлдөх нь илүү сонирхолтой санагддаг. Үнэрлэх мэт үнсдэг эрчүүд Та түүнд талтайг мэдэх л юм бол тэр таныг ор руу хүчээр шахам чирч аваачина. Гэвч дараагийнх нь алхмууд танд тэгтлээ таалагдахгүй. Түүний хүчгүй шахам уруул, нэрлэх мэт бараг мэдрэгддэггүй үнсэлт нь таны урмыг хугалж магадгүй. Гэхдээ энэ харьцаа удаан үргэлжилбэл та зөөлнөөр шүргэн үнэрлэдэг түүний энхрийхэн уруулыг цаг үргэлж санаж явах болно. Тэр таныг анхныхаа шөнө байлдан дагуулж чадахгүй ч хожим өмөг түшиг болж чадах хүн. Гэрлэсэн хойноо ганц, х оёр удаа таныг араар чинь тавих хэдий ч өөр бүсгүйтэй хамт байхдаа таны тухай л боддог. Та түүнийг хүндэтгэн ойлгож чадвал тэр танд хязгааргүй хайртай болсон гэдгээ хэзээ нэгэн цагт хэлэх болно. Хэрэв та ийм хайртай учирвал хэзээ ч алдаж болохгүй. Зөөлөн сэтгэлтэй дөлгөөн зантай хэрнээ өөртөө таарсан бардам зантай энэ залуу таныг насан туршид таваар чинь байлгахыг хичээнэ. Өөрийгөө танд зориулагдсан мэтээр санаж явах бөгөөд таны зүгээс гарсан этгээд зовиуртай бүх араншинг хүлцэн тэвчиж чадна. Чөлөөтэй тайван, тав тухтай орчинд тэр танд сексийн гайхамшгийг мэдрүүлэх хэрнээ боломж тохиогоогүй бол өөрт аятайхан харагдсан эмэгтэйтэй учрахаас буцахгүй. Тэгсэн ч та тэр бүхнийг мэдээгүй юм шиг л урдынхаараа түүнтэй хүндэтгэлтэй харьцсаар байх юм бол тэр хийсэн үйлдэлдээ маш их гэмшин таныг урьд урьдынхаасаа ч илүү хайрлана. Энхрийлэн зөөлөн үнсдэг эрчүүд Өмнө нь бие биенээ таньдаг байсан бол та түүний хувьд хэдийнээ өөрийнх нь бүсгүй болсон байдаг. Тэр харцаараа таны хамгийн зөөлөн булбарай хэсгүүдийг цаг үргэлж энхрийлэн үнсэж явдаг. Тэрээр боломж гарахыг өөрөө хүлээж судаггүй бөгөөд танд таатай байж болх тэр цаг мөчийг өөрөө бүрдүүлдэг. Тэр үнсэлтийн тухай ганцхан л мэдлэгтэй. Уруулаараа сорж үнсэхдээ эмэгтэй хүнийг таалж байна гэж болохоосоо илүү өөрийнхөө таашаалыг мэдэрч байдаг. Гэхдээ айлтгүй. Тэр хэрвээхөлийг чинь хүртэл эрээлэхгүй үнсэж байвал үнэхээр танхд дурласан гэсэн үг. Энхрий зөөлнөөр үнсэж байгаа тэр залуу сексдээ ямар байх нь хамаагүй. Учир нь энэ романтик залуу хожмын өдрүүдэд цаг үргэлж дурсан санаж байх сайхан дурамжийг танд үлдээх болно. Хэрвээ та түүний нүдэнд өөр нэгэнтэй явж харагдвал харин тэр таныг насан туршдаа үзэн ядах болно. Харин гэрлэхийн тухайд бол нэлээд болгоомжтой хандах нь зүйтэй. Бүхнийг өө сэвгүй дагина мэт санаж явдаг түүнтэй дэр нэгтгэнэ гэдэг танаас маш их хариуцлага шаардага. Гоо дагина нь гэнэт нүүрээ будаагүй юм уу үсээ самнаагүй гарч ирвэл тэрээр маш их гутрах бөгөөд цаашдаа таны дэргэд өөрийгөө албан хүчээр барьж байх хэргэгтэй болсноо харамсан ухаарах болно. Хүчтэй үнсдэг эрчүүд Тэр танд хайртайдаа чанга үнсэж байгаа хэрэг биш. Шүдээрээ хазаж, сорсон хэтэрхий гэмээр өвтгөж үнсэж байгаа энэ залууд сексийн хувьд ч тэр, амьдралын хувьд ч тэр ямар ч туршлага алга. Бараг та түүний таван хуруунд багтах анхны эмэгтэйчүүдийн нэг болж байж ч мэднэ. Тэр зүгээр л хэтэрхий хичээж байгаагаас тийнхүү чанга үнсэж байгаагаа өөрөө ч мэддэггүй. Хэрвээ та түүнд өвдөж байгаагаа хэлбэл өөрийнхөө эр чадлаар бахархаад л зогсож байх хүн. Тийм хүнтэй нэгэнт учирсан бол хариуд нь маш зөөлөн эвлэг хандах хэрэгтэй. Тэр сексийн х увьд маш ирээдүйтэй сайн сурагч төдийгүй хожмын амьдралын чинь үнэнч хань болж чадна. Гэхдээ нэг гэм нь тэр маш хартай нөхөр байх болов уу. Хэрвээ танд түүнтэй өнгөрүүлсэн шөнө таалагдаагүй бол маргааш нь шууд л нүүр буруулж огтхон ч болохгүй. Учир нь тэр аргагүй байдалд орсноо мэдвэл дараагийн удаад танаас юу ч хүсэж мэднэ. Ингэснээр та хоёрын дунд ширүүн тэмцэл өрнөх бөгөөд тэр таны талаар тун таагүй бодолтой үлдэх юм.
“Royal Caribbean International” компанийн бүтээж буй хоёр аварга том усан онгоцны нэг нь буюу “Oasis of the Seas” (Project Genesis) усан онгоц ирэх оны сүүлээр бэлэн болох бөгөөд дэлхий дээрх хамгийн том усан онгоц болох юм. Анх 2006 оны хоёрдугаар сард уг усан онгоцыг бүтээж эхэлсэн бөгөөд өдгөө бэлэн болоход тун ойртоод байна. Харин түүний “ах” буюу яг ижил хэмжээтэй “Allure of the Seas” усан онгоц 2010 онд бэлэн болох аж. “Oasis of the Seas” хөлөг нь 1.24 тэрбум ам.долларын хөрөнгөөр бүтэж байгаа бөгөөд одоогоор дэлхийн хамгийн том хэмээн нэрлэгдэж буй “Queen Mary II” хөлөг онгоцноос 43 хувиар том, нийт 360 метр урт, 220 мянган тонн жинтэй, 5400 зорчигч тээвэрлэх хүчин чадалтай юм байна. Энэхүү хөлөг онгоцны төвд хөлбөмбөгийн ногоон талбайтай тэнцэхүйц хэмжээний “Central Park” цэцэрлэгт хүрээлэн байрлах ажээ. Түүнчлэн “AquaTheater” нь далай дээрх анхны амфитеатр юм.

Бухимдал тайлах 13 арга

2008 оны 06-р сарын 24 Нийтэлсэн First Love
Хүн бүрийн өдөр тутам амьдралд стресс буюу бухимдал бий болоод байгаа билээ. Тэгвэл стрессийг зөв тайлж сурснаар түүний сөрөг нөлөөг бууруулах, урьдчилан сэргийлэх, улмаар эрүүл мэндийн байдал болон амьдралдаа сэтгэл хангалуун байх боломжтой юм. Бишрэн шүт Та ямар нэгэн зүйлийг бишрэн шүт. Бишрэн шүтэхдээ бурхан шашин, байгаль эх дэлхий, эцэг, эх, ах, дүү, хань нөхөр, үр хүүхдээ юм уу аль л өөртөө сэтгэлийн тааламж өгөх зүйлээ бишрэн шүтэхэд таны бухимдал тайлагдана. Өөрийгөө тань Та өөрөөсөө аль нэгэн сайхан зүйлийг олж харахыг хичээ. Толинд хар, сайхан хувцсаа өмс, өөрийнхөө сайн сайхан явсныг сана. Өөрийгөө ямагт сайхнаар бод. Ажлаа хуваарил, төлөвлө Та их ядарсан, ажил чинь бүтэл муутай эсвэл яарч сандрах үедээ хийж буй ажлаа эргээд нэг төлөвлө. Одоо онц чухал биш ажлаа түр хойш тавь. Үнэт цагийг үр ашигтай өнгөрөөхийг хичээ. Зөв амар Та их ачаалалтай байсан ч завсарлага авч , амралтаа авахыг хичээ. Үдийн хоолоо тав тухтай идэж, уусны дараа хоромхон зуур ч гэсэн унтаад ав. Дасгал хөдөлгөөн хий Хэт ачаалал, ажил хөдөлмөр, аливаа зүйлтэй холбоотой сэтгэл бухимдлын үед биеийн чөлөөт хөдөлгөөн хий. Тухайлбал цэвэр агаарт 3-8 км орчим зайд түргэн алхаагаар зугаалж явахад тархи хүчилтөрөгчөөр ханатлаа амьсгалж ухаан улам саруул болж аяндаа сэтгэл баясаж бухимдал тайлагдана. Хамт олонтойгоо бай Сэтгэлийн тааламжгүй үедээ та дуулах, бүжиглэх, шүлэг унших, уран зохиол ярилцаж өөрийнхөө болоод бусдын сэтгэлийг өөд нь тат. Инээмсэглэж яв Сайхан инээмсэглэл хүний сэтгэлийг байнга сэргээж байдгийг санаж та өөрөө дандаа инээмсэглэж, бусдыг инээлгэж яваарай.

Зүрхний өвчнөөс сэргийлэх зөвлөмж

2008 оны 06-р сарын 24 Нийтэлсэн First Love
та хэн нэгэнд дурлалаа гэхэд хамгийн түрүүнд зүрх тань шархлах болно.Тиймээс зүрхээ хамгаалах зөвлөгөө орууллаа. Дэлгэрэнгүй»
Дуучин М.Нарагийн тоглосон “Хувилгааны эрэлд” кино “Тэнгис” кино театрт нээлтээ хийлээ. Баянхонгор аймгаас тодорсон хоёр хувилгаан хүүгийн болон эцэг, эхийн амьдрал дээр түшиглэсэн, уран сайхны баримтат энэхүү кино нь 30 ангиас бүтэж байгаа юм байна. “Тэнгис” кино театрт “Хувилгааны эрэлд”-ийн эхний хоёр ангийг үзүүлсэн бөгөөд “Боловсрол суваг” телевизээр гарч эхлээд байна. “Хувилгаан эрэлд” киноны зураг авалтыг Баянхонгор аймагт хийжээ. Киноны найруулагчаар “рок мангас” Р.Мөнхсайхан ажилласан байна. Гол дүрд дуучин М.Нара, жүжигчин Д.Бямбацогт нар тогложээ. Кинонд нийт 80 гаруй уран бүтээлч тоглосон байна.

Монгол модель” агентлаг “Макс таун”-д төвхнөв

2008 оны 06-р сарын 24 Нийтэлсэн First Love
“Монгол модель” агентлаг бууриа сэлгэж, өнгөрсөн амралтын өдрүүдэд шинэхэн байрандаа төвхнөсөн сурагтай. Тус агентлаг “Худалдаа хөгжлийн банк”-ны урд байрлах, саяхан шинээр баригдсан “Макс таун”-д суурьшсан гэнэ. Шинэ байранд орсныхоо баярыг тэмдэглэж, тус агентлагийнхан загварын үзүүлбэрийн шоу зохиосон байна. Шоунд Монголын загварын ертөнцийн “акул”-ууд бүгд ирж оролцсон гэнэ. Энэ талаар дэлгэрэнгүй мэдээлэл авахыг хүссэн боловч харамсалтай нь тус агентлагийнхан Д.Болормаагийн зөвшөөрөлгүйгээр амаа ангайх эрхгүй байдаг юм билээ.

Хvvхнvvд яагаад араар тавьдаг вэ?

2008 оны 06-р сарын 24 Нийтэлсэн First Love
Бvсгvйчvvдийн хувьд эр нєхєр, амраг хайртаа араар тавих хэд хэдэн шалтгаан байдаг ч бvх бvсгvйчvvд нэг ижил шалтгаанаар хайртыгаа хуурдаггvй байна. Зарим тохиолдолд хэн нэгний хэрээс хэтэрсэн тодорхой шалтгаан байдаг бол бусад нь нєхцєл байдлаас хамаарсан байдаг аж. Сэтгэл зvйн хэрэгцээ Эмэгтэйчvvд нь сэтгэлийн єндєр хєдєлгєєнтэй хvмvvс. Зарим тохиолдолд эрчvvд тэдний энэхvv сэтгэл хєдлєлийг vл хайхрах, ойлгохыг хvсэхгvй зэрэг байдал гаргадаг нь бvсгvйчvvдийг хайртынхаа араар тавихад хvргэдэг байна. Хайр дурлалын харилцаа нь олон тєрлийн харилцан ойлголцол шаарддаг ба эмэгтэйчvvдийн сэтгэлийн хєдєлгєєний ямар ч vед ойлгох, тэдэнд туслахад бэлэн байх шаардлагатай. Ингэж байж л та харилцаагаа бат бєх авч vлдэж чадна. Байнгын хэрvvл Араар тавих єєр нэг шалтгаан нь байнгын хэрэлдэж муудалцдаг амьдрал эмэгтэй хvнийг залхааж тvvнийхээ хэрээр єєр зvйлд хvчтэй татагддаг байна. Амар амгалан байдал амьдралд ямар хэрэгтэйн адил vерхэл нєхєрлєл, гэр бvлийн харилцаанд ч мєн хэрэгтэй байдаг ажээ. Зарим хосууд байнга л бие биеэ егєєдєж, ёжилж явган хэрvvл vvсгэдэг. Иймэрхvv “жижиг сажиг” хэрvvл нь ямар ч vр дvнгvй мєртлєє хосуудын хэн хэнийг ихээр хилэгнvvлдэг байна. Хилэгнэсэн бvсгvй сэтгэл хєдлєлдєє автан хайртаасаа єшєє авахыг хvсдэг бєгєєд араар тавих нь тэдний уур хорслоо тайлж, бах таваа хангадаг нэг хэлбэр аж. Бие махбодын хэрэгцээ Энэ нь харилцаан дахь хамгийн чухал хэрэгцээ. Хvvхнvvдийн ихэнх нь ийм шалтгаанаар араар тавьдаг байна. Бие бялдрын хєгжил султай эсвэл бvсгvйгээ орон дотроо бvх талаар нь бvрэн хангаж чаддаггvй эрчvvд араар тавилтын хохирогч болон vлддэг. Зарим эмэгтэйчvvд энэ талаар зvгээр л сайхан болох цаг ирэхийг хvлээгээд суух дургvй байдаг учир эцэст нь хайртыгаа хуураад тєгсдєг байна. Мэдээллийн эх сурвалж: үнэн сониноос уншаарай.
-------------------------------------------------------------------------------- Ёо ёо, аа оох гэсэн эмэгтэй хvний таашаалт дуу єрєєгєєр нэг сонсдоно. Тэгснээ хvvе ээ, би мєчир дээрээ гаръя гэсэн Уранчимэгийн шивнээгээр солигдлоо. Батцоож оюутны байрныхаа хоёр давхарт байх мэргэжлийн багш Оджаргалдаа єдєр гуйж авсан номоо єгєхєєр єрєє рvv нь орох гэж яваад ийм сексийн дотор бачууруулам чимээг сонсжээ. Уранчимэг Батцоожийн ангийн охин бєгєєд багштайгаа сексдэх нь бvv хэл эр хvнтэй хэдэн vг солилцож чадахааргvй бvрэг ичимхий билээ. Тэгтэл Оджаргал багштай сексдэж байдаг. Батцоожийн гайхах сэтгэл тєрж хаалганд нь чихээ нааж байгаад сонсчээ. Мєчир дээрээ гаръя гэж хэлэхийг бодоход Уранчимэг, Оджаргал багш хоёрын сексийн харилцаа анхных биш нь тодорхой. Хаалга чагнаж зогсоог оюутнууд харчих аюултай байсан тул Батцоож тэгсхийгээд номоо ч єгч чадсан юмгvй єрєє рvvгээ буцжээ. Марааш нь хичээл дээр Оджаргал багш тvvнийг хvний ном авчихаад авчирч єгєхгvй. Тэр номноос би юм харж хийх байсан юм гэж ирээд баахан зандарчээ. Та мєчир дээрээ хvн суулгачихаад завгvй байсан гэлтэй нь биш. Харин Уранчимэг хичээл дээрээ нойрмоглоод байхыг vзвэл багш, шавь хоёрын секс шєнєжин vргэлжилсэн бололтой. Батцоож хичээл тарсны дараа Уранчимэгийн єрєє рvv оржээ. Уранчимэг мєн л унтаж байх бєгєєд улаан банзлынх нь хормой дээш шуугдан хунирсан тул тvvний цагаан гуя харагдах аж Єгсvvлэн сайн анзаарвал дотоожгvй байгаа нь илт байв. Залуу хvvгийн сэрэл гэнэт хєдєлж биеэ барих чадварvй болох нь тэр. Шууд очоод бvсгvйг дарж аваад хvчиндчихжээ. Унтаж байгаад ийнхvv гадны халдлагад єртєж хvчиндvvлсэн Урнаа би ийм юм vзээгvй. Чи яаж байгаа юм бэ гээд л онгон царайлж уйлаад цагдаа дуудна, гомдолтой байна гэж сvржигнэжээ. Батцоож ч ємнєєс нь пээдийж дууд дууд, тэр цагдаагаа. Бас онгон царайлаад байгаа юм. Оджаргал багш та хоёрын бэлгийн харьцааг манай байрныхан битгий хэл сургуулиараа мэдэж байгаа хэмээн дарамтлах санаатай єгvvлтэл Урнаагийн ааш зєєлєрч Батцоожийн ємдийг шувтлан чинийх ямар хєєрхєн юм бэ гэснээ хєхєж гарав. Бие нь эрвэгнэн хамаг хvч чадал нь алцаан дахь шодоо руу орчих шиг болсон залуу Урнааг огцом эргvvлж бєгсийг нь нєгєєхийнхєє ємнє авчраад шургуулан хєдєлж эхэлжээ. Урнаа ч єгзгєє сайн ивэж єгч байв. Ийнхvv Уранчимэг ангийнхаа хvv, сургуулийнхаа багш хоёртой сексийн харьцаанд ээлжлэн ордог болжээ. Харамсалтай нь мєнєєх мєчир дээрээ суулгадаг багш нь Батцоож, Уранчимэг хоёрын явдлыг мэдчихээд элдвээр хяхаж хавчдаг болсон байна. Тэгж байтал нэг євєл Оджаргал багш Батцоожийг дуудаж, чи Урнаатай амьдрал зохиож болохгvй. Би ч авгай хvvхэдтэй. Тэгэхээр хоёулаа Урнааг сургуулиа тєгстєл нь эр хvн шиг хувааж цохиж байя" гэжээ. Хоёр эр хvний хоорондох энэхvv нууц яриаг хєєрхий оюутан бvсгvй яаж мэдэх билээ. Хоёулантай нь сексдсээр л байгаа ажгуу. Оджаргал багшаасаа суралцсан сексийн цагаан толгойг, дєнгєж vсэглэж яваа Батцоождоо эзэмшvvлсээр явтал нэг л мэдэхэд жирэмсэн болсон байлаа...